Φρίντριχ Ένγκελς

Είναι σαφές ότι η κοινοτική ιδιοκτησία στη Ρωσία έχει ξεπεράσει προ πολλού την περίοδο της ακμής της και, όπως φαίνεται, οδεύει προς τη διάλυσή της. Ωστόσο, υπάρχει αναμφισβήτητα η δυνατότητα να αναβαθμιστεί αυτή η κοινωνική μορφή σε μια ανώτερη, αν διαρκέσει μέχρι να ωριμάσουν οι συνθήκες για κάτι τέτοιο και αν αποδειχθεί ικανή να εξελιχθεί με τέτοιο τρόπο ώστε οι αγρότες να μην καλλιεργούν πλέον τη γη ξεχωριστά, αλλά συλλογικά· να ανυψωθεί σε αυτή την ανώτερη μορφή χωρίς να είναι απαραίτητο οι Ρώσοι αγρότες να περάσουν από το ενδιάμεσο στάδιο των αστικών μικρών εκμεταλλεύσεων. Αυτό όμως μπορεί να συμβεί μόνο αν στη Δυτική Ευρώπη πραγματοποιηθεί μια νικηφόρα προλεταριακή επανάσταση πριν από την πλήρη κατάρρευση της κοινοτικής ιδιοκτησίας και αν ο Ρώσος αγρότης αποκτήσει τις προϋποθέσεις για αυτή τη μετάβαση, και συγκεκριμένα τις υλικές προϋποθέσεις που χρειάζεται για να επιβάλει την αναγκαία ανατροπή σε ολόκληρο το γεωργικό του σύστημα.

Φρίντριχ Ένγκελς

Σύμφωνα με την υλιστική αντίληψη της ιστορίας, το καθοριστικό στοιχείο στην ιστορία είναι σε τελική ανάλυση η παραγωγή και η αναπαραγωγή της πραγματικής ζωής. Ούτε ο Μαρξ ούτε εγώ έχουμε υποστηρίξει ποτέ κάτι διαφορετικό. Επομένως, αν κάποιος διαστρεβλώνει αυτό το επιχείρημα λέγοντας ότι το οικονομικό στοιχείο είναι το μόνο καθοριστικό, μετατρέπει αυτή την πρόταση σε μια άσκοπη, αφηρημένη και χωρίς νόημα φράση. Η οικονομική κατάσταση είναι η βάση, αλλά τα διάφορα στοιχεία της υπερδομής –οι πολιτικές μορφές της ταξικής πάλης και τα αποτελέσματά της, δηλαδή: τα συντάγματα που θεσπίζονται από την νικήτρια τάξη μετά από μια επιτυχημένη μάχη, κ.λπ. οι νομικές μορφές, ακόμη και οι αντανακλάσεις όλων αυτών των πραγματικών αγώνων στον εγκέφαλο των συμμετεχόντων, οι πολιτικές, νομικές, φιλοσοφικές θεωρίες, οι θρησκευτικές απόψεις και η περαιτέρω εξέλιξή τους σε συστήματα δογμάτων– ασκούν επίσης την επιρροή τους στην πορεία των ιστορικών αγώνων και σε πολλές περιπτώσεις υπερισχύουν στον καθορισμό της μορφής τους.

Φρίντριχ Ένγκελς

Οι άνθρωποι δημιουργούν οι ίδιοι την ιστορία τους, μόνο σε συγκεκριμένα περιβάλλοντα που την καθορίζουν και με βάση τις ήδη υπάρχουσες πραγματικές σχέσεις, μεταξύ των οποίων οι οικονομικές σχέσεις, όσο και αν επηρεάζονται από τις άλλες πολιτικές και ιδεολογικές, εξακολουθούν να είναι σε τελική ανάλυση οι καθοριστικές, διαμορφώνοντας το κόκκινο νήμα που τις διατρέχει και μόνο αυτό οδηγεί στην κατανόηση. Οι άνθρωποι δημιουργούν οι ίδιοι την ιστορία τους, αλλά όχι με συλλογική βούληση ή σύμφωνα με συλλογικό σχέδιο, ούτε καν σε μια σαφώς καθορισμένη, δεδομένη κοινωνία. Οι προσπάθειές τους συγκρούονται, και για αυτόν ακριβώς τον λόγο όλες αυτές οι κοινωνίες διέπονται από την αναγκαιότητα, η οποία συμπληρώνεται και εμφανίζεται με τη μορφή του τυχαίου. Η αναγκαιότητα που επιβάλλεται εδώ εν μέσω όλων των τυχαίων γεγονότων είναι και πάλι, σε τελική ανάλυση, οικονομική αναγκαιότητα.

Φρίντριχ Ένγκελς

Χωρίς αμφιβολία, η κοινότητα και, σε κάποιο βαθμό, το αρτέλ, περιείχαν σπόρους που, υπό ορισμένες συνθήκες, θα μπορούσαν να αναπτυχθούν και να γλιτώσουν τη Ρωσία από την ανάγκη να περάσει από τα βασανιστήρια του καπιταλιστικού καθεστώτος. Συμφωνώ απόλυτα με την επιστολή του συγγραφέα μας σχετικά με τον Ζουκόφσκι. Αλλά κατά τη γνώμη του, όπως και κατά τη δική μου, η πρώτη προϋπόθεση για να συμβεί αυτό ήταν η ώθηση από έξω, η αλλαγή του οικονομικού συστήματος στη Δυτική Ευρώπη, η καταστροφή του καπιταλιστικού συστήματος στις χώρες όπου είχε δημιουργηθεί. Ο συγγραφέας μας είπε σε ένα πρόλογο σε ένα παλιό μανιφέστο, τον Ιανουάριο του 1882, απαντώντας στο ερώτημα αν η ρωσική κοινότητα θα μπορούσε να αποτελέσει την αφετηρία μιας ανώτερης κοινωνικής ανάπτυξης: αν η αλλαγή του οικονομικού συστήματος στη Ρωσία συμπέσει με μια αλλαγή του οικονομικού συστήματος στη Δύση, έτσι ώστε τα δύο να αλληλοσυμπληρώνονται, τότε η σύγχρονη ρωσική γαιοκτησία μπορεί να αποτελέσει την αφετηρία μιας νέας κοινωνικής ανάπτυξης.

Φρίντριχ Ενγκελς

Oι Aφγανοί είναι μια γενναία, σκληρή και ανεξάρτητη φυλή... Χωρίζονται σε φατρίες, επί των οποίων οι διάφοροι αρχηγοί ασκούν κάποιου είδους φεουδαρχική κυριαρχία. Tο άκαμπτο μίσος τους κατά της εξουσίας και η αγάπη τους για την ατομική ελευθερία, είναι το μόνο που τους εμποδίζει να γίνουν ένα ισχυρό έθνος... Λέγεται ότι είναι φιλελεύθεροι και γεναιόδωροι άνθρωποι, όταν δεν τους προκαλεί κανείς.