Lena Souza
Βολιβία: Η ηγεσία του COB διαπραγματεύεται και προδίδει το κίνημα. Η κυβέρνηση κηρύσσει κατάσταση έκτακτης ανάγκης
Μετά από 49 ημέρες μιας από τις μεγαλύτερες κινητοποιήσεις των τελευταίων ετών, η ηγεσία της Συνομοσπονδίας Εργαζομένων της Βολιβίας (COB / Central Obrera Boliviana) συμμετείχε στις 18 Ιουνίου σε συζήτηση στρογγυλής τραπέζης με την κυβέρνηση του Ροντρίγκο Παζ. Απέσυραν το αίτημα για την παραίτηση του Παζ, το οποίο είχε εγκριθεί σε προηγούμενες εθνικές ολομέλειες. Η COB παρουσιάστηκε ως εκπρόσωπος όλων των κινητοποιημένων τομέων και έθεσε ως προϋπόθεση για τη συνέχιση των διαπραγματεύσεων την απελευθέρωση των κρατουμένων. Ωστόσο, μόλις μία ημέρα αργότερα, στις 19 Ιουνίου, η ηγεσία της COB υπέγραψε συμφωνία με την κυβέρνηση η οποία δεν εγγυόταν την απελευθέρωση των κρατουμένων.
Η απόφαση αυτή δεν είχε την εντολή και την έγκριση των απλών μελών που έχουν στηρίξει τον αγώνα. Στην πραγματικότητα, οι απλοί εργαζόμενοι και οι μεταλλωρύχοι της COB είχαν ήδη μειώσει σημαντικά τη συμμετοχή τους στις διαδηλώσεις. Εν τω μεταξύ, οι οργανώσεις αγροτών και αυτοχθόνων συνέχισαν να διατηρούν τα περισσότερα μπλόκα στους δρόμους και να ασκούν πίεση στην κυβέρνηση. Ούτε η Ομοσπονδία Tupac Katari ούτε η Ενιαία Συνδικαλιστική Συνομοσπονδία των Βολιβιανών Αγροτών (CSUTCB) συμμετείχαν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Και οι δύο οργανώσεις καταγγέλλουν την έλλειψη διαβούλευσης και διατηρούν τις τακτικές πίεσης που εφάρμοζαν. Η ηγεσία της COB πήρε την απόφαση να διαπραγματευτεί, αγνοώντας τις θυσίες χιλιάδων διαδηλωτών και αξιώνοντας για τον εαυτό της το δικαίωμα να τους εκπροσωπεί, το οποίο στην πράξη δεν υπήρχε πλέον. Αυτή η πολιτική στροφή υπονόμευσε τον αγώνα σε μια κρίσιμη στιγμή, όταν η κυβέρνηση αντιμετώπιζε τη μεγαλύτερη κρίση της. Προκάλεσε διχασμό εντός του κινήματος και άνοιξε το δρόμο για μια νέα κατασταλτική επίθεση εναντίον του λαϊκού κινήματος.
Προκαταρκτικές συμφωνίες με τους μεταλλωρύχους
Η ηγεσία της COB και οι ηγέτες του κρατικού μεταλλευτικού τομέα κατέληξαν σε συμφωνίες με την κυβέρνηση πριν προλάβουν οι οργανώσεις αγροτών και αυτοχθόνων να συζητήσουν συλλογικά την κατεύθυνση της κινητοποίησης. Στις 17 και 18 Ιουνίου, οι μεταλλωρύχοι του Colquiri και του Huanuni –οι οποίοι αποτελούν τον σημαντικότερο τομέα της εργατικής τάξης και ασκούν σημαντική επιρροή στα όργανα λήψης αποφάσεων της COB– κατέληξαν σε συμφωνίες με την εκτελεστική εξουσία πριν η εργατική ομοσπονδία υπογράψει τη γενική συμφωνία και ζητήσει επίσημα την άρση των αποκλεισμών. Με άλλα λόγια, η ηγεσία της COB δημιούργησε σαφώς τις συνθήκες ώστε να διασφαλίσει ότι δεν θα υπήρχαν αντιδράσεις από το κύριο μέρος της βάσης της.
Εδώ και εβδομάδες, οι εργαζόμενοι, οι λαϊκοί τομείς, οι αγρότες και οι αυτόχθονες πληθυσμοί κρατούν αποκλεισμένους τους δρόμους και διοργανώνουν διαδηλώσεις. Αντιμετώπισαν καταστολή, ελλείψεις και τεράστιες οικονομικές θυσίες. Η δύναμη της βάσης είχε φέρει την κυβέρνηση σε δύσκολη θέση. Ωστόσο, ενώ οι αγροτικοί και αυτόχθονες τομείς διατήρησαν τα περισσότερα μπλόκα και απαίτησαν συλλογική συζήτηση για τα επόμενα βήματα, η ηγεσία της COB απέτυχε να διευρύνει το κίνημα. Δεν έκαναν καμία προσπάθεια να ενώσουν τους τομείς των εργοστασίων, των ορυχείων και της εκπαίδευσης με τα λαϊκά, αυτόχθονα και αγροτικά κινήματα. Αντίθετα, επέλεξαν να κατευθύνουν τη δύναμη των αποκλεισμών προς τη διαπραγμάτευση και την αποστράτευση. Έδωσαν προτεραιότητα στις συμφωνίες που εξασφάλισε η κύρια εργατική τους βάση και ενήργησαν χωρίς εντολή από το σύνολο των κινητοποιημένων στρωμάτων.
Η συμφωνία της COB με την κυβέρνηση δεν εγγυάται την αποφυλάκιση κρατουμένων ούτε ανταποκρίνεται σε οποιαδήποτε άμεσα αιτήματα. Απλώς παρέχει στην κυβέρνηση προθεσμία 90 ημερών
Οι όροι της συμφωνίας αποκαλύπτουν την πραγματική φύση των διαπραγματεύσεων. Η έκταση της υποχώρησης της ηγεσίας της COB κατέστη σαφής από τον τρόπο με τον οποίο χειρίστηκε το ζήτημα των κρατουμένων. Μόλις δύο ημέρες πριν από την υπογραφή, η συνδικαλιστική ομοσπονδία είχε επιβεβαιώσει ότι η απελευθέρωση των κρατουμένων αποτελούσε προϋπόθεση για τη συνέχιση του διαλόγου. Η ομοσπονδία δήλωσε ότι χωρίς αυτό το «πρώτο βήμα» από την πλευρά της κυβέρνησης, οποιαδήποτε συμφωνία θα θεωρούνταν προδοσία από τα μέλη της βάσης. Ωστόσο, το τελικό κείμενο δεν εγγυάται την απελευθέρωση κανενός κρατουμένου, δεν ορίζει προθεσμίες, ούτε προβλέπει την απόσυρση των κατηγοριών ή τον τερματισμό των δικαστικών διαδικασιών. Αντίθετα, η συμφωνία συγκροτεί μια επιτροπή αποτελούμενη από την κυβέρνηση, την COB και την Εισαγγελία με σκοπό να «διευκολύνει την απελευθέρωση» και να εξετάσει τις υποθέσεις ξεχωριστά.
Κανένα από τα βασικά αιτήματα της κινητοποίησης δεν έλαβε άμεση ικανοποίηση. Δόθηκαν 90 ημέρες στην κυβέρνηση για να μελετήσει τα αιτήματα και να συντάξει προτάσεις, χωρίς να δεσμευτεί για την επίλυση της οικονομικής κρίσης ή για την αντιμετώπιση των αιτημάτων σχετικά με τους μισθούς, τον εφοδιασμό σε τρόφιμα, την απασχόληση και τις συνθήκες διαβίωσης.
Ουσιαστικά, η ηγεσία της COB έδωσε στην κυβέρνηση χρόνο να αναδιοργανωθεί πολιτικά και να ανακτήσει την πρωτοβουλία.
Τα λαϊκά κινήματα των αγροτών και των αυτοχθόνων απορρίπτουν τη συμφωνία
Η συμφωνία απορρίφθηκε από πολυάριθμες ομάδες αγροτών και αυτοχθόνων, οι οποίες επέκριναν την απόφαση της ηγεσίας της COB ως προδοσία του κινήματος και κατήγγειλαν το γεγονός ότι δεν είχαν ζητηθεί οι απόψεις τους. Οι οργανώσεις της βάσης υποστηρίζουν ότι η εγκατάλειψη των τακτικών πίεσης αγνοεί τις θυσίες χιλιάδων διαδηλωτών και παραβιάζει τη συμφωνία ενότητας που επιτεύχθηκε κατά τη διάρκεια σχεδόν επτά εβδομάδων αγώνα.
Οι οργανώσεις αγροτών και αυτοχθόνων πληθυσμών ήταν από τις βασικές κινητήριες δυνάμεις πίσω από την εθνική κινητοποίηση. Η συμμετοχή τους σε μπλόκα, πορείες και συγκρούσεις με τις δυνάμεις καταστολής ήταν καθοριστική για τη συνέχιση του κινήματος. Ως εκ τούτου, ο αποκλεισμός αυτών των τμημάτων από τις στρατηγικές αποφάσεις αντανακλά μια βαθιά κρίση εκπροσώπησης εντός της ηγεσίας της COB.
Η αντίσταση των απλών μελών δείχνει ότι ο αγώνας δεν έχει τελειώσει. Το πρόβλημα είναι η απόφαση της ηγεσίας να διαπραγματευτεί χωρίς εντολή από τον λαό που συνέχισε την κινητοποίηση στους δρόμους και στους αυτοκινητόδρομους.
Η κυβέρνηση εκμεταλλεύτηκε τη διχόνοια που προκάλεσε η COB και κήρυξε κατάσταση έκτακτης ανάγκης
Η κυβέρνηση εκμεταλλεύτηκε αμέσως την απόφαση της COB να αποστρατεύσει και να διχάσει το κίνημα. Μόλις η εκτελεστική εξουσία ανέκτησε το πολιτικό περιθώριο ελιγμών, κήρυξε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, διευρύνοντας τις κατασταλτικές εξουσίες του κράτους και επιτρέποντας μεγαλύτερους περιορισμούς στις δημοκρατικές ελευθερίες.
Η κυβέρνηση σκοπεύει να αξιοποιήσει την κατάσταση έκτακτης ανάγκης για να αποκαταστήσει την κρατική εξουσία, να περιορίσει νέες διαμαρτυρίες και να επιβάλει πειθαρχία στα τμήματα που εξακολουθούν να κινητοποιούνται. Αυτή η επίθεση επιβεβαιώνει ότι οι διαπραγματεύσεις της COB δεν οδήγησαν σε ευνοϊκό αποτέλεσμα για τους εργαζόμενους και τις αγροτικές κοινότητες. Αντίθετα, η αποκινητοποίηση έχει αποδυναμώσει την ικανότητά τους να αντισταθούν και έχει διευκολύνει τα κατασταλτικά μέτρα της εκτελεστικής εξουσίας.
Ακόμη και πριν από την υποβολή της κατάστασης έκτακτης ανάγκης στη Βουλή προς έγκριση, δημοσιεύματα αναφέρουν ότι στρατιωτικές δυνάμεις αναπτύσσονται σε διάφορες περιοχές της χώρας, συγκεκριμένα σε μπλόκα. Υπάρχουν επίσης αναφορές για διώξεις και απόπειρες σύλληψης ηγετών του κινήματος.
Η διεθνής αλληλεγγύη είναι σήμερα πιο απαραίτητη από ποτέ
Η κήρυξη κατάστασης έκτακτης ανάγκης από την κυβέρνηση του Ροντρίγκο Παζ σηματοδοτεί μια νέα κλιμάκωση της κατασταλτικής επίθεσης εναντίον του λαϊκού κινήματος. Με αυτό το μέτρο, η κυβέρνηση επιδιώκει να αποκτήσει μεγαλύτερη εξουσία για να διαλύσει τις κινητοποιήσεις, να ποινικοποιήσει τις διαμαρτυρίες και να εξασφαλίσει την επέμβαση των δυνάμεων καταστολής εναντίον των αγροτών και των αυτοχθόνων πληθυσμών που συνεχίζουν να αγωνίζονται και να διατηρούν μπλόκα στους δρόμους. Εν τω μεταξύ, η προδοσία της ηγεσίας της COB –η εγκατάλειψη του αιτήματος για παραίτηση της κυβέρνησης, η συμμετοχή σε διαπραγματεύσεις και η έκκληση για τερματισμό των τακτικών πίεσης– αποδυναμώνει την αντίσταση και καθιστά τα τμήματα που κινητοποιούνται πιο ευάλωτα στις επιθέσεις του κράτους.
Υπό αυτές τις συνθήκες, η διεθνής αλληλεγγύη είναι απαραίτητη. Οι εργατικές, λαϊκές, αγροτικές, αυτόχθονες, φοιτητικές και οργανώσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα σε ολόκληρη τη Λατινική Αμερική και τον κόσμο πρέπει να εκφράσουν την αντίθεσή τους στην κατάσταση έκτακτης ανάγκης, να καταγγείλουν κάθε απόπειρα καταστολής και να υποστηρίξουν ενεργά τον αγώνα του λαού της Βολιβίας. Αντιμέτωποι με την απομόνωση που επιδιώκουν να επιβάλουν η κυβέρνηση και η συμβιβαστική ηγεσία, πρέπει να ενισχύσουμε μια ευρεία διεθνή εκστρατεία αλληλεγγύης προς όσους αντιμετωπίζουν τις πολιτικές λιτότητας και την πείνα.
Πρέπει να οικοδομήσουμε μια εναλλακτική ηγεσία
Αυτές οι 49 ημέρες αγώνα έχουν καταδείξει ένα τεράστιο αγωνιστικό πνεύμα μεταξύ των εργαζομένων, των αγροτών και των αυτοχθόνων λαών. Έχουν επίσης αποκαλύψει τα όρια μιας ηγεσίας που, όταν η κυβέρνηση βρισκόταν στο πιο αδύναμο σημείο της, επέλεξε να τη στηρίξει μέσω διαπραγματεύσεων και υποχωρήσεων.
Αυτή η εμπειρία μας δίνει ένα θεμελιώδες μάθημα: κανένα ευνοϊκό αποτέλεσμα για τους εκμεταλλευόμενους και τους καταπιεσμένους δεν μπορεί να εξαρτάται από μια ηγεσία που υποτάσσει τον αγώνα σε συμφωνίες με τις κυβερνήσεις που βρίσκονται στην εξουσία. Ωστόσο, λόγω της ιστορικής και κοινωνικής της σύνθεσης, η Συνομοσπονδία Εργαζομένων της Βολιβίας (COB) παραμένει ένας χώρος όπου μπορεί να εκφραστεί η οργανωμένη δύναμη της εργατικής τάξης, των αγροτών και των λαϊκών μαζών της χώρας. Ως εκ τούτου, μπορεί να χρησιμεύσει ως βάση για μια εναλλακτική δομή εξουσίας για τις καταπιεσμένες πλειοψηφίες. Ωστόσο, αυτό το δυναμικό μπορεί να υλοποιηθεί μόνο υπό συνθήκες εργατικής δημοκρατίας και πραγματικού ελέγχου της ηγεσίας της από τη βάση.
Όσο η ηγεσία της COB παραμένει απομακρυσμένη από τη συλλογική λήψη αποφάσεων και δεν υπόκειται σε αποτελεσματικό έλεγχο από εκείνους που στηρίζουν τις κινητοποιήσεις, θα συνεχίσει να διαδραματίζει ρόλο διαμεσολάβησης και συγκράτησης, ακόμη και σε κρίσιμες στιγμές.
Επομένως, η αλλαγή των ονομάτων της ηγεσίας δεν αρκεί· πρέπει να οικοδομηθεί μια νέα ηγεσία που να είναι πραγματικά δημοκρατική, επαναστατική, σοσιαλιστική και ανεξάρτητη από την κυβέρνηση και τους εργοδότες. Αυτή η νέα ηγεσία πρέπει να λογοδοτεί αποκλειστικά στις κυρίαρχες αποφάσεις της κινητοποιημένης βάσης.
Το άμεσο καθήκον είναι η αναδιοργάνωση της αντίστασης, η ενίσχυση του συντονισμού μεταξύ εργατών, αγροτών και αυτοχθόνων λαών, καθώς και η δημιουργία νέων φόρουμ διαβούλευσης από τη βάση προς τα πάνω. Η δύναμη που επέδειξε η πανεθνική κινητοποίηση εξακολουθεί να υπάρχει. Αυτό που χρειάζεται είναι μια συνεπής ηγεσία, πρόθυμη να οδηγήσει τον αγώνα μέχρι το τέλος και να χαράξει μια πορεία προς τα εμπρός για τους εργάτες και τους λαούς της Βολιβίας.
Μετάφραση: elaliberta.gr
Lena Souza, “Bolivia: COB Leadership Negotiates and Betrays Movement; Government Declares State of Emergency”, International Workers’ League – Fourth International, 21 Ιουνίου 2026, https://litci.org/en/bolivia-cob-leadership-negotiates-and-betrays-movement-government-declares-state-of-emergency/?utm_source=copylink&utm_medium=browser· αναδημοσίευση: Workers’ Voice/La Voz de los Trabajadores, 22 Ιουνίου 2026, https://workersvoiceus.org/2026/06/22/bolivia-cob-leaders-betray-movement-government-declares-state-of-emergency/.
