Ο Τρότσκι και η θέση της επαναστατικής αριστεράς για το πόλεμο στη Μέση Ανατολή

Θοδωρής Μαράκης

Λέων Τρότσκι:

«Θα αναφέρω το πιο απλό και προφανές παράδειγμα. Στη Βραζιλία βασιλεύει τώρα ένα ημιφασιστικό καθεστώς που κάθε επαναστάτης μπορεί να δει μόνο με μίσος. Ας υποθέσουμε, ωστόσο, ότι την επόμενη μέρα η Αγγλία θα εισέλθει σε στρατιωτική σύγκρουση με τη Βραζιλία. Σας ρωτάω με ποιανού πλευρά της σύγκρουσης θα είναι η εργατική τάξη; Θα απαντήσω προσωπικά για τον εαυτό μου - σε αυτήν την περίπτωση θα είμαι στο πλευρό της “φασιστικής” Βραζιλίας ενάντια στη “δημοκρατική” Μεγάλη Βρετανία.

Γιατί; Επειδή η μεταξύ τους σύγκρουση δεν αφορά ένα ζήτημα δημοκρατίας ή φασισμού. Αν η  Αγγλία νικήσει, θα βάλει έναν άλλο φασίστα στο Ρίο ντε Τζανέιρο και θα τοποθετήσει διπλές αλυσίδες στη Βραζιλία. Αν η Βραζιλία, αντίθετα, νικήσει, αυτό θα δώσει μια ισχυρή ώθηση στην εθνική και δημοκρατική συνείδηση ​​της χώρας και θα οδηγήσει στην ανατροπή της δικτατορίας του Βάργκας.

Η ήττα της Αγγλίας θα πλήξει ταυτόχρονα τον βρετανικό ιμπεριαλισμό και θα δώσει ώθηση στο επαναστατικό κίνημα του βρετανικού προλεταριάτου. Πραγματικά, πρέπει να έχει κανείς άδειο μυαλό για να υποβιβάσει τους παγκόσμιους ανταγωνισμούς και τις στρατιωτικές συγκρούσεις στην πάλη μεταξύ φασισμού και δημοκρατίας. Κάτω από όλες τις μάσκες, πρέπει να ξέρει πώς να διακρίνει τους εκμεταλλευτές, τους δουλοκτήτες και τους ληστές!»

Λέων Τρότσκι «Ο αντιιμπεριαλιστικός αγώνας είναι το κλειδί για την απελευθέρωση». Συνέντευξη με τον Ματέο Φόσα. Σεπτέμβριος 1938.(Αναδημοσίευση από εφημ “Επανάσταση” τ 134 Μάρτη υπογρ δική μου)

Η άποψη του Τρότσκι, ασφαλώς για τους νοήμονες τροτσκιστές και γενικά επαναστάτες, δεν είναι τυφλοσούρτης. Όμως η μέθοδός του στη περίπτωση του πόλεμου στη Μέση Ανατολή είναι απόλυτα σωστή και η πλειοψηφία της επαναστατικής αριστεράς έτσι τοποθετείται.

Η ήττα του αμερικανοσιωνιστικού ιμπεριαλισμού είναι κάτι που όλοι ευχόμαστε! Όμως έχοντας πει αυτό σε καμία περίπτωση δεν υποστηρίζουμε το καθεστώς των μουλάδων, παρ’ ότι θέλουμε να διώξει τους ιμπεριαλιστές με την ουρά στα σκέλια, ηττημένους. Πιστεύω ότι στις ΗΠΑ το γόητρο της κυβέρνησης Τράμπ θα καταπέσει και αυτό θα ενδυναμώσει το no kings και γενικά τη ριζοσπαστικοποίηση που βλέπουμε να αναπτύσσεται στις ΗΠΑ. Θα συμβεί κατ’ αναλογία αυτό που ο Τρότσκι ισχυρίζεται ότι θα συμβεί σε μια ενδεχόμενη  “ήττα της Αγγλίας. Οι προϋποθέσεις υπάρχουν για να συμβεί αυτό στις ΗΠΑ.  

Και από την άλλη αν τελικά νικήσει ο αμερικανοσιωνιστικός ιμπεριαλισμός, είτε ολοσχερώς ανατρέποντας το καθεστώς των μουλάδων – πράγμα που δεν νομίζω ότι έχει μεγάλες πιθανότητες να συμβεί – είτε αναγκάζοντας τους σ’ ένα συμβιβασμό στη βάση των 15 σημείων, κάτι που στην ουσία θα κρατήσει το καθεστώς των μουλάδων, ενδεχομένως με ηγεσία πιο μετριοπαθή, και στη μια και στην άλλη περίπτωση τίποτα ουσιαστικό δεν θα αλλάξει για τον Ιρανικό λαό και τις εθνότητες που τον αποτελούν. Και ειρήνη δεν θα υπάρξει για μεγάλο διάστημα. Δεν θα φταίει γι αυτό μόνο το πετρέλαιο! Τα μίση που προϋπήρχαν ανάμεσα στα αυταρχικά καθεστώτα και οι ανταγωνισμοί εντάθηκαν από τις μεγάλες πληγές του πολέμου, έτσι που καμιά ανάπαυλα ειρήνης δεν μπορεί να τα σβήσει. Και να γράψουμε και το κλασικό: Όσο υπάρχει καπιταλισμός, ιμπεριαλισμός οι περίοδοι “ειρήνης” προετοιμάζουν τον επόμενο πόλεμο!!

Η άποψη μου σε σχέση με την εξέλιξη του πολέμου είναι ότι: Τα στενά του Ορμούζ δεν μπορούν να ανοίξουν παρά μόνο με κατάληψη του Ιράν – αλλά Ιράκ – και αλλαγή καθεστώτος. Πράγμα αδύνατον με τα σημερινά δεδομένα να συμβεί. Με από αέρος επιχειρήσεις ή με κατάληψη των όμορων νησιών και παράκτιων περιοχών τα στενά συνεχίζουν να είναι εκτεθειμένα στους βαλλιστικούς και τα drowns. Η άλλη εκδοχή είναι να έχουμε ένα συμβιβασμό, υποχώρηση από πλευράς Ιράν, κάτι που μπορεί να συμβεί αν επικρατήσουν οι μετριοπαθείς, μεταρρυθμιστές γύρω από το Πρόεδρο και τον ΥΠΕΞ του Ιράν. Δεν φαίνεται δυνατό για το άμεσο μέλλον. 

Δεν στηρίζουμε το αιματοβαμμένο θεοκρατικό ενώ την ίδια στιγμή θέλουμε την ήττα του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού και των σιωνιστών, είμαστε με τον Ιρανικό λαό, επειδή ο ιρανικός λαός με τις συνεχείς εξεγέρσεις μας αποκαλύπτει ότι: Ο εχθρός είναι και στη χώρα του. Η έμφαση στο και!

Είναι χρήσιμη μια σύντομη αναφορά στις εξεγέρσεις του ιρανικού λαού. Η αυτοθυσία και ο ηρωισμός αυτού του λαού είναι μοναδικά. Κάθε μερικά χρόνια έχουμε εξεγέρσεις τεραστίων διαστάσεων. Τον περασμένο Δεκέμβρη (2025) και Γενάρη (2026) είχαμε την τελευταία εξέγερση, με νεκρούς που μπορεί να αριθμούν, απ’ ότι φαίνεται, δεκάδες χιλιάδες – τον πραγματικό αριθμό βέβαια δεν θα τον μάθουμε ποτέ. Πιο πριν, το φθινόπωρο του 2022, είχαμε το εκπληκτικό κίνημα «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία» με αφορμή τη δολοφονία της Μάσα Αμινί, που κράτησε μήνες, με εκατοντάδες νεκρούς από τις σφαίρες των δυνάμεων «ασφαλείας». Το 2021 είχαμε την «εξέγερση της δίψας», το 2019 είχαμε τον «Ματωμένο Νοέμβρη», τον Δεκέμβρη του 2017 και τον Γενάρη του 2018 είχαμε εξεγέρσεις στην ιρανική επαρχία, και πάει λέγοντας…

Που βρίσκονται οι αντοχές του αυταρχικού θεοκρατικού καθεστώτος. Κατ’ αρχάς στην απουσία ενός επαναστατικού κόμματος ή άξιου λόγου οργανώσεων της αριστεράς, μετά από τη κατάρρευση του σταλινικού Τουντέχ – που η οπορτουνιστική πολιτική του παρέδωσε τη μεγαλειώδη Ιρανική Επανάσταση στους μουλάδες, 1979. Και μετά στα ακόλουθα όπως τα παρουσιάζουν αστοί αναλυτές, τα οποία ωστόσο δεν απέχουν από την πραγματικότητα.

Έτσι:

Παρά τα πλήγματα, παρά τις απώλειες στην κορυφή, το ιρανικό καθεστώς όχι μόνο δεν καταρρέει αλλά εμφανίζεται αξιοσημείωτα ανθεκτικό – και ολοένα και πιο σκληρό, έχοντας αρχίσει και πάλι τις εκτελέσεις. Και αυτό γιατί η ισχύς του δεν εδράζεται μόνο σε πρόσωπα ή στην ιδεολογία, αλλά σε ένα βαθιά ριζωμένο σύστημα οικονομικής και κοινωνικής εξάρτησης.

Το σύστημα αυτό έχει χτιστεί επί δεκαετίες και λειτουργεί ως ένας μηχανισμός αμοιβαίων συμφερόντων. Η Ισλαμική Δημοκρατία ελέγχει άμεσα ή έμμεσα πάνω από το μισό της οικονομίας και χρησιμοποιεί αυτόν τον έλεγχο για να ανταμείβει τη νομιμοφροσύνη. Εκατομμύρια πολίτες, από κρατικούς υπαλλήλους έως μέλη των παραστρατιωτικών δομών, συνδέουν την προσωπική τους ευημερία με τη διατήρηση του καθεστώτος. Για αυτούς, η πτώση του δεν είναι πολιτική εξέλιξη αλλά απειλή για το εισόδημα, τη θέση και τις προοπτικές τους.

Στον πυρήνα αυτού του μηχανισμού βρίσκονται οι Φρουροί της Επανάστασης, μια δύναμη που ξεπερνά κατά πολύ τον ρόλο ενός στρατού. Με δεκάδες χιλιάδες στελέχη και ισχυρή παρουσία στην οικονομία, λειτουργούν ως ένας υβριδικός οργανισμός εξουσίας και επιχειρηματικής δραστηριότητας. Ελέγχουν κρίσιμους τομείς όπως η ενέργεια, οι υποδομές και οι τηλεπικοινωνίες, εξασφαλίζοντας όχι μόνο πολιτική αλλά και οικονομική επιρροή. Μέσα από κρατικές συμβάσεις και δίκτυα επιχειρήσεων, δημιουργούν ένα σύστημα στο οποίο η πίστη ανταμείβεται με πρόσβαση σε πλούτο και ευκαιρίες.

Παράλληλα, το καθεστώς διατηρεί τον έλεγχο της κοινωνίας μέσω των Basij, μιας μαζικής παραστρατιωτικής οργάνωσης που διεισδύει στην καθημερινότητα και επιβάλλει ένα καθεστώς τρόμου. Τα μέλη της βρίσκονται σε πανεπιστήμια, δημόσιες υπηρεσίες και επιχειρήσεις, λειτουργώντας ως μηχανισμός επιτήρησης αλλά και ως δίκτυο προνομίων. Η συμμετοχή δεν προσφέρει μόνο ιδεολογική ταυτότητα αλλά και απτά οφέλη, από οικονομικές ενισχύσεις έως επαγγελματικές ευκαιρίες.

Αυτό το πλέγμα δημιουργεί μια ιδιότυπη ισορροπία. Αν και οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι ένα μικρό ποσοστό του πληθυσμού των 90 εκατομμυρίων στηρίζει ενεργά το καθεστώς, αυτή η μειοψηφία είναι πιο συνεκτική, καλύτερα οργανωμένη και βαθιά εξαρτημένη από αυτό. Αντίθετα, η κοινωνική δυσαρέσκεια, αν και ευρύτατη, παραμένει κατακερματισμένη και χωρίς δομές που θα μπορούσαν να τη μετατρέψουν σε αποτελεσματική πολιτική δύναμη.

Ωστόσο εξίσου αυταρχικό ήταν και το καθεστώς του Σάχη, αυτό όμως δεν εμπόδισε το 1979 την ιρανική επανάσταση να ξεσπάσει και να τον ανατρέψει. Δεν υπάρχει κανένας νόμος που να εμποδίζει την εμφάνιση μιας νέας νικηφόρας επανάστασης, με την απαραίτητη προϋπόθεση της δημιουργίας από την ιρανική εργατική τάξη και τα λαϊκά στρώματα της δημιουργίας ενός μαζικού επαναστατικού κόμματος στηριγμένου στις ιδέες του Μαρξ-Λένιν-Τρότσκι και στις επαναστατικές της παραδόσεις, που σε κάθε της εξέγερση δημιουργούσε τις δικές της ανεξάρτητες παλλαϊκές  οργανώσεις. Ο ιρανικός λαός έχει ανοιχτό λογαριασμό με τους μουλάδες και τους “φρουρούς” τους, δεν έκλεισε το Γενάρη του 2026, θα επανέλθουν σίγουρα αργά ή γρήγορα.

Ένα καθεστώς εργατικής εξουσίας, δημοκρατίας θα γίνει παράδειγμα για τους λαούς της Μέσης Ανατολής και συμπαθές από τον λαό του Ισραήλ, μια τέτοια προοπτική μπορεί να εξασφαλίσει την ειρήνη στη πολύπαθη περιοχή. 

Τώρα, το αντιπολεμικό κίνημα στη χώρα μας για να γιγαντώσει, είναι ανάγκη να μπουν μπροστά τα σωματεία, χωρίς να μείνουν έξω ΚΚΕ και οι οργανώσεις της αντικαπιταλιστικής αριστεράς και όσοι πραγματικά θέλουν να παλέψουν ενάντια στο πόλεμο Το ΠΑΜΕ στις 4-5 Απρίλη κάνει πανελλαδική σύσκεψη, όπου σύμφωνα με το Ριζοσπάστη 1\4\2026 προδιαγράφεται:

 “Μάλιστα ρεκόρ συμμετοχής σε τέτοια σύσκεψη του ΠΑΜΕ, ήδη οι αποφάσεις συμμετοχής ξεπερνούν τις 600, που είναι περισσότερες και από την προηγούμενη Πανελλαδική Σύσκεψη. Με σύνθημα «Καμία θυσία για τον πόλεμο και τα κέρδη τους. Οργάνωση και αγώνας για την ανατροπή», δίνουν μέχρι τώρα το «παρών» 23 Εργατικά Κέντρα, 16 Ομοσπονδίες και πάνω από 570 Συνδικάτα Ιδιωτικού και Δημόσιου Τομέα μαζί με συνταξιουχικές οργανώσεις, παίρνοντας τη σκυτάλη των μεγάλων ταξικών αγώνων... “

Το ιδανικό! Αλλά δυστυχώς – γνωστό – ΚΚΕ – ΠΑΜΕ ακολουθούν το μοναχικό τους δρόμο. Με αυτό δεδομένο για μια ακόμη φορά επιμένω ότι με πρωτοβουλία της ΑΝΤΑΡΣΥΑ, πρώτο να καλέσει σε μέτωπο αντιπολεμικό τις οργανώσεις της αντικαπιταλιστικής αριστεράς και να ενεργοποιήσει τις όποιες δυνάμεις διαθέτει στα σωματεία – όπως πολύ σωστά έπραξε με την στις  31 Μαρτίου η εκδήλωση του Συντονισμού Πρωτοβάθμιων Σωματείων – Επιτροπών Αγώνα – Αγωνιστ(ρι)ων Δημοσίου και Ιδιωτικού Τομέα στην αίθουσα του ΤΕΕ, στο Σύνταγμα – μόνο που χρειαζόταν η εκδήλωση του Συντονισμού να πάρει απόφαση για να μπει μπροστά για τη συγκρότηση αντιπολεμικού μετώπου.