Δευτέρα, 03 Ιουνίου 2024 14:54

Οι ταραχές στο Κανάκι αναγκάζουν τον Μακρόν να αναδιπλωθεί

 

 

Armand Zvenigorodsk

 

Οι ταραχές στο Κανάκι αναγκάζουν τον Μακρόν να αναδιπλωθεί

 

 

Δέκα ημέρες διαδηλώσεων και ταραχών στο Κανάκι (που ονομάζεται Νέα Καληδονία από τους Γάλλους αποίκους) πέτυχαν μια τεράστια νίκη κατά της κυβέρνησης Μακρόν και της προσπάθειάς της να εδραιώσει τη γαλλική κυριαρχία στην αποικία που κυβερνά από τα μέσα του 19ου αιώνα.

Η κυβέρνηση Μακρόν πρότεινε πρόσφατα έναν νέο νόμο για τη διεύρυνση του εκλογικού σώματος δίνοντας τη δυνατότητα σε δεκάδες χιλιάδες Γάλλους εποίκους που έφτασαν στο Κανάκι 10 χρόνια νωρίτερα να ψηφίσουν στις τοπικές εκλογές. Οι Κανάκ, οι οποίοι αποτελούν σήμερα μόλις το 41% του πληθυσμού λόγω της συνεχιζόμενης εισροής των Γάλλων εποίκων, θα είχαν έτσι μειωθεί σε μια σαφή μειονότητα σε όλες τις επαρχίες.

Σε απάντηση, τα κόμματα των Κανάκ – η CCAT (Cellule de Coordination des Actions de Terrain / Μονάδα Συντονισμού Επιτόπιας Δράσης), η οποία συγκεντρώνει ρεφορμιστές (το FLNKS [Front de libération nationale kanak et socialiste / Κανάκ και Σοσιαλιστικό Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο], το Palika [Parti de libération kanak / Κόμμα Απελευθέρωσης Κανάκ], την UC [Union calédonienne / Καληδονιακή Ένωση]) και πιο ριζοσπαστικές οργανώσεις όπως το Εργατικό Κόμμα (Parti travailliste) και η USTKE (Ένωση Κανάκ και Εκμεταλλευόμενων Εργατών / Union syndicale des Travailleurs Kanaks et exploités) – κάλεσαν σε διαδηλώσεις. Περισσότεροι από 80.000 Κανάκ, το ένα τέταρτο του πληθυσμού, βγήκαν στους δρόμους. Τα ρεφορμιστικά κόμματα κάλεσαν το Παρίσι να αποσύρει το νόμο, δηλώνοντας ότι δεν θα μπορούσαν να «συγκρατήσουν τους νέους» αν ο νόμος περνούσε. Η γαλλική Εθνοσυνέλευση δεν έλαβε υπόψη της την έκκλησή τους και ενέκρινε το κείμενο.

Αυτό ήταν που έβγαλε στους δρόμους ένα μαζικό κίνημα της νεολαίας Κανάκ, που λεηλάτησε καταστήματα τα οποία ανήκουν σε εποίκους, ορισμένα πλούσια αποικιακά σπίτια και πολυάριθμες επιχειρήσεις που διοικούνταν από εποίκους, και απέκλεισε δρόμους, κλείνοντας το αεροδρόμιο. Οι έποικοι, συγκροτημένοι σε ένοπλες πολιτοφυλακές, αντεπιτέθηκαν για να προστατεύσουν την περιουσία τους, σκοτώνοντας τρεις Κανάκ, εγκαινιάζοντας ενδεχομένως μια κατάσταση εξεγερτικής κρίσης και την έναρξη εμφυλίου πολέμου.

Το γαλλικό κράτος χρησιμοποιεί, ως συνήθως, βάναυση καταστολή. Έχει κηρύξει κατάσταση έκτακτης ανάγκης, έχει θέσει σε κατ’ οίκον περιορισμό τους ηγέτες της ανεξαρτησίας και έχει φυλακίσει εκατοντάδες νέους Κανάκ στο Ανατολικό Στρατόπεδο, μια ιδιαίτερα βάρβαρη φυλακή όπου φυλακίζονται μόνο Κανάκ. Η κυβέρνηση Μακρόν έστειλε θωρακισμένα φορτηγά και 3.000 στρατιώτες και χωροφύλακες στο νησί για να καταστείλει τις ταραχές. Έχει καταγγείλει τους εξεγερμένους ως «τρομοκράτες» και «μαφιόζους» (πράγμα που αποτελεί το αποκορύφωμα της υποκρισίας δεδομένης της κυριαρχίας στη χώρα μιας χούφτας οικογενειών εποίκων). Αυτό το λεξιλόγιο θυμίζει τη στάση των Γάλλων αποικιοκρατών στην Αλγερία. Δεκάδες χιλιάδες όπλα κυκλοφορούν στο Κανάκι και η αποικιακή αστυνομία συνεργάζεται πολύ στενά με τους ένοπλους εποίκους.

Εδώ και χρόνια, και με την άνοδο πιο πρόσφατα μιας ακροδεξιάς που έχει ρίζες στις οργανώσεις των πιο βίαιων και ρατσιστών εποίκων της Γαλλικής Αλγερίας, τα κυρίαρχα μέσα ενημέρωσης και οι αστοί ή ρεφορμιστές πολιτικοί αρνούνται να απολογηθούν ή έστω να επανεξετάσουν τη μακρά και αιματηρή ιστορία της γαλλικής αποικιοκρατίας. Ακόμα χειρότερα, οι φωνές που εξυμνούν αυτή την αποικιοκρατία έχουν πλέον ένα εθνικό ακροατήριο με τα δικά τους μεγάλα τηλεοπτικά και ραδιοφωνικά κανάλια ειδήσεων και μερικές από τις ημερήσιες και εβδομαδιαίες εφημερίδες με την μεγαλύτερη κυκλοφορία.

Η γαλλική αποικιοκρατία στο Κανάκι διαρκεί σχεδόν δύο αιώνες.

Όταν, το 1853, ο αυτοκράτορας Ναπολέων Γ΄ της Γαλλίας έστειλε τον υποναύαρχο Ογκύστ Φεβριέ-Ντεσπουαντέ να καταλάβει το Κανάκι, επρόκειτο κυρίως για την αντιμετώπιση της επιρροής των Άγγλων, οι οποίοι ήδη κατείχαν την Αυστραλία και τη Νέα Ζηλανδία. Το νησί, μόλις 18.500 τετραγωνικών χιλιομέτρων, έγινε η μοναδική γαλλική κτήση σε αυτό το τμήμα του Ειρηνικού.

Η Γαλλία ίδρυσε μια πόλη διοίκησης και μια ναυτική φρουρά στη Νουμέα, τη σημερινή πρωτεύουσα του Κανάκι, όπου ζουν σήμερα τα δύο τρίτα του πληθυσμού.

Ο Ναπολέων Γ΄ αποφάσισε να καταστήσει τη «Νέα Καληδονία» γαλλική ποινική αποικία για να κρατήσει κρατούμενους του κοινού δικαίου, μαζί με χιλιάδες πολιτικούς αντιπάλους, συμπεριλαμβανομένων των δημοκρατικών που συνελήφθησαν μετά την ήττα της επανάστασης του 1848 και το πραξικόπημα του αυτοκράτορα το 1851, αγωνιστές της Παρισινής Κομμούνας του 1871, μεταξύ των οποίων και μία από τις ηγέτιδές της, τη Λουίζ Μισέλ, καθώς και Αλγερινούς αγωνιστές της ανεξαρτησίας. Μέχρι το 1877, στη Νέα Καληδονία υπήρχαν 11.000 κατάδικοι, τα δύο τρίτα του γαλλικού πληθυσμού του νησιού.

Στους κατάδικους που στέλνονταν στη σωφρονιστική αποικία του Ειρηνικού για μακροχρόνιες ποινές φυλάκισης προσφερόταν μειωμένη ποινή υπό τον όρο ότι θα καλλιεργούσαν τη γη μόλις αποφυλακίζονταν. Αυτή ήταν η γη από την οποία εκδιώχθηκαν οι Κανάκς. Ο αυτόχθονας πληθυσμός περιήλθε σε δεινή φτώχεια, αναγκασμένος να ζει από την ακαλλιέργητη γη.

Το 1878, ο αρχηγός Ατάι ηγήθηκε μιας εξέγερσης κατά του αποικισμού και της απαλλοτρίωσης της γης. Οι αρχές τη συνέτριψαν άγρια. Ο Ατάι αποκεφαλίστηκε και το κεφάλι του διατηρήθηκε στο Παρίσι μέχρι το 2014.

Το 1894, η Γαλλία κατέστησε τη Νέα Καληδονία «ελεύθερη» αποικία εγκατάστασης, προσφέροντας στους Γάλλους που ήθελαν να εγκατασταθούν στο αρχιπέλαγος την καλύτερη γη. Αυτοί οι πρώτοι έποικοι, που ονομάστηκαν Καλντός [Caldoche], συγκέντρωσαν τον πλούτο που λεηλατήθηκε από τον αυτόχθονα πληθυσμό.

Ο πληθυσμός των Κανάκ, που είχε ήδη στερηθεί τη γη, ωθήθηκε ακόμη περισσότερο στο περιθώριο. Μέχρι το 1901, οι Κανάκ κατείχαν μόνο το 13% της γης.

Το 1917, οι Κανάκ ξεσηκώθηκαν κατά της υποχρεωτικής στράτευσης στο γαλλικό στρατό και της απαλλοτρίωσης. Ακολούθησε νέα αιματηρή καταστολή. Ο ιθαγενικός κώδικας έγινε τότε νόμος σε όλες τις γαλλικές αποικίες, επιτρέποντας στους αποίκους να παίρνουν τη δικαιοσύνη στα χέρια τους χωρίς δίκη και εξασφαλίζοντας ένα καθεστώς υπανθρώπου για τους Κανάκ. Εκείνη την εποχή γεννήθηκε μεταξύ της γαλλικής αστικής τάξης η ιδέα της δημιουργίας μιας αφομοιωμένης ελίτ των Κανάκ.

Κατά τη διάρκεια της αποικιακής έκθεσης του 1931 στο Παρίσι, αναμφίβολα το αποκορύφωμα της γαλλικής αποικιοκρατίας, οι Κανάκ τοποθετήθηκαν σε έναν ανθρώπινο ζωολογικό κήπο, στο Μπουά ντε Βινσέν, όπου οι Γάλλοι από τη «μητρόπολη» (τη «μητέρα γη» που κατευθύνει τα «παιδιά» της, τις αποικίες) μπορούσαν να έρθουν και να θαυμάσουν μια «ανασυγκροτημένη» φυλή Κανάκ. Το 12ο διαμέρισμα του Παρισιού, που φιλοξένησε αυτή την έκθεση, δεν έχει αλλάξει σχεδόν καθόλου – ούτε τα ονόματα των εκτελεστών που δόθηκαν στους δρόμους και τις λεωφόρους, ούτε τα αγάλματα και τα ανάγλυφα προς δόξα των αποικιακών εξορμήσεων ή την επίδειξη των «αγρίων».

Μέχρι τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, η Νουμέα ονομαζόταν «Λευκή Νουμέα», οι Κανάκ δεν είχαν δικαίωμα να ζουν εκεί. Ήταν μια πόλη απαρτχάιντ. Η παρουσία κατά τη διάρκεια του πολέμου μιας αμερικανικής βάσης με περισσότερους από 100.000 άνδρες έφερε στη Νουμέα Αφροαμερικανούς, αλλά και πολλούς Κανάκ που απασχολούνταν στον αμερικανικό στρατό, σε τέτοιο βαθμό που μετά τον πόλεμο, κατέστη αδύνατο για τους λευκούς ρατσιστές να συνεχίσουν να αποκλείουν τους Κανάκ από τη Νουμέα.

Παρ’ όλ’ αυτά, αυτό είχε ελάχιστο αντίκτυπο στην πόλη. Ακόμα και σήμερα, το νότιο τμήμα της Νουμέα κυριαρχείται από τον πληθυσμό των εποίκων και μοιάζει με μια μεγάλη γαλλική παραθαλάσσια πόλη με τις ενοικιάσεις τζετ σκι, τις γαλλικές τοπικές μπρασερί και τη σχεδόν πλήρη απουσία των Κανάκ, στους οποίους απαγορεύεται η είσοδος στα μπαρ και τα κλαμπ. Καθώς οι ταραχές μαίνονταν μόλις λίγα χιλιόμετρα μακριά, οι Ευρωπαίοι συνέχισαν να πίνουν κοκτέιλ στα κομψά beach bars στα νότια της πόλης.

Βόρεια της Νουμέα, πίσω από έναν επικίνδυνο δρόμο τεσσάρων λωρίδων, κυριαρχούν οι παραγκουπόλεις των Κανάκ. Πιο μακριά, οι λιγότερο επισφαλείς γειτονιές των Κανάκ δεν είναι λιγότερο τόποι φτώχειας και διακρίσεων, σε όλα τα επίπεδα. Ακόμη και οι νέοι Κανάκ που έχουν σπουδάσει στη Γαλλία αντιμετωπίζουν υψηλή ανεργία.

Οι Καλντός κατέχουν τη γη, τα κτίρια, τα καταστήματα (τα προϊόντα είναι 72% ακριβότερα από ό,τι στη Γαλλία), τις συσκευές παραγωγής και εξόρυξης νικελίου, τα όμορφα σπίτια και τις πισίνες. Πριν από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, λίγοι εμπορικοί οίκοι έλεγχαν σχεδόν ολόκληρο τον οικονομικό ιστό. Αυτοί οι οίκοι παραμένουν σήμερα τα θεμέλια της αστικής τάξης της Νουμέα.

Ο αυτόχθονας πληθυσμός είναι φτωχός, παρά την ανάδυση μιας ολιγάριθμης μικροαστικής τάξης των Κανάκ.

Στη δεκαετία του 1960, η Γαλλία οργάνωσε ένα νέο κύμα εποικισμού μετά την απώλεια της Αλγερίας και το άνοιγμα εξαιρετικά κερδοφόρων κοιτασμάτων νικελίου στο νησί. Το 1972, ο Γάλλος πρωθυπουργός ζήτησε τη μαζική επιτάχυνση του εποικισμού του Κανάκι. Αυτό έκανε τους Κανάκ να γίνουν μειονότητα στον ίδιο τους τον τόπο. Αυτοί οι νεοαποικιοκράτες, συχνά άνθρωποι που είχαν πτωχεύσει σε δύσκολους καιρούς ή είχαν απαξιωθεί επαγγελματικά, ή απλώς νέοι άνεργοι που αναζητούσαν περιπέτεια, μετακόμισαν στο Κανάκι για να επωφεληθούν από τα αποικιακά προνόμια που παραχωρούνταν στους εποίκους.

Οι ταραχές που ξέσπασαν έρχονται 40 χρόνια μετά την τελευταία έξαρση της αντίστασης των Κανάκ. Κατά τα έτη 1984 έως 1988, η εξέγερση των Κανάκ βρισκόταν σε πλήρη εξέλιξη, περιλαμβάνοντας οδοφράγματα, εξεγέρσεις και μαζικές διαδηλώσεις. Οι Κανάκ ζητούσαν ανεξαρτησία, τερματισμό της εκμετάλλευσης και μια σοσιαλιστική κοινωνία. Το FLNKS, που ιδρύθηκε το 1984, συγκέντρωσε τις περισσότερες από τις οργανώσεις των Κανάκ της εποχής.

Η κλίμακα της εξέγερσης ήταν τέτοια που η αστική τάξη της Γαλλίας και των Καλντός φοβήθηκε την απώλεια του ελέγχου της επικράτειας. Η καταστολή ήταν και πάλι τρομερή. Αποκορύφωμα ήταν η δολοφονία 19 μαχητών Κανάκ που είχαν πάρει ομήρους Γάλλους χωροφύλακες και τους κρατούσαν σε μια σπηλιά στο νησί Ουβέα. Ο τελευταίος αγωνιστής της ανεξαρτησίας που συνελήφθη από τον γαλλικό στρατό ρίχτηκε ζωντανός στον ωκεανό από ένα ελικόπτερο.

Την καταστολή ακολούθησε το λεγόμενο «κοινό πεπρωμένο», μια προσπάθεια των εποίκων και των ρεφορμιστών Κανάκ να εξασφαλίσουν την ασφάλεια και τη μακροβιότητα του αποικιακού καθεστώτος. Η Συμφωνία του Ματινιόν το 1988, την οποία ακολούθησε το 1998 η Συμφωνία της Νουμέα, προσπάθησε να «επαναφέρει» την πολιτική ισορροπία στην αποικία. Οι αρχές επέκτειναν την πρόσβαση σε νερό και ηλεκτρικό ρεύμα και κατασκεύασαν δρόμους στις περιοχές των Κανάκ. Η μετριοπαθής πολιτική αποκέντρωση επέτρεψε ένα βαθμό αυτονομίας στις τρεις επαρχίες, του Βορρά, του Νότου και των Νήσων Λουαγιοτέ [νησιά νομιμοφροσύνης], που περιόρισε τις πιο ορατές μορφές διακρίσεων.

Η Βόρεια επαρχία, που αποτελείται κυρίως από Κανάκ και είναι η φτωχότερη από τις επαρχίες, διοικείται από ένα μικρό περιθωριακό τμήμα της αστικής τάξης των Κανάκ, το οποίο έχει γίνει συνδιαχειριστής του αρχιπελάγους και έχει μετοχές στο εργοστάσιο North Nickel. Η Νότια επαρχία, με τη Νουμέα, συγκεντρώνει το μεγαλύτερο μέρος του πλούτου, του πληθυσμού και της παραγωγής, ενώ οι Καλντός έχουν επίσης αναπτύξει ένα εργοστάσιο επεξεργασίας νικελίου σε άμεσο ανταγωνισμό με εκείνο του Βορρά.

Από πολιτική άποψη, οι Συμφωνίες της Νουμέα προέβλεπαν ταυτόχρονα την επικύρωση της αποικιακής κατάστασης με την ιδέα ενός «κοινού πεπρωμένου» που έφερνε κοντά τους αποστερημένους και με διακρίσεις ιθαγενείς και τους ιδιοκτήτες εποίκους, καθώς και τις άλλες κοινότητες που υπήρχαν στο νησί: τους Ασιάτες που επί μακρόν χρησίμευαν ως εργατικό δυναμικό για τους εποίκους, και τους Ουαλισινούς (από το Ουαλίς και τη Φουτούνα) που χρησίμευαν ως βοηθητικοί αστυνομικοί για τους εποίκους.

Η συμφωνία προέβλεπε περαιτέρω μια διαδικασία «ανεξαρτησίας», που επέτρεπε στη «Νέα Καληδονία» να αυτοδιοικείται και καθιέρωνε ένα ειδικό καθεστώς για αυτή τη γαλλική αποικία έναντι άλλων αποικιών στις οποίες δόθηκε λιγότερη αυτονομία.

Η αστική τάξη του Καλντόσε στοιχημάτισε με επιτυχία στο να υπολογίζει ότι οι Κανάκ θα γίνουν μειονότητα, όπως και έγιναν. Τα δύο πρώτα δημοψηφίσματα που προέβλεπε η συμφωνία έδωσαν κατά πλειοψηφία Όχι στην ανεξαρτησία, ενώ το τρίτο μποϊκοταρίστηκε από τους αυτονομιστές. Πολλοί Κανάκ διαγράφτηκαν από τους εκλογικούς καταλόγους, ενώ η νομιμόφρονη κυβέρνηση επέτρεψε την αγορά και κατοχή όπλων στην περιοχή.

Η επιθετική κίνηση του Μακρόν να περιθωριοποιήσει τον πληθυσμό των Κανάκ, γεμίζοντας το εκλογικό σώμα με επιπλέον εποίκους, έθεσε υπό αμφισβήτηση αυτή την ψευδο-προσαρμογή και έβαλε τέλος στο ψέμα του «κοινού πεπρωμένου» και στην υπόσχεσή του να ενώσει την «Καληδονία» και να φέρει κοντά τους εποίκους ιδιοκτήτες με τους Κανάκ εργαζομένους τους.

Οι ταραχές, ωστόσο, ανάγκασαν τον Μακρόν σε ταπεινωτική υποχώρηση. Οι πολιτικοί στο Παρίσι που επρόκειτο να εγκρίνουν το νομοσχέδιο σε κοινή συνεδρίαση του κοινοβουλίου άρχισαν να διστάζουν μπροστά στην έκρηξη οργής των νεαρών Κανάκ και στην πυρπόληση γαλλικών περιουσιών. Ο Μακρόν αναγκάστηκε να σπεύσει στο Κανάκι για να συμβουλευτεί τους ηγέτες των νομιμοφρόνων και των αποσχιστών και να δει ιδίοις όμμασι τις συνέπειες των ταραχών. Ο Μακρόν έχει πλέον εγκαταλείψει τις προσπάθειες να περάσει άμεσα τις εκλογικές του αλλαγές.

Ενώ ο Μακρόν δήλωσε ότι η κατάσταση έκτακτης ανάγκης δεν θα αρθεί μέχρι να επανέλθει η «ηρεμία» στη Νουμέα [σ.τ.μ.: έληξε στις 27/5/24], είναι σαφές ότι πρόκειται για μια μεγαλειώδη νίκη των αποσχιστών. Ήταν μια πραγματική απόδειξη ότι η αντεπίθεση αποδίδει, σε αντίθεση με τους συμβιβασμούς των ρεφορμιστικών κομμάτων των Κανάκ που αποκήρυξαν τους εξεγερμένους. Και είναι ένα μήνυμα για όλους τους αποικιοκρατούμενους λαούς της Γαλλίας, αλλά και για όλους τους εργαζόμενους.

Οι αποσχιστές Κανάκ που προέβαλαν θαρραλέα και δυναμικά αυτόν τον αγώνα, στοχεύοντας άμεσα τα οικονομικά συμφέροντα, απειλώντας μόνιμα την ικανότητα της αποικιοκρατικής εξουσίας να αποκομίζει κέρδη, βυθίζοντας στο φόβο τους εκμεταλλευτές εποίκους, έδειξαν το δρόμο.

Εν τω μεταξύ, στην περιοχή, οι πολιτοφυλακές των εποίκων συνεχίζουν ατιμώρητα να αστυνομεύουν με τα όπλα τις γειτονιές τους. Αλλά ήδη, πολλοί νεοαφιχθέντες άποικοι έχουν αποφασίσει να επιστρέψουν στη Γαλλία.

Ο αγώνας δεν έχει τελειώσει. Αλλά οι νίκες που κατακτήθηκαν εδώ σημαίνουν ότι η κατάσταση δεν θα είναι ποτέ ξανά η ίδια.

 

 

Μετάφραση: elaliberta.gr

Armand Zvenigorodsk, “Riots in Kanaky force Macron to back down”, Red Flag, 25 Μαΐου 2024, https://redflag.org.au/article/riots-in-kanaky-force-macron-to-back-down.

 

Ο Armand Zvenigorodsk είναι Γάλλος σοσιαλιστής που έζησε στο Κανάκι τη δεκαετία του 2010 και υποστήριξε το κίνημα ανεξαρτησίας. Το άρθρο μεταφράστηκε στα αγγλικά από τον Tom Bramble.

 

 

 

 

 

 

 

 

Τελευταία τροποποίηση στις Τρίτη, 04 Ιουνίου 2024 14:49

Προσθήκη σχολίου

Το e la libertà.gr σέβεται όλες τις απόψεις, αλλά διατηρεί το δικαίωμά του να μην αναρτά σχόλια με υβριστικό, ρατσιστικό, σεξιστικό φασιστικό περιεχόμενο ή σχόλια μη σχετικά με το κείμενο.