Παρασκευή, 11 Φεβρουαρίου 2022 20:30

Η επανάσταση του Σουδάν εισέρχεται στη δεύτερη φάση της: η διάλυση του κράτους

 

 

Wini Omer

 

Η επανάσταση του Σουδάν εισέρχεται στη δεύτερη φάση της: η διάλυση του κράτους

 

 

Οι επιτροπές αντίστασης κινητοποιούνται σε επίπεδο βάσης για να επιφέρουν ένα ριζικό μετασχηματισμό του κράτους

 

Λίγες ώρες μετά το στρατιωτικό πραξικόπημα στο Σουδάν1 στις 25 Οκτωβρίου 2021, ο ηγέτης του, Αμπντέλ Φατάχ αλ-Μπουρχάν, εμφανίστηκε στην τηλεόραση για να ανακοινώσει τη διάλυση του Κυρίαρχου Συμβουλίου, του κυβερνητικού οργάνου που αποτελείται από στρατιωτικούς και πολιτικούς αντιπροσώπους και είχε σχηματιστεί μετά την επανάσταση του 2018. Σε μια τυπική αιτιολόγηση των πραξικοπημάτων στη χώρα, ο Αλ-Μπουρχάν κήρυξε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, περιγράφοντας την κατάληψη της εξουσίας ως «διορθωτικό βήμα».

Η επανάσταση του 2018 ήταν η τρίτη στη σύγχρονη ιστορία του Σουδάν. Όλες ακολούθησαν το μοτίβο της εκδίωξης ενός δικτάτορα, που ακολουθείται από μια μεταβατική περίοδο, εκλογές και, στη συνέχεια ένα νέο στρατιωτικό πραξικόπημα που διακόπτει και πάλι την πορεία προς τη δημοκρατική διακυβέρνηση.

Αυτός ο επαναλαμβανόμενος κύκλος αποκαλύπτει την πραγματική έκταση της κρίσης της χώρας και τα καθήκοντα που περιμένουν τους σημερινούς επαναστάτες. Τα 52 χρόνια στρατιωτικής διακυβέρνησης δείχνουν ότι η επανάσταση είναι το ευκολότερο μέρος της μακράς διαδικασίας της πολιτικής και κοινωνικής αλλαγής. Η ανοικοδόμηση του κράτους και το σπάσιμο αυτού του φαύλου κύκλου απαιτεί να μάθουμε από την ιστορία της χώρας. Το κάνουν αυτό οι σημερινοί επαναστάτες;

 

Η πρώτη φάση

Η σπίθα για την επανάσταση του 2018 προέκυψε εν μέσω μιας οικονομικής κρίσης που είχε τις ρίζες της στην ανεξαρτησία του Νοτίου Σουδάν το 2011 και την απώλεια του πετρελαίου του. Τα έσοδα από αυτό το πετρέλαιο ήταν ο κύριος μοχλός οικονομικής ανάκαμψης του Σουδάν κατά τα έτη που ακολούθησαν τη συνολική ειρηνευτική συμφωνία του 2005 μεταξύ της κυβέρνησης του Ομάρ αλ-Μπασίρ στο Χαρτούμ και του επαναστατικού κινήματος του Νότιου Σουδάν, του Λαϊκού Απελευθερωτικού Κινήματος του Σουδάν (SPLM). Η συμφωνία αυτή έθεσε τέλος σε πολυετείς εμφύλιες συγκρούσεις.

Το αποκορύφωμα της οικονομικής κρίσης ήρθε όταν, στις 6 Δεκεμβρίου, η κυβέρνηση κατάργησε τις επιδοτήσεις σιταριού. Σε απάντηση, μαθητές βγήκαν στους δρόμους στο Μαϊούρνο, μια πόλη στην πολιτεία Σιννάρ, περίπου 300 χιλιόμετρα νότια του Χαρτούμ, της πρωτεύουσας της χώρας. Οι διαμαρτυρίες εξαπλώθηκαν σε πόλεις της χώρας, συμπεριλαμβανομένου του Χαρτούμ, και εξελίχθηκαν σε πραγματική μαζική εξέγερση. Τον Απρίλιο του 2019, ο αλ-Μπασίρ καθαιρέθηκε και αντικαταστάθηκε από τον στρατηγό Αχμέντ Αουάντ Ιμπν Αούφ, επιλογή του στρατού για να αντικαταστήσει τον έκπτωτο δικτάτορα, αλλά και αυτός με τη σειρά του καθαιρέθηκε μέσα σε μια μέρα.

Τον Αύγουστο του 2019, οι Δυνάμεις της Ελευθερίας και της Αλλαγής, η συμμαχία που ηγήθηκε της πολιτικής διαδικασίας, κατέληξαν σε συμφωνία καταμερισμού της εξουσίας με το Στρατιωτικό Συμβούλιο, που οδήγησε στον σχηματισμό του Κυρίαρχου Συμβουλίου. Τα πολιτικά κόμματα δικαιολόγησαν τη συμφωνία ως τον μόνο τρόπο για να σταθεροποιηθεί η χώρα και να σταματήσει η αιματοχυσία. Αλλά για πολλούς στους δρόμους, δεν ήταν τίποτα περισσότερο από μια επιστροφή της εξουσίας στο στρατό.

 

Επαναστάτες όχι ρεφορμιστές

Για δύο χρόνια μετά την υπογραφή της συμφωνίας διαμοιρασμού της εξουσίας και πριν από το στρατιωτικό πραξικόπημα του Οκτωβρίου, ο διορισμένος από τους πολιτικούς πρωθυπουργός, Αμπντάλα Χάμντοκ, προώθησε τις συνταγές του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και της Παγκόσμιας Τράπεζας, ενώ αγνόησε κάθε αίτημα που αφορούσε την πραγματική δημοκρατική μετάβαση, τη απόδοση δικαιοσύνης για τους μάρτυρες της επανάστασης ή τα κοινωνικά και οικονομικά δικαιώματα.

Όμως το στρατιωτικό πραξικόπημα που τον ανέτρεψε οδήγησε σε μια νέα μορφή αντίστασης και σε μια δεύτερη φάση της επανάστασης. Αυτή η αντίσταση αναπτύχθηκε με τρόπο που συνέδεε την επαναστατική πρακτική με την επαναστατική σκέψη. Καθοδηγείται από τις επιτροπές αντίστασης που πρωτοεμφανίστηκαν κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων εναντίον του Αλ-Μπασίρ το 2012-2013. Τώρα, όμως, υπάρχουν σε όλη τη χώρα, οργανωμένες γύρω από γειτονιές.

Η επαναστατική συνείδηση των επιτροπών αντίστασης και η ικανότητά τους να μαθαίνουν από την πολιτική πραγματικότητα γύρω τους αντικατοπτρίζονται σε ένα δημοφιλές σύνθημα γνωστό ως «τα τρία Όχι». Απευθύνονται στο στρατό και είναι: Όχι συνεργασία, Όχι διαπραγμάτευση, Όχι νομιμοποίηση.

Η αντίσταση διεκδικεί τη δικαιοσύνη ως βασικό ανθρώπινο δικαίωμα, σε αντίθεση με τα πολιτικά κόμματα, τα οποία προσπαθούν να επιτύχουν όσες μικρές σταδιακές αλλαγές είναι δυνατές υπό τις συνθήκες του πραξικοπήματος.

Αυτή η δεύτερη φάση της επανάστασης απαιτεί να πιέσουμε για να πετύχουμε αυτό που φαινόταν αδύνατο κάποια στιγμή. Σηματοδοτεί μια στροφή από την συμβιβαστική και κοινότυπη νοοτροπία των πολιτικών κομμάτων που οδήγησε στους συμβιβασμούς του 2019 και μπλόκαρε επί δύο χρόνια την αλλαγή που είναι προς το συμφέρον της πλειοψηφίας.

 

Ένα κύμα καθιστικών διαμαρτυριών

Επί του παρόντος, διαμαρτυρίες και κινητοποιήσεις πραγματοποιούνται σε όλο το Σουδάν. Οι επιτροπές αντίστασης εμπλέκονται σε καθημερινές συγκρούσεις με τις βίαιες δυνάμεις ασφαλείας και τα φονικά τους όπλα. Και εκτός από τις μαζικές διαδηλώσεις, οι επιτροπές οργανώνουν καθιστικές διαμαρτυρίες.

Οι καθιστικές διαμαρτυρίες φέρνουν τους ανθρώπους σε επαφή με φαγητό και ποτό στις γειτονιές τους, σε ένα δημόσιο χώρο όπου μπορούν να ανταλλάξουν ιδέες αλλά και να λάβουν υπηρεσίες όπως υγειονομικές εξετάσεις. Αυτό είναι σημαντικό με δεδομένη την ιδιωτικοποίηση του τομέα της υγείας, η οποία περιόρισε την πρόσβαση σε ποιοτικές υπηρεσίες υγείας και ιατρικές υπηρεσίες σε όσους είναι αρκετά εύποροι για να πληρώσουν.

Οι καθιστικές διαμαρτυρίες ξεκίνησαν σε αστικές και αγροτικές περιοχές σε όλο το Σουδάν το 2020. Εκείνη τη χρονιά, χιλιάδες άνθρωποι συγκεντρώθηκαν μπροστά από τα κτίρια των πόλεών τους ή σε δημόσιους χώρους για μέρες κάθε φορά, διεκδικώντας το δικαίωμα να αποφασίζουν για τον τρόπο χρήσης των πόρων και του χώρου στις πόλεις, τις κωμοπόλεις και τα χωριά τους και διαμαρτυρόμενοι για τοπικά ζητήματα.

Οι καθιστικές διαμαρτυρίες αποκάλυψαν ότι οι άνθρωποι γνώριζαν τη λύση στα προβλήματά τους, αλλά οι αρχές δεν ήθελαν να τους ακούσουν. Η μεταβατική κυβέρνηση είχε δώσει υποσχέσεις σε ορισμένους από αυτούς τους διαδηλωτές ότι τα αιτήματά τους θα εξεταστούν, και αγνόησε τους υπόλοιπους· σπατάλησε μια χρυσή ευκαιρία να αντιμετωπίσει και να ανταποκριθεί σε σημαντικά αιτήματα που τροφοδοτούσαν τις συνεχιζόμενες διαμαρτυρίες.

Για παράδειγμα, στο Αμπού Τζουμπέιχα (μια πλούσια σε πόρους αλλά φτωχή πόλη στην περιοχή Κορντοφάν), οι άνθρωποι διαμαρτυρήθηκαν κατά της εξόρυξης «βρώμικου χρυσού» από εταιρείες που συνδέονται με την πολιτοφυλακή των Δυνάμεων Ταχείας Υποστήριξης και την κυβέρνηση, οι οποίες χρησιμοποιούσαν τοξικά χημικά με υψηλό κίνδυνο για την υγεία και το περιβάλλον.

Οι πολίτες διαμαρτυρήθηκαν επίσης για το δικαίωμα να επιλέγουν τους υπεύθυνους λήψης αποφάσεων στις περιοχές τους. Στο Καράρι, στην Ουμπάντα, στο Τζάμπαλ Αουλίγια στην πολιτεία του Χαρτούμ και αλλού στη χώρα, ο κόσμος απαίτησε την απόλυση των υπαλλήλων του πρώην καθεστώτος που βρίσκονταν ακόμη σε θέσεις εξουσίας. Οι διαδηλωτές ζήτησαν γενικές συνελεύσεις στις οποίες θα συζητούνταν οι οικονομικές εκθέσεις και οι εκθέσεις των πεπραγμένων. Για αυτούς, η συμμετοχή σε αυτό το επίπεδο εξουσίας ήταν ένα πραγματικό σκαλοπάτι προς τον έλεγχο του δημόσιου χρήματος.

Άλλα βασικά αιτήματα επικεντρώθηκαν σε ιστορικά παράπονα, όπως η απαίτηση να αποδοθεί δικαιοσύνη για τους μάρτυρες που έχασαν τη ζωή τους χρόνια νωρίτερα κατά τη διάρκεια της λαϊκής αντίστασης για τα φράγματα που κατασκευάστηκαν μετά από εκτοπίσεις.

Στο βόρειο τμήμα της χώρας, οι καθιστικές διαμαρτυρίες απαίτησαν πρόσβαση στο διαδίκτυο και τις καλές υπηρεσίες επικοινωνίας που είναι απαραίτητες για τη συμμετοχή στον σημερινό παγκοσμιοποιημένο κόσμο. Στο Νταρφούρ, τη βαριά πληγείσα από τον πόλεμο περιοχή στο δυτικό Σουδάν, υπήρχαν παρόμοια αιτήματα, εκτός από το δικαίωμα στην ασφάλεια και τον αφοπλισμό των πολιτοφυλακών.

Στο Νιρτέτι, οι διαδηλωτές απαίτησαν έναν ενιαίο εθνικό στρατό και την ανοικοδόμηση σχολείων και νοσοκομείων. Έδωσαν έμφαση στο κράτος δικαίου και απαίτησαν να λογοδοτήσουν οι δράστες εγκλημάτων και παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ζήτησαν επίσης να σταματήσει η κοπή των δασικών δέντρων και η σκόπιμη καταστροφή του περιβάλλοντος.

Το κίνητρο πίσω από τη διοργάνωση των καθιστικών διαμαρτυριών του 2020 ήταν η ανάδειξη του δικαιώματος των ανθρώπων να αναδιαμορφώνουν το περιβάλλον τους με τρόπο που να ικανοποιεί τις ανάγκες τους και να ανταποκρίνεται στις κοινωνικές και πολιτικές αλλαγές, μέσω αποφάσεων που λαμβάνονται από κοινού, συλλογικά και δημοκρατικά. Η επανάσταση έδωσε στους ανθρώπους το δικαίωμα να μιλούν, και αυτές οι καθιστικές διαμαρτυρίες –υπό την καθοδήγηση επιτροπών αντίστασης– το εξέφρασαν με όλη τους τη δύναμη.

 

Δημοκρατική πρακτική

Οι επιτροπές αντίστασης διεκδικούσαν ανέκαθεν το δικαίωμα να εκλέγουν αξιωματούχους της τοπικής αυτοδιοίκησης- πρόκειται για ένα αίτημα που αποσκοπεί στην ενίσχυση της δημοκρατικής διαδικασίας σε επίπεδο βάσης.

Σε μια απομάκρυνση από το κλασικό ελιτίστικο μοντέλο της σουδανικής πολιτικής, στο οποίο τα πολιτικά κόμματα βλέπουν τον λαό απλώς ως «μάζες», οι επιτροπές αντίστασης ασχολούνται με την πολιτική σε κοινοτικό επίπεδο, χρησιμοποιώντας πραγματικά συμμετοχικές πρακτικές.

Για τις επιτροπές αντίστασης, το να γίνουν πραγματικά δημοκρατικές περιλαμβάνει την οικοδόμηση ευρύτερων δεσμών και την ένταξη μελών μεταξύ των κατοίκων των γειτονιών τους και τη συλλογική οικοδόμηση της ηθικής και των αρχών του αγώνα τους.

Για να διασφαλίσουν τη διαφάνεια και την ανταλλαγή πληροφοριών, οι επιτροπές αντίστασης στο Μπάχρι (ή στο βόρειο Χαρτούμ), για παράδειγμα, εκδίδουν φυλλάδια σχετικά με την τρέχουσα πολιτική κατάσταση, τις θέσεις τους για τα ζητήματα και τις δραστηριότητές τους.

Η εστίαση στους καθημερινούς αγώνες δεν σημαίνει ότι ξεχνάμε τη στρατηγική. Το βλέμμα των επιτροπών ήταν πάντα στραμμένο στο παλιό και επίμονο πρόβλημα του Σουδάν: ότι ο πλούτος και η εξουσία μονοπωλούνται από μια πολιτική και στρατιωτική ελίτ που δεν δίνει σημασία στα συμφέροντα και τα αιτήματα της πλειοψηφίας.

Τα ζητήματα της τοπικής διακυβέρνησης και ο εκδημοκρατισμός των επιτροπών αντίστασης μπορούν να κατανοηθούν ως ένα βήμα στην ιστορική διαδικασία της επανάστασης, στην οποία κάθε φάση βασίζεται στην προηγούμενη. Μαθαίνοντας από την πρώτη φάση της επανάστασης, η οποία ξεκίνησε τον Δεκέμβριο του 2018, η δεύτερη φάση χρησιμοποιεί την οργάνωση όχι μόνο για την κινητοποίηση και τη διαμαρτυρία, αλλά και ως εργαλείο για την πρόσβαση στον πλούτο και την εξουσία.

Μια πρόσφατη νίκη δείχνει πώς η οργάνωση από τα κάτω αποδίδει καρπούς. Τον Οκτώβριο του 2021, οι εργαζόμενοι στο βόρειο Χαρτούμ, ένα από τα μεγαλύτερα βιομηχανικά κέντρα της χώρας, κατάφεραν να επαναλειτουργήσουν το Πρότυπο Νοσοκομείο Εργατών.

Το νοσοκομείο, που ιδρύθηκε το 1971 από τον τότε υπουργό Υγείας για τη βελτίωση της υγείας των εργαζομένων και τη θεραπεία των τραυματισμών στους χώρους εργασίας, είχε μετατραπεί σε γραφεία της διοίκησης κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησης του προηγούμενου καθεστώτος πριν από το καθεστώς ΑλΜπασίρ. Οι εργαζόμενοι το ήθελαν πίσω. Για να επιτευχθεί αυτό, υπήρξε συντονισμός μεταξύ των επιτροπών αντίστασης και των συνδικάτων των εργαζομένων. Η συλλογική δράση οδήγησε στην επαναλειτουργία του νοσοκομείου τον Οκτώβριο του 2021.

 

Επαναστατικοποίηση του μοντέλου

Η συνεχής και συσσωρευμένη μάθηση, καθώς και η συλλογική ηγεσία, επέτρεψαν στο μοντέλο της οργάνωσης από τη βάση να συνεχίσει να κινείται προς τα εμπρός. Η οργάνωση από τη βάση διεκδίκησε το δικαίωμα εκείνων που βρίσκονται στην ύπαιθρο και στο περιθώριο να μιλούν, ένα δικαίωμα που κινδυνεύει πάντα να υφαρπαχθεί από τις τοπικές ελίτ.

Είναι ένας αποαποικιακός τρόπος οργάνωσης που ξεκλειδώνει την αξία της τοπικής γνώσης συνδέοντας τους πολιτικούς φορείς με τα τοπικά τους πλαίσια. Είναι η οικοδόμηση της δημοκρατίας ως καθημερινής πρακτικής, ανοίγοντας την πόρτα σε βαθιά ριζωμένη και γνήσια κοινωνική καινοτομία, που διέπεται από την ανάγκη των ανθρώπων να βελτιώσουν την ποιότητα της ζωής τους. Προάγοντας το κοινό καλό μέσω μοντέλων τοπικής διακυβέρνησης και ενσωματώνοντας τα μοντέλα αυτά στο κράτος, οι επιτροπές οικοδομούν νέα οράματα και πολιτικές εναλλακτικές λύσεις..

Κατά τη διάρκεια της μεταβατικής περιόδου και ιδιαίτερα μετά το πραξικόπημα της 25ης Οκτωβρίου, έχουν διεξαχθεί εκτεταμένες συζητήσεις μεταξύ των διαφόρων επιτροπών αντίστασης. Αντανακλούν μια αυξημένη συνειδητοποίηση της σημασίας του ρόλου τους.

Εργάζονται για τη διαμόρφωση ενός πολιτικού καταστατικού χάρτη που εκφράζει τις κοινές τους θέσεις στα κύρια ζητήματα.

Αυτός ο καταστατικός χάρτης θα αφορά επίσης τη δημιουργία μιας συμμαχίας που θα βασίζεται όχι μόνο στην απόρριψη των όσων υπάρχουν τώρα, αλλά σε μια πολιτική δημιουργικότητα που θα διαμορφώσει το μέλλον που θέλει συλλογικά, δουλεύοντας με και ανάμεσα στο λαό και όχι πίσω από κλειστές πόρτες.

Η υλοποίηση ενός οράματος είναι μια πολιτική διαδικασία, όχι οργανωτική, και η διαφορά είναι κρίσιμη. Υπάρχει μια τάση αποπολιτικοποίησης των καθηκόντων της δημοκρατικής μετάβασης και αντιμετώπισής τους απλώς ως διαδικαστικές διεργασίες.

Αυτή η προοπτική συσκοτίζει την επαναστατική πραγματικότητα αγνοώντας το γεγονός ότι βρισκόμαστε μπροστά σε αυτά τα σοβαρά καθήκοντα επειδή χιλιάδες άνθρωποι εξεγέρθηκαν ενάντια στην αδικία και την καταπίεση και ήθελαν ριζική αλλαγή. Οι παθητικές απαντήσεις της μεταβατικής κυβέρνησης στα αιτήματα των καθιστικών διαμαρτυριών του 2020 είναι απόδειξη μιας νοοτροπίας που αγνοεί σκόπιμα κάθε ατζέντα που στοχεύει στην αναδιανομή του πλούτου και της εξουσίας.

 

Παιδαγωγική της ελπίδας

Αντιτασσόμενοι στην τρέχουσα ηγεμονία του στρατού, οι Σουδανοί ακτιβιστές κινητοποιούνται για να υλοποιήσουν το αίτημά τους για μια πολιτική κυβέρνηση και κατά της ανάμειξης του στρατού στην πολιτική ζωή. Έχουν διδαχθεί τα μαθήματα της ιστορίας, ότι ο διαμοιρασμός της εξουσίας και του πλούτου απαιτεί την αμφισβήτηση και την αποδόμηση των παλαιών δομών εξουσίας που κυριαρχούν στην πολιτική ζωή του Σουδάν από την ανεξαρτησία του το 1956.

Οι δομές αυτές αποτελούν συνέχεια της ίδιας της αποικιοκρατίας, η οποία λεηλάτησε και μονοπώλησε τους πόρους του κράτους, γι’ αυτό και πολλοί ακτιβιστές έχουν περιγράψει το σημερινό κύμα διαμαρτυριών και πράξεων αντίστασης ως «μάχη για την απελευθέρωση».

Το δεύτερο κύμα της επανάστασης που λαμβάνει χώρα τώρα χαρακτηρίζεται από την ελπίδα και τη συνεχή και σωρευτική μάθηση, όλα βασισμένα στη μεγάλη ιδέα ότι η αλλαγή πρέπει να γίνει και ότι θα πρέπει να διδαχθούν από τα μαθήματα της ιστορίας. Η διαδικασία της οργάνωσης της βάσης και η ανάπτυξη ενός μοντέλου τοπικής διακυβέρνησης με βάση τις ανάγκες και τα συμφέροντα του λαού είναι μια μακροπρόθεσμη διαδικασία κατά την οποία οι άνθρωποι ανταλλάσσουν εμπειρίες και πειραματίζονται για να δοκιμάσουν τους καλύτερους τρόπους οικοδόμησης και οργάνωσης μιας πραγματικής δημοκρατίας.

Ένα σημαντικό δίδαγμα σε αυτόν τον μακροχρόνιο αγώνα φαίνεται να έχει ληφθεί από τις επαναστάσεις της Αραβικής Άνοιξης και την τύχη τους τα τελευταία δέκα χρόνια. Το δίδαγμα είναι ότι αν δεν αλλάξουμε ριζικά τη δομή του κράτους, καμία πραγματική αλλαγή δεν θα πραγματοποιηθεί.

Η απλή αλλαγή της ηγετικής φυσιογνωμίας ή η διάλυση μιας κυβέρνησης για να αντικατασταθεί από μια άλλη, δεν θα οδηγήσει σε πραγματική αλλαγή. Μια μακροπρόθεσμη αλλαγή πρέπει να διαταράξει τη δομή του ίδιου του κράτους, να καταστρέψει τα θεμέλιά του, τα οποία ήταν προορισμένα να δημιουργούν αδικίες και μονοπώλια, και να καταργήσει τις πολιτικές πελατειακές σχέσεις που πάντα καταλήστευαν τον λαό. Η ανοικοδόμηση του κράτους απαιτεί την οικοδόμηση εναλλακτικών λύσεων και την αμφισβήτηση των παλαιών πολιτικών πρακτικών, προκειμένου να επαναπροσδιοριστεί η πολιτική. Αυτή είναι η ελπίδα γύρω από την οποία οργανώνονται οι επαναστάτες του Σουδάν.

 

 

Μετάφραση: elaliberta.gr

Wini Omer, “Sudan’s revolution enters its second phase: disrupting the state”, OpenDemocracy, 21 Ιανουαρίου 2022, https://www.opendemocracy.net/en/north-africa-west-asia/sudans-revolution-enters-its-second-phase-disrupting-the-state/. Αναδημοσίευση: Europe Solidaire Sans Frontières, http://www.europe-solidaire.org/spip.php?article60803

Στην επιμέλεια αυτού του άρθρου συνέβαλαν οι Shireen Akram-Boshar και Sara Abbas.

 

Σημειώσεις

1 “Sudan”, OpenDemocracy, https://www.opendemocracy.net/en/tagged/sudan/

Τελευταία τροποποίηση στις Παρασκευή, 11 Φεβρουαρίου 2022 20:35

Προσθήκη σχολίου

Το e la libertà.gr σέβεται όλες τις απόψεις, αλλά διατηρεί το δικαίωμά του να μην αναρτά σχόλια με υβριστικό, ρατσιστικό, σεξιστικό φασιστικό περιεχόμενο ή σχόλια μη σχετικά με το κείμενο.