Τετάρτη, 12 Οκτωβρίου 2022 14:21

Οι τράπεζες του Λιβάνου και οι κυρίαρχες νεοφιλελεύθερες ελίτ είναι συνεργάτες στο έγκλημα-Joseph Daher

Γράφτηκε από

Γκράφιτι που γράφει "VIRUS" και "THIEF"

καλύπτει την πρόσοψη ενός οχυρωμένου τοπικού υποκαταστήματος της Τράπεζας της Βηρυτού

στην πρωτεύουσα του Λιβάνου, στις 18 Μαΐου 2020. [Getty]

Joseph Daher

Οι τράπεζες του Λιβάνου και οι κυρίαρχες νεοφιλελεύθερες ελίτ είναι συνεργάτες στο έγκλημα

Για να διατηρήσει τον πλούτο και την εξουσία της, η άρχουσα τάξη αντιτάχθηκε σταθερά στις αλλαγές στο διεφθαρμένο τραπεζικό σύστημα, ενορχηστρώνοντας σκόπιμα μια κρίση που βύθισε τη χώρα στη φτώχεια και την οικονομική κατάρρευση, γράφει ο Joseph Daher.

Νωρίτερα αυτό το μήνα, ιδιωτικές τράπεζες στο Λίβανο έκλεισαν τις πόρτες τους [i] για μια ολόκληρη εβδομάδα μετά από επτά ληστείες υποκαταστημάτων σε λιγότερο από 72 ώρες. Οι λεγόμενες ληστείες οργανώθηκαν από καταθέτες που ζητούσαν τα χρήματά τους, [ii] τα οποία έχουν δεσμευτεί παράνομα από την έναρξη της χρηματοπιστωτικής κρίσης στον Λίβανο το 2019.

Μετά την επαναλειτουργία τους, οι τράπεζες προσάρμοσαν τις διαδικασίες τους στο πλαίσιο της ασφάλειας, περιορίζοντας την πρόσβαση στα υποκαταστήματά τους μόνο σε πελάτες που κλείνουν ραντεβού εκ των προτέρων. Η Ομοσπονδία Συνδικάτων Τραπεζοϋπαλλήλων του Λιβάνου έχει εξαγγείλει καθιστική διαμαρτυρία στις 12 Οκτωβρίου, σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τις απειλές στις οποίες υπόκεινται τακτικά οι εργαζόμενοι.[iii]

Το ιδιωτικό τραπεζικό σύστημα αποτελούσε επί δεκαετίες τον πυλώνα του λιβανέζικου νεοφιλελεύθερου συστήματος. [iv] Τα κυρίαρχα νεοφιλελεύθερα θρησκευτικά κόμματα της χώρας αντιτάχθηκαν σταθερά σε κάθε σημαντική αμφισβήτηση του τραπεζικού συστήματος προκειμένου να διατηρήσουν την πολιτική οικονομία της χώρας και, ως εκ τούτου, τις δομές εξουσίας που επιτρέπουν την κυριαρχία τους.

Αυτό έχει αποτυπωθεί ιδιαίτερα στην έντονη συγκέντρωση των τραπεζικών καταθέσεων [v]: το 2018, το 0,8% των λογαριασμών (24.421 λογαριασμοί) ήλεγχε το 51,8% των καταθέσεων (85.286 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ), ενώ το 60,5% των λογαριασμών (1.749.104) ήλεγχε μόνο το 0,5% των καταθέσεων (935 εκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ).

Οι κυρίαρχοι θρησκευτικοί και νεοφιλελεύθεροι παράγοντες επωφελούνται πράγματι από αυτά τα τραπεζικά ιδρύματα και υπάρχουν πολλά παραδείγματα στενών δεσμών μεταξύ τους. Πολλοί κυβερνώντες πολιτικοί είναι μεγαλομέτοχοι, όπως ο γνωστός πρώην πρωθυπουργός Σάαντ Χαρίρι, μεγαλομέτοχος της BankMed, ή μέλη των διοικητικών συμβουλίων των τραπεζών, όπως η Ράγια αλ Χασάν, πρώην υπουργός Οικονομικών και Εσωτερικών, στην BankMed.

Η σύμπραξη μεταξύ της άρχουσας τάξης και των τραπεζών επισημάνθηκε από μεγάλα τμήματα των λιβανέζικων κινημάτων διαμαρτυρίας κατά το ξέσπασμά της τον Οκτώβριο του 2019. Ομάδες διαδηλωτών επιτέθηκαν πράγματι σε διάφορα τραπεζικά ιδρύματα και λεηλάτησαν τα αντίστοιχα κεντρικά γραφεία και υποκαταστήματά τους σε διάφορες περιοχές της χώρας.

Οι διαδηλωτές και οι πολιτικοί ακτιβιστές επιδίωξαν αυτές τις ενέργειες για να καταγγείλουν τον ρόλο και την ευθύνη των τραπεζών στην οικονομική κρίση και για το γεγονός ότι επέτρεψαν σε τμήματα των μεγάλων χρηματιστών να βγάλουν λαθραία τα κεφάλαιά τους από τον Λίβανο στην αρχή της οικονομικής κατάρρευσης.[vi]

Η βαθιά συνεργασία μεταξύ του ιδιωτικού τραπεζικού τομέα του Λιβάνου [vii] και της Banque du Liban (BdL) από τη μία πλευρά και των κυβερνώντων θρησκευτικών νεοφιλελεύθερων πολιτικών κομμάτων από την άλλη, ενισχύθηκε μετά το τέλος του λιβανέζικου εμφυλίου πολέμου.

Η υπογραφή της συμφωνίας Τά’ιφ [viii] ενίσχυσε σημαντικά την οικονομική φιλελεύθερη τάξη της χώρας, με ιδιαίτερη επιμονή στην ενίσχυση της ενσωμάτωσης στην παγκόσμια οικονομία. Στο πλαίσιο αυτό, ο νεοφιλελευθερισμός στο Λίβανο ενθάρρυνε τις ροές ξένων επενδύσεων στη χώρα.

Αυτές κατευθύνονταν κυρίως στον τραπεζικό, χρηματοπιστωτικό και κτηματομεσιτικό τομέα, αυξάνοντας περαιτέρω τον έντονα χρηματιστικοποιημένο χαρακτήρα της οικονομίας, ενώ μείωναν τη βαρύτητα του γεωργικού και του μεταποιητικού τομέα.

Ταυτόχρονα, για να χρηματοδοτήσει ένα κράτος που πλήττεται από υψηλά επίπεδα διαφθοράς και πελατειακών σχέσεων, το κράτος πραγματοποιούσε δάνεια από τοπικές ιδιωτικές τράπεζες με εξαιρετικά αυξημένα επιτόκια. Σε αντάλλαγμα, οι ιδιωτικές τράπεζες παρείχαν ελκυστικά επιτόκια στους καταθέτες, εξασφαλίζοντας παράλληλα σχετικά υψηλά περιθώρια κέρδους.

Ο μηχανισμός επέτρεψε την καθιέρωση της τεχνητής σύνδεσης USD-LBP το 1997 με την εισαγωγή της ισοτιμίας της λιβανέζικης λίρας και του χρέους του κράτους σε δολάρια, η οποία τόνωσε την εισροή κεφαλαίων και διατήρησε στην επιφάνεια το σύστημα της άρχουσας πολιτικής ελίτ.

Μεταξύ 1993 και 2019, το λιβανέζικο κράτος δαπάνησε 87 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ [ix] για τόκους προς τις τράπεζες. Κατά τη διάρκεια αυτής της χρονικής περιόδου, το δημόσιο χρέος επεκτάθηκε από 4,2 σε 92 δισ. δολάρια ΗΠΑ, δηλαδή αυξήθηκε κατά περισσότερο από 2000%, ενώ το ενεργητικό των τραπεζών αυξήθηκε κατά περισσότερο από 1300% (φτάνοντας συνολικά σε περίπου 248,88 δισ. δολάρια ΗΠΑ) και το ΑΕΠ μόνο κατά 370%. [x] Επιπλέον, τα καθαρά κέρδη των ιδιωτικών τραπεζών αυξήθηκαν τρομακτικά από 63 εκατ. δολάρια ΗΠΑ σε 2 δισ. δολάρια ΗΠΑ μεταξύ 1993 και 2018, αντιπροσωπεύοντας αύξηση 3.000%. [xi]

Με το τέλος αυτού του σχήματος Πόντσι (στμ χρηματική απάτη τύπου Πυραμίδας) που διαχειρίστηκαν οι λιβανέζικες τράπεζες από την κρίση του Οκτωβρίου 2019, οι καταθέτες της χώρας υπέστησαν μονομερείς και παράνομους τραπεζικούς περιορισμούς στις αναλήψεις και τις μεταφορές τους, εκτός από τη μαζική υποτίμηση της λιβανέζικης λίρας κατά περισσότερο από 95% από την κατάρρευση του χρηματοπιστωτικού συστήματος πριν από τρία χρόνια και τις εγκυκλίους που εξέδωσε η BdL, επιτρέποντας επίσημα τη συνύπαρξη πολλαπλών επιτοκίων στην αγορά.

Αυτό είχε ως αποτέλεσμα πολλοί καταθέτες να αναγκαστούν να συμμορφωθούν με σημαντικά «κουρέματα» στην αξία των καταθέσεών τους, αν ήθελαν να πάρουν ένα μέρος τους. Η κατάσταση αυτή συνεχίστηκε με την πλήρη συναίνεση και συνεργασία των αρχών του λιβανέζικου κράτους.

Σε έκθεση που δημοσιεύθηκε τον Ιανουάριο του 2022, η Παγκόσμια Τράπεζα περιέγραψε την κρίση ως μια σκόπιμη ύφεση που ενορχηστρώθηκε από την ελίτ. [xii] Οι κοινωνικοοικονομικές συνέπειες αυτής της κρίσης είναι δραματικές, με την πολυδιάστατη φτώχεια να έχει σχεδόν διπλασιαστεί μεταξύ 2019 και 2021, επηρεάζοντας πέρυσι το 82% του πληθυσμού.

Επιπλέον, μια έκθεση του ΟΗΕ που δημοσιεύθηκε τον Μάιο του 2022 [xiii] ανέφερε ότι «οι Παλαιστίνιοι και οι Σύροι πρόσφυγες αντιμετωπίζουν καταστροφικές συνθήκες διαβίωσης στον Λίβανο, με το 88% να ζει κάτω από ελάχιστες συνθήκες επιβίωσης».

Μετά τη χρεοκοπία της χώρας όσον αφορά το δημόσιο χρέος της τον Μάρτιο του 2020, τα θρησκευτικά νεοφιλελεύθερα κόμματα που κυβέρνησαν τον Λίβανο προσπαθούσαν συνεχώς να προστατεύσουν το τραπεζικό σύστημα του Λιβάνου. Οι τράπεζες της χώρας και η BdL διατηρούν σημαντικά τμήματα του χρέους σε λιβανέζικες λίρες.

Η συντριπτική πλειοψηφία των ιδιωτικών τραπεζών και η BdL, υποστηριζόμενη από την κυρίαρχη πολιτική τάξη, εξακολουθούν να αρνούνται κάθε ευθύνη για όλες τις απώλειες που τους καταλογίζονται. Οι συζητήσεις μεταξύ του λιβανέζικου κράτους και του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) [xiv] ξεκίνησαν στα μέσα Μαΐου του 2020 για την αναδιάρθρωση του χρέους του και τη διαπραγμάτευση ενός προγράμματος στήριξης, αλλά δεν έχουν προχωρήσει σχεδόν καθόλου παρά τις πολλαπλές συναντήσεις.

Ταυτόχρονα, τα κύρια κυβερνώντα θρησκευτικά νεοφιλελεύθερα κόμματα έχουν επίσης εμποδίσει οποιαδήποτε πραγματική λογοδοσία σχετικά με τις δραστηριότητες των τραπεζών και των πολιτικών που συνδέονται με αυτές. Τον Μάιο του 2021, ένας νόμος για την άρση του τραπεζικού απορρήτου εκκαθαρίστηκε πλήρως από το περιεχόμενό του.

Αρχικά, το κείμενο περιελάμβανε την άρση του τραπεζικού απορρήτου για λογαριασμούς που ανήκουν ιδίως σε υπουργούς, βουλευτές, δημόσιους υπαλλήλους, συμβούλους, υποψηφίους (πρώην και μελλοντικούς) σε βουλευτικές και δημοτικές εκλογές και προέδρους συμβουλίων μέσων ενημέρωσης, καθώς και σε συζύγους και παιδιά τους, ιδίως σε θέματα διαφθοράς και νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες.

Ωστόσο, ο αμετάκλητος πρόεδρος του Κοινοβουλίου, Ναμπίχ Μπέρρι, ζήτησε να αποσυρθεί η αναφορά σε «όλες τις δικαστικές αρχές στο πλαίσιο έρευνας» [xv] μεταξύ των κομμάτων που επιτρέπεται να άρουν το τραπεζικό απόρρητο. Ως εκ τούτου, το κείμενο κατέστη ανενεργό ελλείψει της δημιουργίας εθνικής επιτροπής κατά της διαφθοράς. Οι εκκλήσεις για τη διενέργεια δικαστικού ελέγχου της BdL είχαν μέχρι τώρα παρόμοια τύχη.

Υπό αυτές τις συνθήκες, οι μεγαλοκαταθέτες, οι τραπεζίτες και οι άρχουσες ελίτ συμμάχησαν για τη διατήρηση των κοινών τους συμφερόντων. Τον Νοέμβριο του 2020 εγκρίθηκε νόμος [xvi] που επέτρεπε την άρση του νόμου περί τραπεζικού απορρήτου για ένα έτος για τους λογαριασμούς της BdL και των δημόσιων ιδρυμάτων που την αφορούν.

Ωστόσο, ο νέος νόμος δεν περιελάμβανε τρίτους∙ με άλλα λόγια, ιδιωτικούς φορείς που συνδέονται με την άρχουσα τάξη, οι οποίοι εμποδίζουν τη δράση των ελεγκτών για τον εντοπισμό των λογαριασμών των δικαιούχων των πράξεων διαφθοράς και υπεξαίρεσης στις εμπορικές τράπεζες.

Η αντίθεση της θρησκευτικής άρχουσας τάξης σε κάθε ενέργεια που αμφισβητεί την εξουσία του τραπεζικού τομέα και της BdL και σε κάθε προσπάθεια λογοδοσίας αποσκοπεί στην προστασία των τρόπων συσσώρευσης του κεφαλαίου και του βασικού πυλώνα του νεοφιλελεύθερου συστήματος στο Λίβανο.

Μετάφραση: elaliberta.gr

Joseph Daher, “Lebanon’s banks and ruling neoliberal elites are partners in crime”, The New Arab, 4 Οκτωβρίου 2022, https://english.alaraby.co.uk/opinion/lebanons-banks-and-ruling-elites-are-partners-crime.

Σημειώσεις

[i] “Lebanon: Banks’ association announce ‘indefinite’ closure due to ‘absence of security guarantees’”, The New Arab, 22 Σεπτεμβρίου 2022, https://english.alaraby.co.uk/news/lebanon-banks-close-indefinitely-following-raids

[ii] “Depositors revolt: Lebanon sees nationwide bank raids as people demand their money back”, The New Arab, 16 Σεπτεμβρίου 2022, https://english.alaraby.co.uk/news/several-bank-raids-across-lebanon-people-demand-deposits.

[iii] Ana Luisa Brown, “Lebanese bank workers call for a sit-in in Lebanon”, Prensa Latina, 29 Σεπτεμβρίου 2022, https://www.plenglish.com/news/2022/09/29/lebanese-bank-workers-call-for-a-sit-in-in-lebanon/?utm_source=rss&utm_medium=rss&utm_campaign=lebanese-bank-workers-call-for-a-sit-in-in-lebanon.

[iv]  Jad Chaaban, “Lebanon and the IMF: Entrenching the ruling elite”, The New Arab, 25 Απριλίου 2022, https://english.alaraby.co.uk/analysis/lebanon-and-imf-entrenching-ruling-elite.

[v]  Nabil Abdo, Dana Abed, Nizar Aouad and Bachir Ayoub, The IMF and Lebanon: The long road ahead, Oxfam, Οκτώβριος 2020, https://oxfamilibrary.openrepository.com/bitstream/handle/10546/621062/bp-imf-lebanon-economy-crisis-121020-en.pdf.

[vi]  “Lebanese lira hits record low against US dollar amid bank closures”, The New Arab, 19 Σεπτεμβρίου 2022, https://english.alaraby.co.uk/news/lebanese-lira-hits-record-low-amid-bank-closures.

[vii]  “After heist, Lebanese activists promise more bank raids”, The New Arab, 15 Σεπτεμβρίου, 2022, https://english.alaraby.co.uk/news/after-heist-lebanese-activists-promise-more-bank-raids.

[viii]  https://en.wikipedia.org/wiki/Taif_Agreement

[ix] Nada Maucourant Atallah et Omar Tamo, « Banquiers et politiques, une grande famille (1/2) », Le Commerce du Levant, 14 Ιανουαρίου 2021, https://www.lecommercedulevant.com/article/30185-banquiers-et-politiques-une-grande-famille-1-2.

[x]  Ό.π.

[xi]  N. Abdo, D. Abed, N. Aouad and B. Ayoub, Ό.π.

[xii]  “Lebanon’s Crisis: Great Denial in the Deliberate Depression”, The World Bank, 25 Ιανουαρίου 2022, https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2022/01/24/lebanon-s-crisis-great-denial-in-the-deliberate-depression.

[xiii]  “Lebanon: UN expert warns of ‘failing State’ amid widespread poverty”, United Nations Human Rights, 11 Μαΐου 2022

[xiv]  “Crisis-hit Lebanon aims to adopt long-delayed IMF reforms in October: minister”, The New Arab, 21 Σεπτεμβρίου 2022, https://english.alaraby.co.uk/news/lebanon-aims-adopt-long-delayed-imf-reforms-october.

[xv]  « Trois textes de loi sur 27 adoptés, l’amnistie fait sauter la séance », L’Orient-Le Jour, 29 Μαΐου 2020, https://www.lorientlejour.com/article/1219767/trois-projets-de-loi-sur-27-adoptes-lamnistie-fait-sauter-la-seance.html.

[xvi]  Magaly Abboud et Philippe Hage Boutros, « La levée temporaire et ciblée du secret bancaire pour faciliter l’audit de la BDL pose nombre de questions », L’Orient-Le Jour, 22 Δεκεμβρίου 2020, https://www.lorientlejour.com/article/1245755/la-levee-temporaire-et-ciblee-du-secret-bancaire-pour-faciliter-laudit-de-la-bdl-pose-nombre-de-questions.html.

Τελευταία τροποποίηση στις Τετάρτη, 12 Οκτωβρίου 2022 14:51

Προσθήκη σχολίου

Το e la libertà.gr σέβεται όλες τις απόψεις, αλλά διατηρεί το δικαίωμά του να μην αναρτά σχόλια με υβριστικό, ρατσιστικό, σεξιστικό φασιστικό περιεχόμενο ή σχόλια μη σχετικά με το κείμενο.