Η Τέλεια Καταιγίδα του Κρεμλίνου
Ανακοίνωση της συντακτικής επιτροπής σχετικά με τα πρόσφατα γεγονότα στη Ρωσία
Στις αρχές Μαΐου, το καθεστώς του Πούτιν φαινόταν να αντιμετωπίζει μια «τέλεια καταιγίδα»: αδιέξοδο στο πεδίο της μάχης, οικονομική στασιμότητα και μια εμφανώς ανεπαρκή αντίδραση του κράτους σε κρίσεις που κυμαίνονταν από τις πλημμύρες στο Νταγκεστάν έως την επιδημία αφθώδους πυρετού στη Σιβηρία. Ταυτόχρονα, το Κρεμλίνο ενέτεινε τις διακοπές λειτουργίας του διαδικτύου κινητής τηλεφωνίας και επέκτεινε τις προσπάθειες των υπηρεσιών ασφαλείας για την ενίσχυση του ελέγχου στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Ακόμη πιο εντυπωσιακές ήταν οι ασυνήθιστα επικριτικές δηλώσεις από δημόσια πρόσωπα που συνήθως είναι φιλικά προς το Κρεμλίνο, όπως η βιντεομπλόγκερ Βικτόρια Μπόνια και ο ράπερ Γκουφ – ένα πιθανό σημάδι αυξανόμενης απογοήτευσης σε τμήματα της ελίτ και σε στρώματα της ρωσικής κοινωνίας που μέχρι τώρα παρέμεναν πολιτικά αδρανή. Εν τω μεταξύ, τα δυτικά μέσα ενημέρωσης έχουν πλημμυρίσει με αναφορές για την κατάρρευση των ποσοστών δημοτικότητας του Πούτιν και ακόμη και με εικασίες για πιθανή συνωμοσία εναντίον του. Ο ίδιος ο Πούτιν έχει απαντήσει με επανειλημμένες διαβεβαιώσεις ότι οι περιορισμοί στο διαδίκτυο είναι «προσωρινοί» και ότι ο πόλεμος «πλησιάζει στο τέλος του».
Μήπως όλα αυτά υποδηλώνουν μια πραγματική κρίση για το ρωσικό καθεστώς;
Πράγματι, το πρώτο εξάμηνο του 2026 σηματοδοτήθηκε από αύξηση του πληθωρισμού και αισθητή πτώση του βιοτικού επιπέδου. Πλέον, οι επιπτώσεις αυτού που ορισμένοι οικονομολόγοι έχουν ονομάσει «πολεμικό κεϋνσιανισμό» –ανάπτυξη που τροφοδοτείται από μαζικές κρατικές δαπάνες– φαίνεται να έχουν σε μεγάλο βαθμό εξαντληθεί. Κατά τη διάρκεια των δύο πρώτων ετών του πολέμου, το ποσοστό των Ρώσων που κερδίζουν πάνω από 1.000 δολάρια το μήνα διπλασιάστηκε, από 5% σε 10%. Ωστόσο, το Υπουργείο Οικονομικής Ανάπτυξης προβλέπει πλέον αύξηση των μισθών μόλις 2% για το 2026, κάτω από τον επίσημο στόχο του πληθωρισμού της κυβέρνησης, που είναι 5%. Ως αποτέλεσμα, τα εισοδήματα των νοικοκυριών μειώνονται ουσιαστικά σε πραγματικούς όρους.
Ταυτόχρονα, το έλλειμμα του ομοσπονδιακού προϋπολογισμού συνεχίζει να διευρύνεται, φτάνοντας το 2,5% – ήδη πολύ πάνω από το προγραμματισμένο ανώτατο όριο της κυβέρνησης για το έτος, που είναι 1,6%. Καθώς το Κρεμλίνο συνεχίζει να δαπανά δισεκατομμύρια ρούβλια για τον πόλεμο, έχει λίγες επιλογές για να καλύψει το κενό, εκτός από την αύξηση των φόρων και τη μείωση των κοινωνικών δαπανών.
Η επιδεινούμενη οικονομική κρίση υπονομεύει τον μύθο της «σταθερότητας του Πούτιν», αλλά αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα οδηγήσει σε μαζικές διαμαρτυρίες. Όπως συνέβη τη δεκαετία του 1990, κατά τη διάρκεια των λεγόμενων μεταρρυθμίσεων της αγοράς, όταν οι περισσότεροι Ρώσοι αγωνίζονταν να τα βγάλουν πέρα, η πτώση του βιοτικού επιπέδου είναι πιθανό να τροφοδοτήσει ακόμη μεγαλύτερη πολιτική απάθεια και αποστασιοποίηση.
Ωστόσο, σε αντίθεση με την εποχή του Γέλτσιν, η αιτία των σημερινών δυσκολιών είναι σαφής σε όλους: ο συνεχιζόμενος επιθετικός πόλεμος στην Ουκρανία. Οι επιθέσεις από ουκρανικά drones, οι οποίες έχουν γίνει ιδιαίτερα έντονες τους τελευταίους μήνες, καθιστούν αδύνατο να αγνοηθεί η πραγματικότητα αυτού του πολέμου – ή το γεγονός ότι η Ρωσία σαφώς δεν τον κερδίζει. Το χάσμα μεταξύ της αντίληψης του Κρεμλίνου για τα γεγονότα και αυτής των απλών Ρώσων διευρύνεται ραγδαία.
Πρόσφατα, ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Πεσκόφ δήλωσε ότι η απόσυρση του ουκρανικού στρατού από την περιοχή του Ντόνετσκ δεν αποτελεί θέμα πιθανών διαπραγματεύσεων με το Κίεβο, αλλά προϋπόθεση για αυτές.
Με άλλα λόγια, μόλις η Ουκρανία παραχωρήσει οικειοθελώς μέρος του εδάφους της, είναι πιθανό να διατυπωθούν περαιτέρω απαιτήσεις. Είναι σαφές ότι το Κρεμλίνο δεν ενδιαφέρεται για κατάπαυση του πυρός και σχεδιάζει μια μεγάλη επίθεση στο Ντονμπάς αυτό το καλοκαίρι και το φθινόπωρο. Ο στόχος αυτής της επίθεσης δεν είναι μόνο στρατιωτικός αλλά και πολιτικός – είναι απαραίτητο να πεισθεί ο Τραμπ ότι η Ρωσία συνεχίζει να κυριαρχεί στο πεδίο της μάχης και, ως εκ τούτου, οι ΗΠΑ πρέπει να αυξήσουν την πίεση στο Κίεβο, αναγκάζοντάς το να αποδεχτεί τους όρους του Κρεμλίνου.
Το σχέδιο του Πούτιν αναδεικνύει σαφώς μια σύγκρουση μεταξύ των προσωπικών του φιλοδοξιών και των συμφερόντων του ρωσικού λαού. Οι απώλειες του ρωσικού στρατού στην πρώτη γραμμή έχουν φτάσει στο υψηλότερο επίπεδο φέτος – για παράδειγμα, μόνο κατά το δεύτερο μισό του Απριλίου, σκοτώθηκαν περίπου 4.500 στρατιώτες (συνολικά, τουλάχιστον 350.000 Ρώσοι έχουν χάσει τη ζωή τους κατά τη διάρκεια των πέντε ετών του πολέμου). Ο αριθμός των θυμάτων μεταξύ των αμάχων αυξάνεται επίσης λόγω των ουκρανικών πυραυλικών επιθέσεων σε στρατιωτικές και ενεργειακές υποδομές (αν και δεν είναι συγκρίσιμος με τις απώλειες από τις ρωσικές επιθέσεις σε ουκρανικές πόλεις).
Η εντεινόμενη καταστολή και οι προσπάθειες της κυβέρνησης να περιορίσουν τη ροή των πληροφοριών αποτελούν απάντηση στην αυξανόμενη δυσαρέσκεια. Ενώ στο παρελθόν το καθεστώς απολάμβανε σε μεγάλο βαθμό νομιμοποίηση μεταξύ του πληθυσμού ως θεματοφύλακας της σταθερότητας της καθημερινής ζωής, πλέον στηρίζεται όλο και περισσότερο στον φόβο για την αστυνομία και τις μυστικές υπηρεσίες. Υπό αυτή την έννοια, ο Πούτιν ενδέχεται να κινείται προς το ιρανικό μοντέλο, όπου ένα καθεστώς που δεν απολαμβάνει την υποστήριξη της πλειοψηφίας διατηρεί την εξουσία μέσω της βίας.
Όσον αφορά τη διάθεση της πολιτικής και επιχειρηματικής ελίτ, είναι φυσικά δυσαρεστημένη με τη συνεχιζόμενη παράταση του πολέμου, την οικονομική ύφεση, τους περιορισμούς στο διαδίκτυο και την αυξανόμενη εξουσία των υπηρεσιών ασφαλείας. Ωστόσο, σε αντίθεση με τις φήμες που διαδίδονται από διάφορα δυτικά μέσα ενημέρωσης, δεν υπάρχει συνωμοσία εναντίον του Πούτιν.
Αυτό οφείλεται σε διάφορους λόγους. Πρώτον, ο φόβος της καταστολής που επικρατεί μεταξύ των ελίτ τους κάνει να είναι διχασμένοι και καχύποπτοι. Αξίζει να υπενθυμίσουμε ότι τον τελευταίο χρόνο ο αριθμός των συλλήψεων κυβερνητικών αξιωματούχων έχει αυξηθεί κατακόρυφα: έχουν συλληφθεί δεκάδες υπάλληλοι του Υπουργείου Άμυνας (μεταξύ των οποίων και αρκετοί πρώην αναπληρωτές του υπουργού Σεργκέι Σοϊγκού), καθώς και εκπρόσωποι άλλων υπουργείων. Το 2024, ο υπουργός Μεταφορών Ρομάν Σταροβόιτ αυτοκτόνησε λόγω της απειλής σύλληψης, ενώ ο αναπληρωτής υπουργός Φυσικών Πόρων Ντένις Μπουτσάεφ κατέφυγε στις ΗΠΑ. Αρκετοί επιφανείς επιχειρηματίες που ήταν ύποπτοι για πολιτική απιστία έχασαν την περιουσία και την ελευθερία τους (για παράδειγμα, αυτό συνέβη στον Βαντίμ Μοσκόβιτς, ιδιοκτήτη μιας από τις μεγαλύτερες γεωργικές εταιρείες της χώρας).
Δεύτερον, η ατζέντα και οι προοπτικές μιας τέτοιας συνωμοσίας δεν είναι σαφείς υπό τις τρέχουσες συνθήκες, καθώς αυτή η ελίτ δεν έχει μια κοινή, σαφή προοπτική για μια εναλλακτική κατεύθυνση της εξωτερικής πολιτικής ή για τους όρους τερματισμού του πολέμου.
Τέλος, η αποχώρηση του Πούτιν θα μπορούσε να πυροδοτήσει εκτεταμένες διαμάχες εντός της ρωσικής ελίτ για τον έλεγχο του πλούτου. Έχοντας καταστρέψει όλους τους πολιτικούς θεσμούς της χώρας κατά τη διάρκεια των 25 χρόνων της διακυβέρνησής του, ο ίδιος ο Πούτιν έχει καταστεί ο μοναδικός παράγοντας που διατηρεί μια σχετική ισορροπία συμφερόντων εντός της άρχουσας τάξης. Και αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η ελίτ φοβάται την αποχώρησή του περισσότερο από τη συνέχιση των καταστροφικών στρατιωτικών του περιπετειών.
Μετάφραση: elaliberta.gr
После / Posle, “The Kremlin’s Perfect Storm”, После / Posle, 27 Μαΐου 2026, https://www.posle.media/article/the-kremlins-perfect-storm· αναδημοσίευση: International Viewpoint, 27 Μαΐου 2026, https://internationalviewpoint.org/The-Kremlin-s-Perfect-Storm.
После / Posle, «Идеальный шторм Кремля», После / Posle, 19 Μαΐου 2026, https://www.posle.media/article/idealnyy-shtorm-kremlya.
