Antonín Tesař
Στη Νότια Κορέα, όλες οι ταινίες έχουν ως θέμα την ταξική ανισότητα. Αυτή, τουλάχιστον, είναι η εντύπωση που μπορεί να αποκομίσει κανείς από τις πρόσφατες διεθνείς επιτυχίες της χώρας: τη σειρά Το Παιχνίδι του Καλαμαριού, τις ταινίες Παράσιτα και Καμία Άλλη Επιλογή, αλλά και το Βουγονία –ένα αγγλόφωνο ριμέικ της κορεατικής ταινίας Σώστε τον Πράσινο Πλανήτη! (2003). Το θέμα της έντασης μεταξύ πλουσίων και φτωχών έχει πράγματι μεγάλη απήχηση στον κινηματογράφο της Νότιας Κορέας– αλλά αξίζει να εξετάσουμε από πού προέρχεται αυτό το μοτίβο, ποιες συγκεκριμένες μορφές παίρνει και πόσο καιρό υπάρχει στον κινηματογράφο της χώρας. Στις καλύτερες από αυτές τις ταινίες, σπάνια πρόκειται για μια απλή σύγκρουση σε μαύρο και άσπρο· είναι μάλλον μια ανάλυση του τρόπου με τον οποίο η κοινωνική ανισότητα παραμορφώνει τις ανθρώπινες σχέσεις.
Lori Allen
Η ταινία Παλαιστίνη 36 της Αν Μαρί Τζασίρ του 2025... εστιάζει στα σκληρά γεγονότα της ιστορίας. Αντλώντας από τις συμβάσεις του επικού κινηματογράφου και της επικής αφήγησης, η ταινία αφηγείται τις αλληλένδετες ιστορίες ενός ποικίλου φάσματος χαρακτήρων που συμμετέχουν σε μια μαζική πολιτική εξέγερση. Με εντυπωσιακές σκηνές μάχης, εκρήξεις και πανοραμικές λήψεις των διαδηλώσεων του παλαιστινιακού λαού, η ταινία είναι γεμάτη εθνικά σύμβολα. Η γη γίνεται η ίδια χαρακτήρας της ταινίας... Τα χωράφια με βαμβάκι καλλιεργούνται από αγρότες που απαγγέλλουν ποίηση, τα βουνά κρύβουν αντάρτες και άλλα μυστικά, οι οπωρώνες περιβάλλουν τις συνομιλίες μεταξύ κόρης και μητέρας. Επιχρωματισμένα αρχειακά πλάνα και φωτογραφίες –από χωράφια, την Παλιά Πόλη της Ιερουσαλήμ, τη θάλασσα– μοιάζουν με παλιές καρτ-ποστάλ που ζωντανεύουν.
Phil Butland
Οι περισσότεροι θα γνωρίζουν ήδη ότι ο Βίμ Βέντερς, πρόεδρος της κριτικής επιτροπής της φετινής Μπερλινάλε, δήλωσε πρόσφατα: «Πρέπει να μείνουμε μακριά από την πολιτική». Και συνέχισε: «Οι ταινίες μπορούν να αλλάξουν τον κόσμο, αλλά όχι με πολιτικό τρόπο». Στην ίδια συνέντευξη Τύπου, η Έβα Πουστσίνσκα, παραγωγός της ταινίας Ζώνη ενδιαφέροντος, δήλωσε: «Δεν μπορούμε να είμαστε υπεύθυνοι για την απόφαση [του κοινού] να υποστηρίξει το Ισραήλ ή την απόφαση να υποστηρίξει την Παλαιστίνη. Υπάρχουν πολλοί άλλοι πόλεμοι όπου διαπράττονται γενοκτονίες, και δεν μιλάμε για αυτούς».
ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ από το περιοδικό selidodeiktis.edu.gr
Κάθε ερμηνεία και διαμάχη για το παρελθόν είναι διαμάχη για τον προσανατολισμό στο μέλλον. Το πρότυπο της πεφωτισμένης δεσποτείας με την εξιδανικευμένη εικόνα ενός κυβερνήτη αλάνθαστου, που επικροτείται σήμερα από εθνικιστικούς κύκλους της δεξιάς, της ακροδεξιάς και θρησκευτικούς, προτείνεται ως πολιτειακό πρότυπο και για το αύριο. Δεν ψάχνουμε για σωτήρες ούτε για το σήμερα ούτε για το αύριο. Η ταινία δεν προσφέρει τίποτα το ουσιαστικό, αποτελεί μια ιδεολογική χρήση της ιστορίας, κατάλληλη για την αναπαραγωγή εθνικιστικών – συντηρητικών μύθων που συντηρούν τις πιο σκοταδιστικές και οπισθοδρομικές για το ιστορικό παρελθόν και επιπλέον κλείνουν το δρόμο για κριτική σκέψη και προβληματισμό πάνω σ’ αυτό.
Σε μια εκδήλωση που διοργανώθηκε προς τιμήν του γενναίου και αντιστασιακού κινηματογράφου, ο Ιρανός σκηνοθέτης Τζαφάρ Παναχί και ο θρυλικός σκηνοθέτης Μάρτιν Σκορσέζε έκαναν μια βαθιά συζήτηση για τα εμπόδια, τις πηγές έμπνευσης και τη δύναμη του κινηματογράφου υπό ακραίες συνθήκες περιορισμού. Η συζήτηση, που πραγματοποιήθηκε στη Νέα Υόρκη, έδωσε στον Παναχί την ευκαιρία να μιλήσει για τις ρίζες του πάθους του και για το πώς η 20ετής απαγόρευση της κινηματογραφικής του δραστηριότητας τον ώθησε προς νέες μορφές αφήγησης. Ο Παναχί απέδωσε την πεισματάρικη φύση του στην εργατική τάξη στην οποία μεγάλωσε και στην εντολή του πατέρα του να μην υποκύπτει ποτέ.
Στο «Ένα απλό ατύχημα» ο Παναχί καταφέρνει να μιλήσει με δεξιοτεχνία όχι απλά για την προσωπική του ιστορία, μα πάνω απ’ όλα για το συλλογικό τραύμα ενός ολόκληρου λαού. Ο ίδιος έχει δηλώσει σε συνέντευξή του: «Τα πράγματα που εξιστορούνται στην ταινία, δεν ήταν όλα προσωπικές μου εμπειρίες. Ήταν κυρίως πράγματα που είχα ακούσει όταν πέρασα χρόνο στη φυλακή. Από φυλακισμένους που εξέτιαν μεγάλες ποινές, 5, 10, 15 χρόνια. Και οι οποίοι είχαν ακούσει αυτά τα πράγματα από κρατούμενους που ήταν εκεί πριν από αυτούς. Έτσι, ήταν μια συλλογική εμπειρία που κάλυπτε σχεδόν μισό αιώνα. Και την συμπύκνωσα σε 4 ή 5 χαρακτήρες…»
Elizabeth Garner Masarik
Averill Earls
Η βωβή ταινία του 1915 Η Γέννηση ενός Έθνους είναι μια από τις πιο γνωστές και αμφιλεγόμενες ταινίες που γυρίστηκαν ποτέ. Η επιτυχία της έκανε τον σκηνοθέτη Ντ. Γ. Γκρίφιθ διάσημο, ενώ η ταινία, ένα δείγμα ρατσιστικής προπαγάνδας, καταχωρήθηκε στα χρονικά της ιστορίας του κινηματογράφου. Πρόκειται για μια εντυπωσιακή ταινία με ένα τρομακτικό μήνυμα, το οποίο υποστήριζε ότι η αναγέννηση της Αμερικής μετά τον Εμφύλιο Πόλεμο ήταν δυνατή μόνο μέσω της εξουσίας της λευκής υπεροχής. Η Γέννηση ενός Έθνους εξακολουθεί να μελετάται στις σχολές κινηματογράφου λόγω της πρώιμης χρήσης από τον Γκρίφιθ δραματικών τεχνικών κάμερας και μοντάζ. Το 1992 η Βιβλιοθήκη του Κογκρέσου επέλεξε την ταινία για να διατηρηθεί στα Εθνικά Αρχεία επειδή κρίθηκε «πολιτιστικά, ιστορικά ή αισθητικά σημαντική». Γιατί όμως μια τόσο απροκάλυπτα ρατσιστική ταινία ήταν τόσο δημοφιλής και γιατί είναι ακόμη και σήμερα επίκαιρη; Αυτό ελπίζουμε να φωτίσουμε σε αυτό το επεισόδιο. Ας καταδυθούμε λοιπόν στη… Γέννηση ενός Έθνους.
James Markin
Ο νικητής του βραβείου καλύτερου ντοκιμαντέρ στα βραβεία Όσκαρ του περασμένου Σαββατοκύριακου είναι μια ταινία που οι περισσότεροι Αμερικανοί δεν έχουν τη δυνατότητα να δουν εύκολα: το «No Other Land». Το παλαιστινιακό/ισραηλινό ντοκιμαντέρ δεν κατάφερε να βρει διανομέα στις ΗΠΑ πριν από την περίφημη τελετή απονομής των Όσκαρ, παρά το γεγονός ότι ήταν το φαβορί για να κερδίσει ένα βραβείο. Αυτό δεν οφείλεται σε έλλειψη ζήτησης: το «No Other Land» ξεπέρασε στην πραγματικότητα όλους τους αντιπάλους του ως καλύτερο ντοκιμαντέρ σε πωλήσεις εισιτηρίων μέσω ανεξάρτητων διανομέων. Αντίθετα, η έλλειψη διανομέα είναι ένα ακόμη παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο η επιχειρηματική Αμερική έχει εργαστεί για να φιμώσει τις παλαιστινιακές αφηγήσεις στο δημόσιο διάλογο, ακόμη και όταν η κυβέρνηση των ΗΠΑ διοχετεύει δισεκατομμύρια δολάρια για την ισραηλινή γενοκτονία στη Γάζα.
Nancy Virtue
Το άρθρο αυτό πραγματεύεται τη σχέση μεταξύ αισθητικής και πολιτικής στη Μάχη του Αλγερίου του Τζίλο Ποντεκόρβο. Μεγάλο μέρος του ενδιαφέροντος που έχει προκαλέσει η ταινία του Ποντεκόρβο μετά την κυκλοφορία της το 1965 ήταν αντιφατικό. Από τη μία πλευρά έχει αναδειχθεί ως ένα σημαντικό έργο του Τρίτου Κινηματογράφου, ενός κινήματος που ορίζεται από το πολιτικό του περιεχόμενο και στο οποίο η κάμερα θεωρείται όπλο πολιτιστικής παρέμβασης στον αγώνα κατά της αποικιακής και νεοαποικιακής καταπίεσης. Από την άλλη πλευρά, η ταινία έχει επικριθεί για το γεγονός ότι είναι διφορούμενη πολιτικά και ότι αναπαριστά το γαλλικό αποικιακό σύστημα υπό πολύ θετικό πρίσμα για να δώσει ένα πραγματικά μετασχηματιστικό μήνυμα. Κάνοντας μια διάκριση μεταξύ τακτικής και στρατηγικής ή ιδεολογικής αμφισημίας στη Μάχη του Αλγερίου, το άρθρο αυτό παρεμβαίνει στη συνεχιζόμενη συζήτηση γύρω από το νόημα (ή τα νοήματα) της ταινίας και τη θέση της στον Τρίτο Κινηματογράφο και παρέχει μια λεπτομερή επεξήγηση αυτού που θα μπορούσε να θεωρηθεί ως μια υποδειγματική ανάπτυξη της μετασχηματιστικής μεταποικιακής αισθητικής.
Antti-Veikko Labbas
Από τις Σκιές στον Παράδεισο μέχρι τα Πεσμένα Φύλλα, οι ταινίες του Άκι Καουρισμάκι δείχνουν απλούς Φινλανδούς σε μινιμαλιστικά, σχεδόν αχρονικά σκηνικά. Αλλά είναι επίσης μια αναφορά στις αλλαγές στη ζωή της εργατικής τάξης από τη δεκαετία του 1980, καθώς οι καταναλωτικές αξίες εκτοπίζουν το κοινωνικό μοντέλο της Φινλανδίας.
