Κούβα: Το 1961 απέναντι στο 2026
Από Comunistas Cuba
ΠΗΓΗ: Comunistas Cuba, 18 Μαΐου 2026
ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ:elaliberta.gr
Η Κούβα που στις 15 Απριλίου 1961 υπέστη βομβαρδισμό από αμερικανικά αεροσκάφη ως προοίμιο της εισβολής, δεν γνώριζε τις διαμαρτυρίες για τις οποίες έγραφε ο αμερικανικός Τύπος. Η εργατική τάξη ήταν πλήρως αφοσιωμένη στην επανάσταση, περιμένοντας, σχεδόν επιθυμώντας, την αμερικανική απόβαση. Ναι, τότε χιλιάδες Κουβανοί ήθελαν να έρθουν οι Αμερικανοί, αλλά για να πάρουν εκδίκηση. Αυτοί οι Κουβανοί ήθελαν να νικήσουν τον αμερικανικό ιμπεριαλισμό και αυτή η πρώτη ήττα να γίνει στην ίδια την Κούβα. Τέσσερις μέρες μετά, αυτή η εργατική νίκη επιτεύχθηκε και έγινε πολεμώντας για μια σοσιαλιστική επανάσταση.
Τον Μάιο του 2026, λιγότερο από τέσσερις μήνες πριν από την εκατονταετηρίδα του Φιντέλ Κάστρο, η Κούβα συγκλονίζεται από διαμαρτυρίες που έχουν ξεπεράσει κατά πολύ τα αιτήματα για φάρμακα, τρόφιμα και ηλεκτρικό ρεύμα, φωνάζοντας τώρα «Έξω!» στην κυβέρνηση. Παραδόξως, το ίδιο σύνθημα, «Έξω!» -που τώρα φωνάζουν χιλιάδες απλοί Κουβανοί απευθυνόμενοι στην κυβέρνηση- προήλθε επίσης από την εργατική τάξη όταν διαδήλωνε μπροστά από την πρεσβεία των ΗΠΑ.
Η Κούβα βρίσκεται ήδη πέντε ημέρες σε κατάσταση διαδηλώσεων. Σε αρκετές περιπτώσεις η αστυνομία αναγκάστηκε να υποχωρήσει· κυκλοφορεί ένα βίντεο που δείχνει ένα περιπολικό να υποχωρεί μέσα σε φωνές και πετροβολισμούς, ενώ ακόμη και παιδιά –που ίσως την επόμενη μέρα στο σχολείο ορκίζονται ότι «θα γίνουμε σαν τον Τσε»– ενώνουν τις δυνάμεις τους με τους γονείς τους στα οδοφράγματα. Δεν θεωρούν τις Ηνωμένες Πολιτείες ως την αιτία της ενεργειακής ασφυξίας. Το αντίθετο μάλιστα.
Με αντικειμενική ψυχραιμία, ο Κουβανός ιστορικός Ραφαέλ Ακόστα έγραφε τον περασμένο Μάρτιο από την Αβάνα για το μεξικάνικο περιοδικό Proceso: «Οι αντιδράσεις που προκλήθηκαν από αυτή την κοινωνική αναταραχή έχουν αυξηθεί, όπως τα γκράφιτι σε διάφορους τοίχους (...) που εξευτελίζουν την εξουσία και ακόμη και κάτι που ήταν αδιανόητο πριν από χρόνια: πλακάτ που χαιρετίζουν τον ίδιο τον πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών, αυτόν που μας καταδιώκει (...)». Αυτή η ιδέα είναι σήμερα διαδεδομένη στην Κούβα: με την απαγωγή του Μαδούρο, οι Ηνωμένες Πολιτείες κατάφεραν να πείσουν χιλιάδες Κουβανούς του νησιού ότι μια στρατιωτική επιχείρηση δεν θα ήταν τόσο τραυματική όσο στο παρελθόν.
Τι θέλουν αυτοί οι διαδηλωτές; Πρόκειται για ομάδες αντεπαναστατών βανδάλων; Η κουβανική κυβέρνηση δεν είχε άλλη επιλογή από το να αποδεχτεί τις διαμαρτυρίες. Ένας Κουβανός διπλωμάτης παραδέχτηκε σε ραδιοφωνικό σταθμό της Αργεντινής ότι συνήθως γίνονται διαδηλώσεις όταν κόβεται το ρεύμα, φτάνοντας μάλιστα στο σημείο να δικαιολογήσει τις διαδηλώσεις αν είναι ειρηνικές. Το να ακούμε κάτι τέτοιο από έναν Κουβανό διπλωμάτη σε ξένο μέσο ενημέρωσης δεν είναι σημάδι αλλαγής, αλλά πλαισίου: η κουβανική κυβέρνηση κατάλαβε ότι δεν μπορεί πλέον να καταστέλλει με τη βία, όπως έκανε στις 11 Ιουλίου [ΣτΜ: 2021].
Αλλά δείχνει επίσης ότι η κουβανική κυβέρνηση συνειδητοποιεί ότι έχει χάσει το μονοπώλιο του δημόσιου χώρου ως πολιτικό εργαλείο. Η συναίνεση έχει πλέον μεταβληθεί, και η Κούβα που πολλοί αριστεροί θέλουν να υπερασπιστούν δεν είναι πια μία και ενιαία.
Το 1961, όταν έγινε το κάλεσμα για την υπεράσπιση της Κούβας, ήταν ένα κάλεσμα για την υπεράσπιση μιας επανάστασης που υποστηριζόταν όχι από χιλιάδες, αλλά από εκατομμύρια. Σήμερα, αυτή η Κούβα, εκτός από το ότι αποτελεί στρατιωτικό στόχο των Ηνωμένων Πολιτειών, είναι επίσης πολιτικά διαλυμένη. Ένας μαχητικός υπερασπιστής της Κούβας που φτάνει στο νησί ίσως να μην κατανοήσει την κατάσταση: ενώ αυτός αγωνίζεται ενάντια στην πιθανή αμερικανική εισβολή και καλεί όλους να υπερασπιστούν την Κούβα, διαπιστώνει ότι χιλιάδες Κουβανοί θέλουν να πέσει η κυβέρνηση· και το χειρότερο, θέλουν να έρθουν οι Αμερικανοί.
Δεν πρέπει να ληφθούν υπόψη εκείνες οι χιλιάδες των Κουβανών που αντιτίθενται στην κυβέρνηση; Πρώτον, πρέπει να κατανοήσουμε κάτι: αυτοί οι διαδηλωτές που εδώ και πέντε ημέρες μπλοκάρουν τους δρόμους δεν αποτελούν μια πολιτικά ομοιογενή μάζα. Δεν υπάρχουν οργανώσεις που να τους συγκεντρώνουν, δεν έχουν πολιτικό πρόγραμμα και, στην πλειονότητά τους, δεν θεωρούν τις Ηνωμένες Πολιτείες ως τον κύριο υπεύθυνο για την κρίση – παρόλο που αυτές την προκάλεσαν.
Αυτοί οι χιλιάδες εργαζόμενοι έχουν βαρεθεί το σύνθημα «Κάτω ο αποκλεισμός». Η μεγάλη πλειοψηφία τους γεννήθηκε μετά τη νίκη της επανάστασης. Θεωρούν τα επιτεύγματα που έχουν κατακτηθεί τόσο φυσικά όσο ο αέρας που αναπνέουν, και σαν να μην έφτανε αυτό, έχουν υποβαθμιστεί εδώ και καιρό. Δεν είναι χιλιάδες «συγχυσμένοι», ούτε είναι οι δεξιοί που δεν έχουν χρήματα και ψηφίζουν τον Μιλέι. Αυτός ο εργάτης, ο Κουβανός που βγαίνει στις διαδηλώσεις, νομίζει ότι η τρέχουσα καταστροφή που διανύει η Κούβα οφείλεται στον σοσιαλισμό και απλά θέλει «να φύγουν». Θα χρειαστούν χρόνια για να αντιστραφεί ο εξαιρετικά αρνητικός αντίκτυπος που είχε στην Κούβα η επιβολή ενός γραφειοκρατικού μοντέλου όπου οι πλειοψηφίες δεν μπορούσαν να αποφασίσουν, έβλεπαν τα λάθη να αυξάνονται όλο και περισσότερο, οι εργάτες πλήρωναν τις συνέπειες, οι ηγέτες ζούσαν μέσα σε προνόμια και πολυτέλειες, ενώ τα συνθήματα δεν άλλαζαν. Όπως δεν άλλαζαν ούτε οι Ηνωμένες Πολιτείες.
Δεν άλλαξαν οι Ηνωμένες Πολιτείες, ούτε τα συνθήματα, αλλά άλλαξε η κουβανική κυβέρνηση και η εργατική τάξη την οποία διοικούσε. Οι ηγέτες γερνούσαν και απομακρύνονταν. Οι νέοι, άλλοι έφευγαν, άλλοι απογοητεύονταν, αλλά παρόλα αυτά, πολλοί συνέχιζαν να τους υποστηρίζουν. Μέσα σε αυτούς τους τελευταίους γεννήθηκαν οι καιροσκόποι. Ήξεραν τι να πουν και τι να κάνουν για να ανέβουν στην ιεραρχία. Σε κάποιο σημείο κατέληξαν να ηγούνται των ομοτίμων τους, οι οποίοι δεν έβλεπαν πλέον καμία πολιτική νομιμότητα στους νέους ηγέτες. Ο Ραούλ Κάστρο ισχυρίστηκε ότι η κυβέρνηση δεν μπορούσε να συνεχίσει να παρέχει επιδοτήσεις, αλλά ξέχασε ότι ο λαός ζούσε με μεροκάματα που δεν επαρκούσαν. Ο Ντίαζ-Κανέλ οδήγησε τις πολιτικές της απόσυρσης του κράτους στα άκρα. Η πλειοψηφία έχανε. Οι πολίτες δεν έβλεπαν καμία βελτίωση με καμία οικονομική πολιτική. Δεν ήταν ότι η κυβέρνηση είχε επιτυχίες και αυτές δεν ευδοκιμούσαν πλήρως λόγω του αποκλεισμού. Απλώς από το 2021 η κουβανική κυβέρνηση περνά από τη μία αποτυχία στην άλλη και αυτές οι αποτυχίες δεν μετρώνται με μακροοικονομικούς δείκτες, αλλά με το τι μπορεί ή δεν μπορεί να φάει η εργατική τάξη. Όλο και λιγότερο και χειρότερα. Λιγότερο φαγητό, λιγότερο μισθό, λιγότερη αγοραστική δύναμη, λιγότερα από όλα. Και αυτοί, οι ηγέτες, συνέχιζαν με τα συνθήματα. Η λογοκρισία αυξήθηκε. Δύο εκατομμύρια Κουβανοί έφυγαν σε τρία χρόνια. Στην πενταετία που διανύθηκε από την εφαρμογή της «Tarea Ordenamiento» – του οικονομικού πακέτου με το οποίο επιταχύνθηκε η μετάβαση προς το κινεζικό μοντέλο – μέχρι σήμερα, ο λαός είδε μόνο ότι τα οικονομικά μέτρα που ελήφθησαν δεν λειτουργούσαν: και επιπλέον, έκαναν κακό.
Μόνο έτσι μπορεί κανείς να καταλάβει εκείνους τους χιλιάδες που επιθυμούν τον ερχομό των Ηνωμένων Πολιτειών. Πρόκειται για ανθρώπους που δεν θέλουν ή δεν μπορούν να φύγουν από την Κούβα και επιθυμούν την «ευημερία» που απολαμβάνουν οι μετανάστες συμπατριώτες τους. Και αυτή η ευημερία είναι, απλά: τρόφιμα, φάρμακα και ηλεκτρικό ρεύμα, ουσιαστικά τα ίδια αιτήματα με εκείνα των ανθρώπων που πάλεψαν εναντίον του Μπατίστα.
Αν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι χιλιάδες Κουβανοί επιθυμούν να έρθουν οι ΗΠΑ, αυτό οφείλεται στο ότι κανείς δεν ήθελε να δει τι συνέβη με τον Ομπάμα: χάρη στη εύηχη ρητορική του, η αμερικανική σημαία κυμάτιζε στα μπαλκόνια αρκετών σπιτιών στην Αβάνα. Οι φωτογραφίες του Ομπάμα εμφανίζονταν στα εστιατόρια όπως και αυτές του Τσε. Ακόμη και ο κουβανικός Τύπος παρουσίαζε τις ΗΠΑ σχεδόν ως έναν καλό γείτονα.
Δεν υπάρχει κανένας κουβανικός λαός που να αντιστέκεται. Η αντίσταση έρχεται όταν κάποιος αποφασίσει να αντισταθεί. Στην περίπτωση της Κούβας, οι άνθρωποι απλώς επιβιώνουν. Είναι μια κοινή μοίρα, αλλά όχι συλλογική. Στους δρόμους σπάνια θα ακούσει κανείς κάποιον να υποστηρίζει την κυβέρνηση. Ούτε στις διαδηλώσεις ακούγονται συνθήματα εναντίον του Τραμπ –ο οποίος είναι αυτός που οδήγησε τον βαριά άρρωστο ασθενή σε κώμα. Εν τω μεταξύ, από το εξωτερικό υμνούν μια επανάσταση που δεν υπάρχει.
Αυτό που χρειάζεται η Κούβα είναι μια επανάσταση: όχι αφηρημένες αλλαγές. Μια επανάσταση όπου, για πρώτη φορά, η εξουσία θα βρίσκεται στα χέρια της εργατικής τάξης.
Τώρα, οι ρεαλιστές λένε ότι η κουβανική κυβέρνηση πρέπει να υποχωρήσει. Οι γραφειοκράτες έχουν πια ελάχιστες ευκαιρίες. Οι Ηνωμένες Πολιτείες βλέπουν ότι μπορούν να τους ανατρέψουν. Αυτοί δεν θέλουν να φύγουν, όχι από ιδεολογία, αλλά επειδή αρνούνται να αποδεχθούν μια πραγματικότητα στην οποία δεν θα έχουν την εξουσία. Τι θα συνέβαινε σε ένα τέτοιο σενάριο, όπου θα έπρεπε να κάνουν ό,τι έκαναν τα δειλά αδέλφια Χόρχε και Ντέλσι Ροντρίγκεζ: απλά να προδώσουν;
Η κουβανική κυβέρνηση δεν ενδιαφέρεται ούτε για τον λαό της ούτε για τα σύνθημά της. Το να πιστεύει κανείς ότι δεν υποχωρούν από πίστη σε μια ιδεολογία σημαίνει να θεωρεί ότι αυτοί είναι ο λαός. Η ιδεολογική σήψη των Ντίαζ-Κανέλ και της παρέας τους είναι τέτοια που, αν οι Ηνωμένες Πολιτείες τους εγγυόντουσαν τη διατήρηση της εξουσίας σε αντάλλαγμα για την πώληση της χώρας, θα το έκαναν. Το λένε οι ίδιοι ξανά και ξανά: θέλουμε οι ΗΠΑ να συμμετέχουν ενεργά στην κουβανική οικονομία. Είναι αδιανόητο να προέλθει από αυτούς μια αξιοπρεπής λύση. Ταυτόχρονα, η αξιοπρέπεια, από την πλευρά των Ηνωμένων Πολιτειών, είναι τόσο πραγματική όσο οι σούπερ ήρωες: υπάρχει μόνο στις ζωγραφιές. Αλλά ο κουβανικός λαός δεν αντέχει πια και πολύ λίγοι νοιάζονται για αυτόν.
Να αντισταθούμε; Να αποδείξουμε ότι είμαστε ένας ηρωικός και κυρίαρχος λαός; Σε ποιον να το αποδείξουμε; Για ποιο λόγο; Η μόνη αξιοπρέπεια που μετράει είναι η εργατική τάξη να ξεσηκωθεί και να κάνει επανάσταση, ανατρέποντας την κυβέρνηση και λέγοντας στον Τραμπ: δεν έχεις το δικαίωμα να με εμποδίζεις. Μια διαδικασία κοινωνικής μεταμόρφωσης όπου τα λίγα θα μοιράζονται δίκαια, θα παράγονται συλλογικά και θα κοινωνικοποιούνται. Οι «αλλαγές» σε αφηρημένο επίπεδο θα φέρουν μόνο αρνητικές συνέπειες. Δεν ακούγεται κανένα πραγματικό πρόγραμμα, σχεδιασμένο για την εργατική τάξη. «Να ιδιωτικοποιήσουμε τις τράπεζες, να πουλήσουμε τη γη και τα κτίρια», λένε όσοι παρουσιάζονται ως νικητές. Αλλά κανείς δεν λέει: αν το κράτος απέτυχε, είναι ακριβώς επειδή δεν ήταν σοσιαλιστικό.
Με την Κούβα, ναι, αλλά όχι αφηρημένα: με ένα σύνθημα που να είναι «ενάντια στον αμερικανικό ιμπεριαλισμό και στο πλευρό του κουβανικού λαού που υποφέρει».
https://www.comunistascuba.org/2026/05/cuba-1961-y-2026.html
