Ένας νεαρός υψώνει τη σημαία της Παλαιστίνης στον περίβολο του τζαμιού Αλ-Άκσα κατά τη διάρκεια συγκρούσεων με τις σιωνιστικές δυνάμεις κατοχής στις 16 Μαρτίου 2010. (foto: Baz Ratner / Reuters)
Soumaya Ghannoushi
Η Ιερουσαλήμ θα ζήσει περισσότερο από την πορεία μίσους του Σιωνισμού
Σε αυτό που αποκαλούν «Ημέρα της Ιερουσαλήμ», η Παλιά Πόλη δεν εξυμνείται, αλλά βεβηλώνεται[1]. Η πορεία με την ισραηλινή σημαία, που διοργανώνεται κάθε χρόνο υπό το έμβλημα της εθνικιστικής υπερηφάνειας, έχει εκφυλιστεί σε ένα θέαμα αχαλίνωτου μίσους.
Φέτος, κατρακύλησε σε νέα βάθη εξαχρείωσης.
Όπως ανέφερε η Haaretz, Ισραηλινοί νέοι διαδήλωσαν μέσα στη μουσουλμανική συνοικία φωνάζοντας «Θάνατος στους Άραβες», «Ισοπεδώστε τη Γάζα» και «Δεν υπάρχει σχολείο στη Γάζα, δεν έχουν μείνει παιδιά». Οι διαδηλωτές κοπανούσαν τα κοντάρια από τις σημαίες πάνω σε αρχαίες πόρτες, έβριζαν τον Προφήτη Μουχάμμαντ και χλεύαζαν τη μνήμη της Παλαιστίνης.
Δεν συνελήφθη ούτε ένα άτομο για υποκίνηση.
Την Ημέρα της Ιερουσαλήμ, ο νόμος περί υποκίνησης ουσιαστικά αναστέλλεται. Το μίσος καθίσταται εγκεκριμένο από το κράτος. Τα συνθήματα που φωνάζονται δεν είναι κραυγές κατά της Χαμάς, αλλά κηρύξεις πολέμου εναντίον των Αράβων, των μουσουλμάνων – εναντίον της ίδιας της ψυχής της πόλης.
Σε αντίθεση με τους ισχυρισμούς ότι πρόκειται για τη δράση κάποιων περιθωριακών, η πραγματικότητα είναι πιο ανησυχητική. Όπως παρατηρεί ο δημοσιογράφος της Haaretz, Νιρ Χασσόν, δεν είναι οι ρατσιστές οι περιθωριακοί, αλλά εκείνοι που αποφεύγουν να συνταχθούν μαζί τους[2].
Ακόμη και οργανώσεις που πρόσκεινται στην συστημική δεξιά, όπως η Ιμ Τιρτσού που έχει σχέσεις με το Λικούντ, παρέλασαν με πανό που διακήρυτταν «Δεν υπάρχει Νίκη χωρίς Νάκμπα». Αυτή η παράσταση μίσους χρηματοδοτήθηκε απευθείας από τον Δήμο της Ιερουσαλήμ, ο οποίος διέθεσε 700.000 σέκελ (200.000 δολάρια) –χωρίς δημόσιο διαγωνισμό– στους διοργανωτές της πορείας.
Κατάκτηση και εκκαθάριση
Αυτό δεν είναι ένα ξέσπασμα. Είναι η ενσάρκωση του δόγματος, η επιτέλεση μιας θεολογίας της υπεροχής. Στον πυρήνα της βρίσκεται ένα προφητικό όραμα: όχι της ειρήνης ή του πλουραλισμού, αλλά της κατάκτησης και της εκκαθάρισης.
Ένας από τους κύριους αρχιτέκτονες αυτής της κοσμοθεωρίας είναι ο ραβίνος Γιτζάκ Γκίνσμπουργκ[3], πνευματικός πατέρας της «Νεολαίας του Λόφου», της πολιτοφυλακής των εποίκων που είναι υπεύθυνη για τη δολοφονική βία σε όλη την κατεχόμενη Δυτική Όχθη. Ο Γκίνσμπουργκ έχει δοξάσει ανοιχτά τον Μπαρούχ Γκολντστάιν, ο οποίος έσφαξε 29 Παλαιστίνιους κατά τη διάρκεια προσευχής στο τζαμί Ιμπραχίμι της Χεβρώνας το 1994. Έχει δημοσιεύσει έργα που εγκρίνουν τη δολοφονία μη Εβραίων γυναικών και παιδιών[4].
Πριν από δύο δεκαετίες, ο Γκίνσμπουργκ εκφώνησε το περίφημο πλέον κήρυγμά του με τίτλο «Ώρα να σπάσουμε το καρύδι»[5]. Σε αυτό, παρομοίαζε το Ισραήλ με ένα φρούτο που περικλείεται σε τέσσερα «τσόφλια» –το κοσμικό κράτος και τους θεσμούς του– τα οποία κάποτε εξυπηρετούσαν έναν σκοπό, αλλά τώρα εμποδίζουν τη λύτρωση.
Αυτά τα «τσόφλια » –τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, το δικαστικό σώμα, η κυβέρνηση και ο ηθικός κώδικας του στρατού– πρέπει, διακήρυξε, να καταστραφούν. Μόνο μέσω της εξαφάνισής τους θα μπορούσε να αναδυθεί ο αγνός πυρήνας της εβραϊκής υπεροχής και να ξεκινήσει η μεσσιανική εποχή.
Αυτό δεν είναι χάος. Είναι εκτέλεση.
Τα συνθήματα που αντηχούσαν στους δρόμους της Ιερουσαλήμ φέτος δεν ήταν μια ανωμαλία. Ήταν συμπτώματα ενός καθεστώτος που έχει αποβάλει την επίφαση της κοσμικής δημοκρατίας. Αυτό που απομένει είναι ο απροκάλυπτος μεσσιανικός εθνοτικός εθνικισμός, αποκαλυπτικός στο όραμα και γενοκτονικός στη δυναμική του.
Η φαντασίωση αυτή δεν ψιθυρίζεται, αλλά αναμεταδίδεται από τους ακροδεξιούς υπουργούς Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ και Μπεζαλέλ Σμότριτς. Ο πρωθυπουργός Μπεντζιαμίν Νετανιάχου, εν τω μεταξύ, περπάτησε στο υπόγειο «Μονοπάτι του Προσκυνητή» κάτω από το αλ-Χαράμ αλ-Σαρίφ και δήλωσε σε μαθητές της γεσίβα: «Θα ανεβείτε από εδώ [στο Ναό]»[6].
Ο Σμότριτς ήταν πιο ξεκάθαρος, ως συνήθως. Την ίδια ημέρα, μπροστά σε ένα πλήθος ζηλωτών, δήλωσε: «Με τη βοήθεια του Θεού, θα επεκτείνουμε τα σύνορα του Ισραήλ, θα επιφέρουμε την πλήρη λύτρωση και θα ξαναχτίσουμε το Ναό εδώ»[7].
Το κάλεσμα για την οικοδόμηση του Τρίτου Ναού στη θέση του τζαμιού Αλ-Άκσα δεν είναι απλώς μια παραβίαση του status quo, είναι μια πλήρης κήρυξη θρησκευτικού πολέμου[8]. Και μαζί του χάνεται και η ψευδαίσθηση της συνύπαρξης. Διότι το σιωνιστικό σχέδιο δεν βρίσκεται σε πόλεμο μόνο με τους μουσουλμάνους, αλλά διεξάγει πόλεμο και εναντίον των χριστιανών. Η χριστιανική παρουσία στην Ιερουσαλήμ –αρχαία, αυτόχθονη και ιερή– εξαλείφεται συστηματικά.
Μια νέα εποχή
Ήδη από το 2023, μήνες πριν από την 7η Οκτωβρίου, οι εκκλησιαστικοί ηγέτες προειδοποιούσαν για την κλιμάκωση των επιθέσεων, τις αρπαγές γης και την ατιμωρησία όσων τις διαπράττουν.
Ο πάτερ Ντον Μπίντερ από τον Καθεδρικό Ναό του Αγίου Γεωργίου ανέφερε: «Τα ακροδεξιά στοιχεία έχουν βαλθεί να ιουδαιοποιήσουν την Παλιά Πόλη»[9]. Ο καρδινάλιος Πιερμπατίστα Πιτσαμπάλα ανέφερε ότι το 2024 είναι «η χειρότερη περίοδος που έχω ζήσει ποτέ»[10]. Από το 2025, οι χριστιανοί απαγορεύτηκε να παρακολουθήσουν τις πασχαλινές λειτουργίες και αντιμετώπισαν κατακόρυφη αύξηση των επιπέδων παρενόχλησης και βανδαλισμού[11].
Δεν πρόκειται για μεμονωμένες πράξεις βανδαλισμού. Είναι μέρος μιας εκστρατείας. Ο σιωνισμός δεν στοχεύει μόνο να κυριαρχήσει στην πόλη, αλλά και να εξαλείψει τον αραβικό, ισλαμικό και χριστιανικό χαρακτήρα της.
Το φτύσιμο των χριστιανών αποκαλείται τώρα «εβραϊκή παράδοση» όχι από οποιονδήποτε αλλά από τον Μπεν Γκβιρ[12]. Οι εκκλησίες βεβηλώνονται, οι κληρικοί δέχονται επιθέσεις, η γη τους κατάσχεται[13]. Αυτό που παρακολουθούμε δεν είναι απλός ρατσισμός∙ είναι ιουδαιοποίηση, ένα σχέδιο αναδιαμόρφωσης της Ιερουσαλήμ σύμφωνα με την εικόνα μιας ιδεολογίας υπεροχής.
Και όμως, υπάρχει ένα άλλο μοντέλο – ένα μοντέλο που δεν έχει τις ρίζες του στην κατάκτηση, αλλά στη συνείδηση. Όταν ο χαλίφης Ούμαρ εισήλθε στην Ιερουσαλήμ τον έβδομο αιώνα, έγινε ο μοναδικός μουσουλμάνος ηγεμόνας στην ιστορία που ταξίδεψε σε μια πόλη ειδικά για να παραλάβει τα κλειδιά της, κατόπιν αιτήματος του χριστιανού θρησκευτικού ηγέτη της, του πατριάρχη Σωφρονίου. Αρνήθηκε να προσευχηθεί μέσα στην εκκλησία του Πανάγιου Τάφου, φοβούμενος ότι οι μουσουλμάνοι θα μπορούσαν αργότερα να την καταλάβουν. Αντιθέτως, προσευχήθηκε στα σκαλοπάτια έξω από αυτόν και εξέδωσε διάταγμα που απαγόρευε την απαλλοτρίωσή του[14].
Η νέα μουσουλμανική εποχή στην Ιερουσαλήμ επέτρεψε στους Εβραίους να ζήσουν ξανά στην πόλη, αφού τους είχε απαγορευτεί για δεκαετίες υπό τη βυζαντινή κυριαρχία. Στο βιβλίο του Μια σύντομη ιστορία του Ισραήλ, ο συγγραφέας Μπέρναρντ Ράιχ ανέφερε: «Στην αρχή της ισλαμικής κυριαρχίας, η εβραϊκή εγκατάσταση στην Ιερουσαλήμ συνεχίστηκε και η εβραϊκή κοινότητα έλαβε άδεια να ζει υπό “προστασία”, το σύνηθες καθεστώς των μη μουσουλμάνων υπό ισλαμική κυριαρχία, το οποίο προστάτευε τη ζωή, την περιουσία και την ελευθερία της λατρείας τους με αντάλλαγμα την καταβολή ειδικών κεφαλικών φόρων και φόρων γης»[15].
Αιώνες αργότερα, καθώς τα χριστιανικά δόγματα διαφωνούσαν για την κηδεμονία, ο σουλτάνος Σαλαντίν εμπιστεύτηκε τα κλειδιά της ίδιας εκκλησίας σε δύο μουσουλμανικές οικογένειες, οι οποίες, για περισσότερα από 850 χρόνια, συνεχίζουν να ανοίγουν και να κλείνουν τις πόρτες της με ταπεινότητα και σεβασμό[16].
«Το άγχος του σταυροφόρου»
Αυτή θα μπορούσε να είναι η Ιερουσαλήμ. Μια πόλη της κηδεμονίας, όχι της κυριαρχίας, του σεβασμού, όχι της διαγραφής.
Αλλά η μάχη για την ψυχή της Ιερουσαλήμ δεν έχει τελειώσει. Πρόκειται για τον πιο σημαντικό αγώνα από όλους, ο οποίος διεξάγεται μεταξύ των κατακτητών και των αυτόχθονων, μεταξύ του αποκλεισμού και της συμπερίληψης, μεταξύ μιας αποικιοκρατικής ιδεολογίας που λατρεύει την καθαρότητα μέσω της βίας και μιας πόλης της οποίας το μεγαλείο κάποτε βρισκόταν στην ιερή πολυμορφία της.
Υπάρχουν παραλληλισμοί με τις Σταυροφορίες. Το 1099, οι στρατοί των Σταυροφόρων εισέβαλαν στην Ιερουσαλήμ και έσφαξαν χιλιάδες Μουσουλμάνους και Εβραίους. Οι σημερινοί σιωνιστές απηχούν τη λογική τους, επικαλούνται την εικονογραφία τους και ακολουθούν την πορεία τους. Από τις υποδείξεις του Νετανιάχου για το Ναό μέχρι τη θεολογία της εξόντωσης του Γκίνσμπουργκ, ο Σταυροφορισμός αναβιώνει[17].
Αλλά τα βασίλεια των Σταυροφόρων πέφτουν. Ο Σαλαντίν απελευθέρωσε την Ιερουσαλήμ από τους Σταυροφόρους μετά από οκτώ δεκαετίες κατοχής και ολόκληρη η περιπέτεια των Σταυροφόρων στην περιοχή κατέρρευσε μέσα σε δύο αιώνες, αφήνοντας πίσω της βαθιά σημάδια, αλλά και μια ισχυρή, διαρκή αποφασιστικότητα για αντίσταση στους εισβολείς[18].
Οι ίδιοι οι Ισραηλινοί ακαδημαϊκοί αντιλαμβάνονται τη σύγκριση. Ο ιστορικός Νταβίντ Οχανά γράφει ότι το «άγχος των Σταυροφόρων» στοιχειώνει την ισραηλινή ψυχή – ένας κρυφός φόβος ότι ο σιωνισμός, όπως ο μεσαιωνικός πρόγονός του, μπορεί μια μέρα να τελειώσει σαν να μην υπήρξε ποτέ[19]. Και δικαίως, διότι η Ιερουσαλήμ δεν ανήκει σε εκείνους που τη βεβηλώνουν.
Η Γάζα μπορεί να καίγεται. Η κατεχόμενη Δυτική Όχθη μπορεί να αιμορραγεί. Αλλά η Ιερουσαλήμ παραμένει το στέμμα. Ο σιωνισμός, όσο βίαιος κι αν είναι, δεν μπορεί να σβήσει αυτό που έχει σφυρηλατήσει η ιστορία, η γεωγραφία και η πίστη. Η Παλαιστίνη ζει στις καρδιές εκατομμυρίων ανθρώπων και η Ιερουσαλήμ δεν είναι περιφέρεια, είναι η καρδιά του αραβικού και μουσουλμανικού κόσμου.
Όσες σήραγγες κι αν σκάψουν οι Σιωνιστές, όσες σημαίες κι αν ανεμίσουν ή όσο μίσος κι αν ξεράσουν, οι Παλαιστίνιοι θα συνεχίσουν να τραγουδούν, όπως τραγούδησε κάποτε η χριστιανή ντίβα του Λιβάνου Φαϊρούζ: «Ω Ιερουσαλήμ, ω πόλη της προσευχής. Τα μάτια μας είναι στραμμένα πάνω σου κάθε μέρα. Περπατάμε στις στοές των ναών, αγκαλιάζουμε τις παλιές εκκλησίες και διώχνουμε τη θλίψη από τα τζαμιά ... Ω Ιερουσαλήμ, με τα δικά μας χέρια, η ειρήνη θα επιστρέψει σε σένα»[20].
Η πορεία του μίσους μπορεί να βροντάει τώρα, αλλά θα σιωπήσει. Και εκείνη την ημέρα, η Ιερουσαλήμ θα είναι ελεύθερη: από την κατοχή, τη μισαλλοδοξία, το ρατσισμό. Θα επιστρέψει στο λαό της, με το πνεύμα της ακέραιο, την ιερότητα της αμείωτη.
Μετάφραση: elaliberta.gr
Soumaya Ghannoushi, “Why Jerusalem will outlive Zionism’s march of hate”, Middle East Eye, 29 Μαΐου 2025, https://www.middleeasteye.net/opinion/zionism-march-hate-will-never-crush-jerusalem-soul.
Η Soumaya Ghannoushi είναι Βρετανίδα Τυνήσια συγγραφέας και ειδική στην πολιτική της Μέσης Ανατολής. Το δημοσιογραφικό της έργο έχει δημοσιευθεί στις εφημερίδες The Guardian, The Independent, Corriere della Sera, aljazeera.net και Al Quds. Μια επιλογή από τα γραπτά της μπορείτε να βρείτε στη διεύθυνση: soumayaghannoushi.com και κάνει tweets στο @SMGhannoushi.
Σημειώσεις
[1] Nir Hasson, “Jerusalem Day Flag March Reached a New Low: Mocking the Dead Children of Gaza”, Haaretz, 27 Μαΐου 2025, https://www.haaretz.com/israel-news/2025-05-27/ty-article/.premium/the-flag-march-in-jerusalem-reaches-a-new-low-mocking-the-dead-children-of-gaza/00000197-1068-da0b-abd7-92fb6eab0000.
[2] Nir Hasson, ό.π.
[3] Ayelett Shani, “The Influential Rabbi Who Wants to Turn Israel Into an Iran-style Fundamentalist State”, Haaretz, 24 Μαρτίου 2023, https://www.haaretz.com/israel-news/2023-03-24/ty-article-magazine/.highlight/the-influential-rabbi-who-wants-to-turn-israel-into-an-iran-style-fundamentalist-state/00000187-0fe2-d4ca-afff-1fea051b0000.
[4] ,“ שי חזקני ותמיר שורק , ” כן לטרנספר: 82% מהיהודים בישראל בעד גירוש תושבי עזה [Σάι Χιζκάνι και Ταμίρ Σορέκ, «Ναι στη μεταφορά: Το 82% των Εβραίων στο Ισραήλ τάσσεται υπέρ της απέλασης των κατοίκων της Γάζας», Χααρέτς], הארץ , Μαΐου 22, 2025, https://www.haaretz.co.il/magazine/2025-05-22/ty-article-magazine/.highlight/00000196-f3a3-d6d3-ab9e-f3bbf6070000.
[5] Ayelett Shani, ό.π.
[6] B.M., “‘We went up the Pilgrim’s Path... You’ll all be there. You’ll go up from there (to the Temple)’…”, X, 28 Μαΐου 2025, https://x.com/ireallyhateyou/status/1927477925017788924?s=12&t=ejzRPoAJrFQDpEoeiib8zA.
[7] “Smotrich vows to ‘rebuild temple’ during Jerusalem Day celebrations”, Middle East Eye, 28 Μαΐου 2025, https://www.middleeasteye.net/news/smotrich-calls-expansion-israels-borders-during-jerusalem-day-celebrations.
[8] “Israeli minister Ben-Gvir says he would build synagogue on Al-Aqsa compound”, Al Jazeera, 26 Αυγούστου 2024, https://www.aljazeera.com/news/2024/8/26/israeli-minister-ben-gvir-says-he-would-build-synagogue-on-al-aqsa-compound.
[9] “Christians are in danger under Israeli government, says Holy Land patriarch”, The Guardian, 13 Απριλίου 2023, https://www.theguardian.com/world/2023/apr/13/christians-are-in-danger-under-israeli-government-says-holy-land-patriarch.
[10] Melanie McDonagh, “Latin Patriarch of Jerusalem: ‘I have been 35 years in Jerusalem and this is the worst period I’ve ever lived in’”, The Catholic Herald, 30 Νοεμβρίου 2024, https://thecatholicherald.com/interview-cardinal-pizzaballa-on-the-breakdown-of-perspective-among-israelis-and-palestinians/.
[11] Mathilda Mallinson, “Bethlehem pastor criticises world leaders for ignoring Pope Francis' Gaza plea”, Middle East Eye, 24 Απριλίου 2025, https://www.middleeasteye.net/news/palestine-bethlehem-pastor-criticises-world-leaders-ignoring-pope-francis-gaza-plea. Hannah Ellis-Petersen and Quique Kierszenbaum, “‘They are trying to make it unbearable’: Jerusalem Christians face Easter under Israeli crackdown”, The Guardian, 18 Απριλίου 2025, https://www.theguardian.com/world/2025/apr/18/jerusalem-christians-easter-israeli-crackdown-church-holy-sepulchre.
[12] “Ben Gvir: ‘Israelis spitting on Christians is an old Jewish tradition’”, Middle East Monitor, 5 Οκτωβρίου 2023, https://www.middleeastmonitor.com/20231005-ben-gvir-israelis-spitting-on-christians-is-an-old-jewish-tradition/.
[13] Al Jazeera English, “Israeli attacks against Christians, clergy on the rise in West Bank: Palestinian pastor”, YouTube, https://www.youtube.com/watch?v=mJ9kMEiXMx0.
[14] “When Jerusalem Wept”, Christian History Institute, https://christianhistoryinstitute.org/magazine/article/when-jerusalem-wept.
[15] Bernard Reich, A Brief History of Israel, Checkmark Books, Νέα Υόρκη 2008, σσ. 8–10, αναφέρεται στο Tariq Mahmood, “Jerusalem: An Ancient City of Harmony”, Review of Religions, 18 Οκτωβρίου 2023,https://www.reviewofreligions.org/44091/is-jerusalem-safe-for-jews-under-islam/.
[16] Alexander Gale, “Why Muslim Families Hold the Keys to Jerusalem’s Church of the Holy Sepulchre”, Greek Reporter, 19 Απριλίου 2025, https://greekreporter.com/2025/04/19/muslim-families-keys-church-holy-sepulchre-jerusalem/.
[17] David Hirst, “Is Israel going the way of the Crusaders?”, Middle East Eye, 3 Ιουνίου 2024, https://www.middleeasteye.net/big-story/israel-going-way-crusaders-is.
[18] “Saladin”, Britannica, https://www.britannica.com/biography/Saladin. [Σ.τ.Μ.: Στα ελληνικά το καλύτερο βιβλίο για τις Σταυροφορίες παραμένει το Amin Maalouf, Οι Σταυροφορίες από τη σκοπιά των Αράβων, Λιβάνης, Αθήνα 1983].
[19] David Ohana, The Origins of Israeli Mythology: Neither Canaanites Nor Crusaders, Cambridge University Press, Κέιμπριτζ 2012. Αναφέρεται στο David Hirst, ό.π.
[20] “Fairuz, Ya Zahrat al madayn / زهرة المدائن / English translation”, Lyrics Translate, https://lyricstranslate.com/en/node/77817.
