Εβραϊκή Φωνή για την Ειρήνη

Jewish Voice for Peace (JVP)

Γάζα: 5 συμπεράσματα από την εκεχειρία

Μόλις δύο ημέρες μετά την έναρξη ισχύος της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός, ο Τραμπ βρισκόταν στο Ισραήλ για να απολαύσει τη νίκη του.

«Κατασκευάζουμε τα καλύτερα όπλα στον κόσμο και, ειλικρινά, έχουμε δώσει πολλά στο Ισραήλ», δήλωσε θριαμβευτικά ο Τραμπ ενώπιον της ισραηλινής Κνέσετ, προκαλώντας ένα θερμό χειροκρότημα. «Ο Μπίμπι μου τηλεφωνούσε συνεχώς: Μπορείς να μου βρεις αυτό το όπλο ή εκείνο το όπλο; … Αλλά τα χρησιμοποιήσατε καλά».

Ο Τραμπ εξήρε τον Ισραηλινό πρωθυπουργό και αρχιτέκτονα της γενοκτονίας στη Γάζα. Σε κάποιο σημείο, παρέκκλινε από τις προγραμματισμένες δηλώσεις του και ζήτησε να χορηγηθεί χάρη στον Νετανιάχου για τις κατηγορίες διαφθοράς που τον βαραίνουν. «Έχω μια ιδέα... Γιατί δεν του δίνετε χάρη; Πούρα και λίγη σαμπάνια – ποιος νοιάζεται;»

Η θερμή υποδοχή που έτυχε ο Τραμπ στο Ισραήλ αναδεικνύει την πολυπλοκότητα της παρούσας συγκυρίας. Είναι αναμφισβήτητο ότι η εκεχειρία φέρνει άμεση ανακούφιση στους Παλαιστινίους της Γάζας. Ωστόσο, πιθανότατα σηματοδοτεί και την αρχή μιας νέας εποχής, στην οποία το ισραηλινό απαρτχάιντ και η γενοκτονία θα έχουν κανονικοποιηθεί και ενσωματωθεί στην περιφερειακή και παγκόσμια οικονομία.

Σε αυτή την ανάρτηση, θα κεντράρουμε στα πέντε πιο σημαντικά συμπεράσματα από τη συμφωνία εκεχειρίας.

1. Η συμφωνία κατάπαυσης του πυρός φέρνει άμεση ανακούφιση στους Παλαιστινίους που αγωνίζονται να επιβιώσουν κάτω από αδιανόητες συνθήκες.

Η εκεχειρία τέθηκε επίσημα σε ισχύ την περασμένη Παρασκευή. Αυτό δεν σημαίνει ότι το Ισραήλ δεν σκοτώνει – αλλά οι μεγάλης κλίμακας βομβαρδισμοί και οι μαζικές σφαγές έχουν σταματήσει.

Κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου, δεκάδες χιλιάδες Παλαιστίνιοι επέστρεψαν στη γη όπου κάποτε βρισκόταν το σπίτι τους, στο βόρειο τμήμα της Γάζας. Για πρώτη φορά από τον Μάρτιο, μαγειρικό λάδι πέρασε τα σύνορα της Γάζας. Την Κυριακή, ο ΟΗΕ δήλωσε ότι σημειώθηκε «πραγματική πρόοδος» στην παράδοση της ζωτικής σημασίας βοήθειας στους Παλαιστινίους στη Γάζα. Ωστόσο, η βοήθεια αυτή παραμένει εντελώς ανεπαρκής, ενώ οι Ισραηλινοί ηγέτες έχουν ήδη απειλήσει να μειώσουν τον αριθμό των φορτηγών με βοήθεια που επιτρέπεται να εισέλθουν στη Γάζα, εάν η επιστροφή των Ισραηλινών ομήρων προχωρήσει με πολύ αργούς ρυθμούς.

Τη Δευτέρα, η Χαμάς παρέδωσε τους είκοσι επιζώντες Ισραηλινούς ομήρους. Το Ισραήλ απελευθέρωσε σχεδόν 2.000 από τους 11.000 Παλαιστίνιους ομήρους που επρόκειτο να απελευθερωθούν στο πλαίσιο της πολυφασικής συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός.

Παρακολουθήσαμε βίντεο με εκατοντάδες πρώην κρατούμενους Παλαιστινίους, κυρίως άνδρες, να συσσωρεύονται σε λεωφορεία κατά την επιστροφή τους στη Γάζα. Κρατούμενοι χωρίς κατηγορία ή δίκη, πολλοί από αυτούς είχαν απαχθεί από τα σπίτια τους ή κατά τη διάρκεια ισραηλινών στρατιωτικών επιδρομών σε νοσοκομεία τα τελευταία δύο χρόνια. Καθώς αποβιβάζονται, ακούγονται φωνές χαράς και κραυγές, και αγκαλιάζουν τις οικογένειές τους με δάκρυα στα μάτια. Για άλλους, υπάρχει μόνο θλίψη, καθώς μαθαίνουν για πρώτη φορά ότι οι οικογένειές τους δεν επέζησαν της γενοκτονίας.

2. Η ισραηλινή κυβέρνηση έχει ιστορικό παραβίασης συμφωνιών κατάπαυσης του πυρός και θα μπορούσε να ξαναρχίσει τους βομβαρδισμούς ανά πάσα στιγμή.

Αν και τα συστημικά δυτικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι η εκεχειρία «κρατούσε» μέχρι την Τετάρτη το πρωί, η ισραηλινή κυβέρνηση έχει ήδη παραβιάσει τους όρους της συμφωνίας, σκοτώνοντας τουλάχιστον 9 Παλαιστινίους ενώ προσπαθούσαν να επιστρέψουν στα σπίτια τους στη βόρεια Γάζα.

Εκτός του πλαισίου της τρέχουσας συμφωνίας, γνωρίζουμε ότι το Ισραήλ παραβίασε μονομερώς την τελευταία συμφωνία εκεχειρίας τον Ιανουάριο, η οποία σηματοδότησε την έναρξη της πιο βίαιης φάσης της γενοκτονίας.

Ακόμη και μετά την αποχώρηση των ισραηλινών στρατευμάτων από τις πρώτες γραμμές –όπως προβλέπεται κατά την πρώτη φάση της συμφωνίας– σχεδόν το 60% της Γάζας θα παραμείνει υπό ισραηλινό έλεγχο. Παραμένει ασαφές πόσο χρόνο θα χρειαστούν τα ισραηλινά στρατεύματα για να αποσυρθούν πλήρως από τη Γάζα, ενώ οι ισραηλινοί ηγέτες δεν έχουν δώσει καμία εγγύηση ότι προτίθενται να το πράξουν. Για να χειροτερέψει ακόμη περισσότερο την κατάσταση, η συμφωνία επιτρέπει στο Ισραήλ να διατηρήσει την παρουσία του σε μια ζώνη ασφαλείας κατά μήκος των συνόρων της Γάζας έως ότου δεν θα υπάρχει «απειλή αναζωπύρωσης της τρομοκρατίας», κάτι που πολλοί πιστεύουν ότι θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για το Ισραήλ να διατηρήσει την παρουσία του στη Γάζα επ’ αόριστον.

3. Η Γάζα έχει καταστραφεί ολοσχερώς. Οι Παλαιστίνιοι θα βιώνουν τις συνέπειες της γενοκτονίας για δεκαετίες.

Η φρίκη που προκάλεσε ο ισραηλινός στρατός στη Γάζα έχει αλλάξει για πάντα την δομή της παλαιστινιακής κοινωνίας. Τουλάχιστον 67.000 Παλαιστίνιοι έχουν σκοτωθεί, αν και ο αριθμός των νεκρών είναι πιθανώς πολύ υψηλότερος. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ίδιου του Ισραήλ, περισσότερο από το 10% του πληθυσμού της Γάζας τραυματίστηκε ή σκοτώθηκε τα τελευταία δύο χρόνια. Πρόκειται για μωρά λίγων μηνών, μαθητές γυμνασίου, νεόνυμφους και φοιτητές, γονείς και παππούδες – ο καθένας από αυτούς ένας ολόκληρος κόσμος του οποίου το φως έσβησε πολύ νωρίς.

Ο ισραηλινός στρατός δολοφόνησε τουλάχιστον 20.000 παιδιά στη Γάζα. Όσοι επέζησαν υπέστησαν αδιανόητο τραύμα. Μέχρι τον Δεκέμβριο του 2023, μόλις τρεις μήνες μετά την έναρξη της γενοκτονίας, περισσότερα από 1.000 παιδιά στη Γάζα είχαν χάσει το ένα ή και τα δύο πόδια τους από τις αμείλικτες επιθέσεις του ισραηλινού στρατού. Σήμερα, η Γάζα έχει τον υψηλότερο αριθμό παιδιών με ακρωτηριασμούς ανά κάτοικο σε ολόκληρο τον κόσμο. Μέχρι τον Φεβρουάριο του 2024, η UNICEF εκτιμούσε ότι τουλάχιστον 17.000 παιδιά της Γάζας ήταν πλέον «ασυνόδευτα» ή χωρισμένα από τους γονείς τους. Ο τεράστιος αριθμός παιδιών που έμειναν ορφανά από τη γενοκτονία στη Γάζα οδήγησε στη δημιουργία ενός νέου ακρωνυμίου μεταξύ των εργαζομένων στον τομέα της υγείας: WCNSF – wounded child, no surviving family (τραυματισμένο παιδί, χωρίς επιζώντες συγγενείς).

Μισό εκατομμύριο Παλαιστίνιοι στη Γάζα είναι σήμερα εγκλωβισμένοι στον ανθρωπογενή λιμό που έχει προκαλέσει το Ισραήλ και, παρόλο που τώρα η βοήθεια είναι μεγαλύτερη από ό,τι στο παρελθόν, η ζημιά έχει ήδη γίνει: ανυπολόγιστος αριθμός Παλαιστινίων έχει πεθάνει από την πείνα, μητέρες έχουν γεννήσει υποσιτισμένα μωρά και παιδιά στην ακμή της ανάπτυξής τους έχουν περάσει το σημείο χωρίς επιστροφή, με ανεπανόρθωτες συνέπειες που θα αλλάξουν τη ζωή τους. Επιπλέον, οι επιπτώσεις της πείνας που προκάλεσε το Ισραήλ θα γίνουν αισθητές για πολλές γενιές μετά από αυτές που επέζησαν.

Τα τελευταία δύο χρόνια, το Ισραήλ έχει μετατρέψει τη Γάζα σε «κόλαση επί της γης», στοχεύοντας σκόπιμα και συστηματικά όλα όσα καθιστούν δυνατή τη ζωή, από νοσοκομεία, σπίτια και σχολεία έως αποχετευτικά συστήματα, καλλιεργήσιμες εκτάσεις και μονάδες αφαλάτωσης νερού.

Αποτίμηση της καταστροφής:

Το 94% των νοσοκομείων είχε υποστεί ζημιές ή είχε καταστραφεί ολοσχερώς έως τον Μάιο του 2025. Τον Οκτώβριο του 2025, λιγότερο από τα μισά νοσοκομεία της Γάζας λειτουργούσαν έστω και εν μέρει.

Πάνω από το 80% των υποδομών ύδρευσης και αποχέτευσης είχε καταστραφεί έως τον Φεβρουάριο του 2025.

Το 92% όλων των κτιρίων κατοικιών υπέστη ζημιές ή καταστράφηκε.

Μόνο το 1,5% των γεωργικών εκτάσεων της Γάζας παρέμεινε άθικτο και προσβάσιμο τον Αύγουστο του 2025, το 90% του ζωικού κεφαλαίου έχει πεθάνει και το ήμισυ των κοπαδιών προβάτων και αιγών έχει εξαφανιστεί, προκαλώντας την καταστροφή των τοπικών συστημάτων διατροφής.

Ο ΟΗΕ έχει εκτιμήσει ότι η ανοικοδόμηση της Γάζας θα κοστίσει 70 δισεκατομμύρια δολάρια, καθώς η καταστροφή καλύπτει πλέον πάνω από το 80% του εδάφους. Το Ισραήλ δεν έχει δεσμευτεί να τερματίσει τον 18ετή βίαιο αποκλεισμό της Γάζας και δεν είναι σαφές πώς θα μπορούσαν να ξεκινήσουν σημαντικές προσπάθειες ανοικοδόμησης χωρίς τη δημιουργία ενός νέου κυβερνητικού οργάνου. Ακόμα και τότε, η ανοικοδόμηση θα διαρκέσει χρόνια.

Εν τω μεταξύ, οι Παλαιστίνιοι ψάχνουν στα ερείπια για να βρουν τους αγνοούμενους συγγενείς τους και επιστρέφουν σιγά-σιγά στα ερείπια όπου κάποτε βρισκόταν το σπίτι τους, με πολλούς να στήνουν πρόχειρες σκηνές πάνω στα ερείπια.

4. Αυτή η συμφωνία κατάπαυσης του πυρός αρνείται ρητά στους Παλαιστινίους το δικαίωμα να αποφασίζουν για το μέλλον τους και δεν κάνει τίποτα για να καταστήσει το Ισραήλ υπεύθυνο για τις πράξεις γενοκτονίας που έχει διαπράξει.

Η συμφωνία του Τραμπ που ανακοινώθηκε σήμερα δεν κάνει τίποτα για να αντιμετωπίσει τη βίαιη στρατιωτική διακυβέρνηση του Ισραήλ και την καταπίεση των Παλαιστινίων. Δεν κάνει τίποτα για να αμφισβητήσει την ατιμωρησία του Ισραήλ. Δεν κάνει τίποτα για να λογοδοτήσουν οι δράστες. Δεν κάνει τίποτα για να αποτρέψει μελλοντικές φρικαλεότητες.

Όπως είπαμε την περασμένη εβδομάδα, η συμφωνία αρνείται επίσης στους Παλαιστινίους το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση, καθορίζοντας σχέδια για μια μεταβατική κυβέρνηση Παλαιστινίων τεχνοκρατών που θα εγκρίνει το Ισραήλ και θα εποπτεύεται από ένα διεθνές όργανο στο οποίο θα συμμετέχουν προσωπικότητες όπως ο Τραμπ και ο Τόνι Μπλερ.

Το Ισραήλ έχει ήδη αρχίσει να κάνει κινήσεις για να σαμποτάρει τις μελλοντικές φάσεις της συμφωνίας και τον μακροπρόθεσμο αγώνα για την ελευθερία των Παλαιστινίων. Μάλιστα, μετά την υπογραφή της συμφωνίας, το Ισραήλ αφαίρεσε μονομερώς από τον κατάλογο των ατόμων που θα απελευθερωθούν τους Παλαιστίνιους πολιτικούς κρατούμενους που θεωρεί ότι θα ήταν οι καταλληλότεροι για να ηγηθούν της δημιουργίας ενός ενωμένου παλαιστινιακού μετώπου.

Ο Τραμπ έχει δίκιο ότι η συμφωνία κατάπαυσης του πυρός θα εγκαινιάσει μια νέα εποχή, αν και είναι απίθανο να είναι ειρηνική. Με τη μεσολάβηση μιας συμφωνίας που αρνείται στους Παλαιστινίους την ελευθερία να αυτοδιοικούνται και αρνείται να καταστήσει το Ισραήλ υπεύθυνο για τις παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου, η κυβέρνηση Τραμπ καθιστά τις μελλοντικές φρικαλεότητες αναπόφευκτες και εδραιώνει επίσημα μια νέα παγκόσμια τάξη στην οποία η στέρηση των δικαιωμάτων των Παλαιστινίων έχει κανονικοποιηθεί και το διεθνές δίκαιο έχει υπονομευθεί τόσο βαθιά ώστε να έχει καταστεί άνευ σημασίας.

Αν και οι βομβαρδισμοί έχουν σταματήσει, η μακροχρόνια σιωνιστική εκστρατεία για την εξάλειψη των Παλαιστινίων θα συνεχιστεί, αν και με πιο αργό ρυθμό: μέσω της αμείλικτης κλοπής παλαιστινιακής γης και της δολοφονίας και φυλάκισης όσων αντιστέκονται.

5. Ο στόχος του κινήματός μας είναι να εξασφαλίσουμε το μόνιμο τέλος της γενοκτονίας που διαπράττει το Ισραήλ –κάτι που απαιτούμε τα τελευταία δύο χρόνια– και να ανανεώσουμε τη δέσμευσή μας στον μακροπρόθεσμο αγώνα για μια ελεύθερη Παλαιστίνη.

Από την αρχή της γενοκτονίας ήταν σαφές ότι, ακόμη και αν επιτευχθεί εκεχειρία, ο αγώνας του κινήματός μας θα απέχει πολύ από το τέλος του.

Η ανακούφιση που νιώθουμε αυτή τη στιγμή είναι έκδηλη, καθώς οι Παλαιστίνιοι επανενώνονται με τους φυλακισμένους συγγενείς τους, επιστρέφουν στη γη τους και αρχίζουν να ξαναχτίζουν. Αλλά αυτή η στιγμή είναι επίσης γεμάτη αντιφάσεις: το μέλλον της Γάζας κρέμεται από μια κλωστή και το Ισραήλ παραμένει αποφασισμένο όσο ποτέ να εξαφανίσει τους Παλαιστίνιους από την Παλαιστίνη, με ή χωρίς εκεχειρία.

Εκατοντάδες χιλιάδες από εμάς κινητοποιούμαστε καθημερινά τα τελευταία δύο χρόνια για να τερματιστεί η σφαγή. Όπως είπαμε την περασμένη εβδομάδα, ο κόσμος ξεσηκώθηκε για την Παλαιστίνη και άλλαξε χάρη σε αυτήν. Στο πλαίσιο αυτής της διαδικασίας, δημιουργήθηκαν νέες συμμαχίες μεταξύ των κινημάτων και νέες τακτικές οργάνωσης. Και η δεξιά το έχει παρατηρήσει, χρησιμοποιώντας το κίνημα αλληλεγγύης προς την Παλαιστίνη ως πεδίο δοκιμών για τις επιθέσεις της εναντίον ολόκληρης της κοινωνίας των πολιτών.

Το καθήκον μας αυτή τη στιγμή είναι να συνεχίσουμε την κλιμακούμενη δράση μας: να γίνουμε περισσότεροι, πιο τολμηροί και πιο ανυπότακτοι από ποτέ. Πρέπει να επιδείξουμε την ίδια στρατηγική αυστηρότητα, σαφήνεια στόχων, αποφασιστικότητα και όλα όσα έχουμε μάθει τα τελευταία δύο χρόνια στον μακροπρόθεσμο αγώνα για τον τερματισμό του ισραηλινού απαρτχάιντ και της κατοχής. Τα κινήματά μας δεν μπορούν να επιτρέψουν αυτή τη στιγμή να σηματοδοτήσει μια νέα εποχή απόλυτης ατιμωρησίας του Ισραήλ, όπου η γενοκτονία –το έγκλημα των εγκλημάτων– αντιμετωπίζεται ως η νέα κανονικότητα.

Μετάφραση: elaliberta.gr/

Jewish Voice for Peace, “Gaza: 5 Takeaways From the Ceasefire”, Jewish Voice for Peace, 15 Οκτωβρίου 2025, https://www.jewishvoiceforpeace.org/2025/10/15/5-takeaways-from-the-ceasefire/. Europe Solidaire Sans Frontières, https://www.europe-solidaire.org/spip.php?article76640.