Εν συντομία... σχόλια για τη διεθνή κατάσταση – γράφει ο Θ. Μαράκης
Χρονολόγιο εξεγέρσεων της Generation Z
Μια πρώτη, ενδεικτική ματιά στον χρονικό χάρτη των εξεγέρσεων της Generation Z έχει ωστόσο τη σημασία της ιδίως αν ιδωθούν σε συνάρτηση με την τελική εξέλιξή τους.
Στη Σερβία, οι μεγάλες αντικυβερνητικές κινητοποιήσεις που ξεκίνησαν τον Νοέμβρη του περασμένου έτους, μετά το θανατηφόρο ατύχημα στον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ στη Σερβία, που κόστισε τη ζωή σε 16 ανθρώπους, εξακολουθούν να διατηρούν τη δυναμική τους. Με τις παραιτήσεις του πρωθυπουργού και άλλων τριών μελών του υπουργικού συμβουλίου να είναι γεγονός, η πίεση έχει μετατοπιστεί εξ ολοκλήρου στον πρόεδρο Αλεξάνταρ Βούτσιτς. Τα αιτήματα των διαδηλωτών -πρωτοστατούντων των οργανωμένων φοιτητών- πέραν της απόδοσης δικαιοσύνης για την τραγωδία, αφορούν τη διεξαγωγή πρόωρων εκλογών και ευρύτερες δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις όπως τη νομική αναγνώριση των φοιτητικών συμβουλίων και την επανακαταγραφή των εκλογικών καταλόγων.
Στην Ινδονησία, ο Φεβρουάριος ήταν ο μήνας κατά τον οποίο ξεκίνησαν διαμαρτυρίες πανεθνικού χαρακτήρα. Η απόφαση του Προέδρου Πραμπόβο Σουμπιάντο για εφαρμογή αυστηρής λιτότητας, συνοδεύτηκε από δημοσιεύματα που αποκάλυψαν ότι και οι 580 νομοθέτες λάμβαναν μηνιαίο επίδομα στέγασης ύψους 50 εκατομμυρίων ρουπιών (2.628 ευρώ) επιπλέον του μισθού τους. Οι διαδηλώσεις συνεχίζονται μέχρι σήμερα, με απολογισμό 11 νεκρούς (διαδηλωτές και αστυνομικούς) και δεκάδες τραυματίες, ενώ νέες πληροφορίες βλέπουν το φως της δημοσιότητας για νέα βουλευτικά επιδόματα.
Στο Τόγκο, η πρόταση του επί εικοσαετίας προέδρου Φορ Γκνασινγκμπέ για συνταγματική μεταρρύθμιση που θα επέτρεπε την αλλαγή του πολιτεύματος από προεδρικό σε κοινοβουλευτικό (με τον ίδιο επικεφαλής της εκτελεστικής εξουσίας), προκάλεσε οργή, η οποία εντάθηκε από τον ξυλοδαρμό και τη σύλληψη του ράπερ Αμρόν, ο οποίος επέκρινε τον αυταρχισμό και τη διαφθορά του καθεστώτος. Έκτοτε το κίνημα Μ6.6 (παραπέμπει στην ημερομηνία των πρώτων διαμαρτυριών) παραμένει ενεργό, με την κυβέρνηση να μην φείδεται καταστολής (14 υπολογίζονται οι νεκροί και εκατοντάδες οι τραυματίες και συλληφθέντες).
Στο Νεπάλ, οι μαζικές διαμαρτυρίες κράτησαν λίγες μόνο ημέρες (8-13 Σεπτεμβρίου) αλλά πήραν εκρηκτικές διαστάσεις, περιλαμβάνοντας εμπρησμούς και βανδαλισμούς σε διάφορα κεντρικά σημεία του μικροσκοπικού έθνους των Ιμαλαΐων, ανάμεσά τους και στα σπίτια κορυφαίων πολιτικών και το κοινοβούλιο. Οι διαμαρτυρίες ξεκίνησαν αφότου ο πρωθυπουργός Κ. Π. Σάρμα Όλι εισηγήθηκε την απαγόρευση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και οδήγησαν στην παραίτηση του ίδιου και την τοποθέτηση της πρώην επικεφαλής του Ανώτατου Δικαστηρίου του Νεπάλ Σουσίλα Κάρκι σε ρόλο υπηρεσιακής πρωθυπουργού. Τελικός απολογισμός των συγκρούσεων διαδηλωτών και δυνάμεων ασφαλείας, 76 νεκροί και πάνω από 2.000 τραυματίες.
Στο Περού, η απόφαση της εξαιρετικά αντιδημοφιλούς προέδρου Ντίνα Μπολουάρτε να προωθήσει την υποχρεωτική ένταξη των νέων στο ιδιωτικό σύστημα ασφάλισης τον Σεπτέμβριο, προκάλεσε ευρείας κλίμακας κοινωνική αναταραχή, που οδήγησε στην καθαίρεσή της τον Οκτώβριο. Οι διαδηλώσεις συνεχίζονται, ενώ χαρακτηρίζονται από συνολική αποδοκιμασία προς το πολιτικό σύστημα, τη στιγμή που ο πρόεδρος Χοσέ Χερί κατηγορείται για σεξουαλική επίθεση και προεδρικές εκλογές είναι προγραμματισμένες για τον Απρίλιο του 2026.
Ο Σεπτέμβριος ήταν δύσκολος μήνας και για το Μαρόκο, που είδε πρωτοφανείς για την ιστορία του διαδηλώσεις, με απολογισμό τρεις νεκρούς και εκατοντάδες τραυματίες. Αφορμή, η προαναφερθείσα σειρά θανάτων οκτώ εγκύων που είχαν εισαχθεί σε δημόσιο νοσοκομείο της πόλης Αγαδίρ για να υποβληθούν σε καισαρικές τομές. Αλλά πραγματική αιτία αποδεικνύεται η οργιώδης ανισότητα, προσωποποιημένη στον δισεκατομμυριούχο πρωθυπουργό Αζίζ Αχνούς. Ο βασιλιάς Μοχάμεντ λειτούργησε εν προκειμένω μεσολαβητικά, ζητώντας την επιτάχυνση των μεταρρυθμίσεων από την κυβέρνηση. Παρότι η ένταση έχει εκτονωθεί, μετά και την εξαγγελία επενδύσεων ύψους 15 δισ. δολαρίων σε Υγεία και Παιδεία, οι διαμαρτυρίες συνεχίζονται.
Τον ίδιο μήνα, η Μαδαγασκάρη είδε την κυριαρχία του προέδρου Άντρι Ροτζελίνα, φιγούρας που κυριαρχεί ήδη από τα μέσα της προηγούμενης δεκαετίας στα πολιτικά πράγματα να φτάνει στο τέλος της, ύστερα από τρεις εβδομάδες αιματηρών διαδηλώσεων και με τον στρατό (συγκεκριμένα την επίλεκτη μονάδα CAPSAT) να «υπογράφει» για ακόμη μια φορά την έκβαση.
Στο Καμερούν, οι προεδρικές εκλογές της 12ης Οκτωβρίου έβγαλαν νικητή τον επί 43 συναπτά έτη ηγέτη της χώρας, Πολ Μπίγια, ο οποίος έχει συμπληρώσει 92 έτη ζωής και αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα υγείας. Η καθυστέρηση των αποτελεσμάτων και το εξαιρετικά αυταρχικό παρελθόν του Μπίγια δημιούργησαν βάσιμες υπόνοιες για την εγκυρότητα της διαδικασίας, με χιλιάδες πολίτες να ξεχύνονται στους δρόμους, ζητώντας την παραίτησή του και την αναγνώριση του Ίσα Τσιρόμα Μπακάρι ως νόμιμου προέδρου. Μέχρι σήμερα, οι απώλειες από τις σφοδρές συγκρούσεις αντικυβερνητικών διαδηλωτών και σωμάτων ασφαλείας εκτιμώνται σε δεκάδες.
Στη Βουλγαρία, ο προϋπολογισμός που κατατέθηκε στα τέλη Νοεμβρίου και προέβλεπε σημαντική αύξηση ασφαλιστικών εισφορών συνάντησε ισχυρές αντιστάσεις από το κοινωνικό σώμα, με αποτέλεσμα την απόσυρσή του. Παρότι η αξιωματική αντιπολίτευση και τα συνδικάτα διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο, ο καθοριστικός ρόλος των social media και η συνθηματολογία επιβεβαιώνουν τον καθοριστικό ρόλο της νεολαίας ως καθοδηγητικής δύναμης.
Οι Γερμανοί ξανάρχονται
Σαν πρόβατα σε σφαγή θέλει να σύρει η γερμανική αστική τάξη τους νέους, αλλάζοντας τους νόμους για τη στρατιωτική θητεία. Πλέον, με νόμο που ψήφισε η Bundestag, στα 18 τους χρόνια τα αγόρια υποχρεωτικά και τα κορίτσια «εθελοντικά» θα συμπληρώνουν ένα ερωτηματολόγιο και θα περνάνε από γιατρούς, προκειμένου το κράτος να ξεδιαλέγει τους «στρατεύσιμους» σε περίπτωση «έκτακτης ανάγκης». Το νομοσχέδιο προβλέπει αύξηση των στρατιωτών της Bundeswehr από 183.000 σε 255.000 - 270.000 έως το 2035 και προσθήκη επιπλέον 200.000 εφέδρων. Η ψήφισή του από τη γερμανική Βουλή προκάλεσε μαζικές μαθητικές διαδηλώσεις, με τον υπουργό Αμυνας, Μπ. Πιστόριους, να προσπαθεί απεγνωσμένα να διασκεδάσει τις εντυπώσεις, λέγοντας πως θεωρεί «υπέροχο» το γεγονός ότι οι νέοι αντιδρούν, «επειδή αυτό δείχνει ότι ενδιαφέρονται» και ότι «είναι αφοσιωμένοι»... Οι αντιδράσεις όμως - και μάλιστα από μαθητές - το ακριβώς αντίθετο δείχνουν: Ότι όσο κι αν προσπαθούν τα γεράκια του πολέμου να βάλουν στο «χέρι» τον λαό και τα παιδιά του, τα ψέματα και η κάλπικη προπαγάνδα τους δεν βρίσκουν στόχο. Γι' αυτό απέναντι στα πολεμοκάπηλα σχέδιά τους αναπτύσσονται ελπιδοφόροι αγώνες και μάλιστα σε κράτη που αναδεικνύονται σε ...ατμομηχανή της πολεμικής προετοιμασίας συνολικά της ΕΕ.
Ο πόλεμος στη Γάζα έχει μετατρέψει το μεγαλύτερο μέρος του θύλακα σε σωρούς από μπάζα.
Πάνω από 123.000 κτίρια έχουν καταστραφεί ολοκληρωτικά και άλλα 75.000 έχουν υποστεί σοβαρές ζημιές, σύμφωνα με αποκαλυπτικό ρεπορτάζ της Wall Street Journal, που στηρίζεται σε δορυφορικές αναλύσεις των Ηνωμένων Εθνών.
Πρόκειται για το 81% των κτισμάτων του θύλακα – μια κλίμακα καταστροφής που δεν έχει ιστορικό προηγούμενο.
Το αποτέλεσμα: 68 εκατομμύρια τόνοι ερειπίων. Μια ποσότητα αντίστοιχη με 186 Empire State Buildings ή 162 Γέφυρες Golden Gate, όπως υπολογίζει το Αναπτυξιακό Πρόγραμμα του ΟΗΕ
Και μέσα σε αυτό το χαοτικό τοπίο βρίσκονται χιλιάδες βλήματα που δεν εξερράγησαν, αλλά και ανθρώπινα λείψανα περίπου 10.000 αγνοουμένων, σύμφωνα με τις παλαιστινιακές αρχές.
Απολύσεις στις ΗΠΑ του Τραμπ
Μπορεί ο Τραμπ να πανηγυρίζει για τον επενδυτικό οργασμό απ' όταν ανέλαβε τη διακυβέρνηση, το βέβαιο είναι όμως ότι η αμερικανική οικονομία δεν περνάει την καλύτερη περίοδο και ότι η πραγματική κατάσταση είναι πολύ χειρότερη απ' αυτή που εξωραϊσμένα παρουσιάζει η κυβερνητική προπαγάνδα. Χαρακτηριστικά είναι τα στοιχεία για την απώλεια θέσεων εργασίας. Από τις αρχές του έτους έχουν καταγραφεί 1,17 εκατομμύρια απολύσεις, καθιστώντας το 2025 μία από τις χειρότερες χρονιές μετά την πανδημία. Τον Νοέμβρη, μάλιστα, οι απολύσεις αυξήθηκαν κατά 24% σε σχέση με πέρυσι, με τις τηλεπικοινωνίες και την τεχνολογία να πλήττονται περισσότερο. Την ίδια ώρα ο ρυθμός των προσλήψεων επιβραδύνεται, με λιγότερες από 500.000 νέες θέσεις εργασίας έως τον Νοέμβρη, που είναι ο χαμηλότερος αριθμός μετά το 2010. Ένα ακόμα στοιχείο που έχει ενδιαφέρον είναι ότι τουλάχιστον 687 μεγάλες αμερικανικές εταιρείες υπέβαλαν αίτηση πτώχευσης το 2024, 8% περισσότερες σε σχέση με το 2023, φτάνοντας στο υψηλότερο επίπεδο μετά το 2010 (828). Η τάση αυτή δεν αντιστράφηκε τη χρονιά που τελειώνει σε λίγες μέρες. Σύμφωνα με στοιχεία της S&P που δημοσιεύτηκαν στα μέσα Νοέμβρη, οι μεγάλες εταιρικές πτωχεύσεις κλείνουν σε υψηλό 15 ετών το 2025 (655 μέχρι τον περασμένο Οκτώβρη). Η υπερσυσσώρευση κεφαλαίου δείχνει τα δόντια της και τα πραγματικά στοιχεία προμηνύουν μια νέα καπιταλιστική κρίση, παράλληλα με την πολεμική προετοιμασία που εντείνεται στις ΗΠΑ και σε όλο τον κόσμο.
Ακριβή η ζωή και στις ΗΠΑ του Τράμπ
Μπορεί ο Ντόναλτ Τραμπ να διατυμπανίζει πως έχει μειώσει το κόστος ζωής για τους Αμερικανούς από τότε που ανέλαβε καθήκοντα στη δεύτερη προεδρική του θητεία, ωστόσο οι ίδιοι οι πολίτες των Ηνωμένων Πολιτειών έχουν διαφορετική άποψη.
Σύμφωνα με νέα δημοσκόπηση από το Politico, σχεδόν οι μισοί Αμερικανοί δυσκολεύονται να αντέξουν οικονομικά τους μηνιαίους λογαριασμούς τους (από είδη παντοπωλείου, υγειονομική περίθαλψη, υπηρεσίες κοινής ωφέλειας). Ως αποτέλεσμα, το 55% των πολιτών κατηγορεί την κυβέρνηση Τραμπ για τις υψηλές τιμέςστα ράφια των καταστημάτων.
Παράλληλα, η δημοσκόπηση καταγράφει ότι σημαντικό κομμάτι του πληθυσμού αναγκάζονται να παραιτηθεί από ζωτικές υπηρεσίες. Μεταξύ άλλων, το 27% των ερωτηθέντων δήλωσαν ότι έχουν παραλείψει ιατρικό έλεγχο λόγω του υψηλού κόστους τα τελευταία δύο χρόνια, ενώ το 23% ανέφεραν ότι έχουν παραλείψει μια συνταγογραφούμενη δόση για τον ίδιο λόγο.
Αυτή μάλιστα είναι αύξηση στο μισθό
Σε μια περίοδο που οι ευρωπαϊκές τράπεζες αναδιοργανώνουν τις δομές αμοιβών τους, η Deutsche Bank, η μεγαλύτερη τράπεζα της Γερμανίας, προκαλεί νέο γύρο συζητήσεων με την πρότασή της να αυξήσει πάνω από 40% τον μισθό του προέδρου του εποπτικού συμβουλίου, Alexander Wynaendts.
Αν εγκριθεί, η συνολική αμοιβή του θα εκτοξευθεί στα περίπου 1,4 εκατ. ευρώ για το 2026, από 950.000 ευρώ φέτος…
Όπως αναφέρουν οι Financial Times, οι αποδοχές του Wynaendts έχουν ήδη ξεπεράσει αυτές οποιουδήποτε συναδέλφου του στον δείκτη Dax 40, με τον πρόεδρο τηςAllianzνα κερδίζει περίπου 760.000 ευρώ και τον Χανς Ντίτερ Πετς της Volkswagen περίπου 680.000 ευρώ.
Μέρος της σχεδιαζόμενης αύξησης θα προέλθει από την αύξηση των σταθερών αποδοχών του προέδρου κατά 10 έως 20%, μια αλλαγή που θα αύξανε επίσης τις βασικές αποδοχές για άλλα μέλη του εποπτικού συμβουλίου, δήλωσε πηγή στους FT.
Τα υπόλοιπα θα προκύψουν από αλλαγές στον τρόπο αμοιβής της εργασίας των επιτροπών. Ο πρόεδρος δεν λαμβάνει επί του παρόντος καμία πρόσθετη αμοιβή για την προεδρία επιτροπών, ενώ άλλα μέλη του εποπτικού συμβουλίου λαμβάνουν μεταξύ 100.000 και 150.000 ευρώ σε κάθε επιτροπή της οποίας ηγούνται.
