Η Ρωσία εν όψει των κοινοβουλευτικών εκλογών: Ο Πούτιν φιμώνει την αντιπολίτευση
Ilyá Budraitskis
ΠΗΓΗ: https://vientosur.info
ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: elaliberta.gr
Στις 20 Σεπτεμβρίου, οι Ρώσοι και οι Ρωσίδες θα προσέλθουν στις κάλπες για να εκλέξουν ένα νέο Κοινοβούλιο, τη Κρατική Δούμα, καθώς και τους ηγέτες διαφόρων περιφερειών. Από τη δεκαετία του 2000, αυτού του είδους οι εκλογές έχουν μετατραπεί σε ένα τελετουργικό με προβλέψιμα αποτελέσματα, το οποίο αποσκοπεί στην επιβεβαίωση της ακλόνητης υποστήριξης του πληθυσμού προς τον πρόεδρο και όλες τις αποφάσεις του.
Ο μηχανισμός λειτουργεί άψογα. Τις παραμονές κάθε εθνικής εκλογής, το Κρεμλίνο θέτει στις τοπικές αρχές συγκεκριμένους στόχους όσον αφορά τη συμμετοχή στις εκλογές και τα αποτελέσματα που πρέπει να επιτύχει το κόμμα «Ενωμένη Ρωσία». Το κόμμα αυτό, που αποτελεί τη ραχοκοκαλιά του συστήματος του Πούτιν, έχει εξασφαλισμένη συνταγματική πλειοψηφία, δηλαδή τα δύο τρίτα των εδρών της Δούμας. Τα αποτελέσματα των τεσσάρων κομμάτων της αντιπολίτευσης, των οποίων οι μελλοντικοί βουλευτές και βουλεύτριες πρέπει να εγκριθούν εκ των προτέρων από τις αρχές, είναι επίσης γνωστά εκ των προτέρων.
Όλα τα επίπεδα της γραφειοκρατικής ιεραρχίας, από τους κυβερνήτες και τις κυβερνήτριες έως τους διευθυντές και τις διευθύντριες των εκλογικών τμημάτων, έχουν την αποστολή να εφαρμόσουν αυτό το σενάριο, προκειμένου να οδηγήσουν στις κάλπες ένα πιστό και υπάκουο εκλογικό σώμα και, αν χρειαστεί, να προσαρμόσουν τα αποτελέσματα των εκλογών.
Έχοντας διατελέσει πολλές φορές ως παρατηρητής εκλογών στη Ρωσία, ο συγγραφέας αυτού του άρθρου είχε την ευκαιρία να διαπιστώσει μια εντυπωσιακή ποικιλία περιπτώσεων εκλογικής απάτης εκ μέρους της εξουσίας, είτε άμεσων είτε συγκαλυμμένων. Ωστόσο, από το 2021, οι αρχές διαθέτουν ένα νέο και ισχυρό εργαλείο χειραγώγησης: την ηλεκτρονική ψηφοφορία, η οποία ουσιαστικά καταργεί την ανωνυμία των ψηφοφόρων και δεν υπόκειται σε κανέναν ανεξάρτητο έλεγχο.
Ο δεσμός μεταξύ του «Ενωμένης Ρωσίας» και του Βλαντιμίρ Πούτιν αποτελεί βασικό στοιχείο αυτού του μηχανισμού. Ωστόσο, είναι σαφές ότι ο ηγέτης και το κόμμα του δεν βρίσκονται σε ισότιμη θέση. Σύμφωνα με την επίσημη προπαγάνδα, η αποστολή του Βλαντιμίρ Πούτιν συνίσταται, στην πραγματικότητα, στο να σώζει συνεχώς το έθνος από υπαρξιακές απειλές και να υπερασπίζεται την κυριαρχία του. Για τον λόγο αυτό, τοποθετείται πάνω από τα κόμματα και ενώνει ολόκληρη την κοινωνία.
Η υπολογισμένη αδυναμία του προεδρικού κόμματος
Τα αποτελέσματα του Βλαντιμίρ Πούτιν στις διαδοχικές προεδρικές εκλογές πρέπει, επομένως, να είναι πάντα σαφώς υψηλότερα από αυτά του «Ενωμένης Ρωσίας» στις βουλευτικές εκλογές. Το κόμμα αυτό, το οποίο συγκεντρώνει σχεδόν ολόκληρη την κρατική γραφειοκρατία, πρέπει να παραμείνει ένα υπάκουο όργανο στην υπηρεσία της βούλησης του ηγέτη, αναλαμβάνοντας παράλληλα την ευθύνη για τις αντιδημοφιλείς κυβερνητικές αποφάσεις.
Εάν το επίπεδο της δημόσιας δυσαρέσκειας είναι υψηλό τη στιγμή των εκλογών, η δημοτικότητα της «Ενωμένης Ρωσίας» μπορεί να επηρεαστεί, αλλά σίγουρα όχι εκείνη του ίδιου του Βλαντιμίρ Πούτιν. Για τον λόγο αυτό, η αδυναμία της «Ενωμένης Ρωσίας», ενός κόμματος χωρίς χαρισματικές προσωπικότητες και πλήρως εξαρτημένου από τον κρατικό μηχανισμό, είναι προσεκτικά υπολογισμένη.
Ωστόσο, αυτός ο μηχανισμός πολιτικής κυριαρχίας παρουσιάζει προβλήματα που η αντιπολίτευση έχει ήδη προσπαθήσει να εκμεταλλευτεί. Το 2011, για παράδειγμα, ο Αλεξέι Ναβάλνι κάλεσε τους πολίτες να ψηφίσουν οποιοδήποτε κόμμα εκτός από το «Ενωμένη Ρωσία». Η εκλογική νοθεία στην οποία κατέληξε η διαδικασία ήταν τόσο κραυγαλέα που πυροδότησε τις μεγαλύτερες διαδηλώσεις που έχουν οργανωθεί ποτέ κατά του καθεστώτος του Βλαντιμίρ Πούτιν [1].
Αυτή η εμπειρία έδειξε στις αρχές ότι ακόμη και τα ελεγχόμενα κόμματα της αντιπολίτευσης μπορούν να αποτελέσουν απειλή για το σενάριο που υπαγορεύεται από τα πάνω. Για τον λόγο αυτό, οι τελευταίες βουλευτικές εκλογές, τον Σεπτέμβριο του 2021, διεξήχθησαν σε ένα ιδιαίτερα καταπιεστικό κλίμα απειλών και καταστολής [2], το οποίο επιδεινώθηκε ακόμη περισσότερο μετά την εκτεταμένη εισβολή στην Ουκρανία.
Ο πόλεμος που ξέσπασε το 2022 έχει αλλάξει ριζικά τη φύση του ρωσικού καθεστώτος [3]. Μόνο κατά τους πρώτους μήνες ψηφίστηκαν πολυάριθμοι κατασταλτικοί νόμοι, οι οποίοι επέβαλαν αυστηρότερη λογοκρισία και προέβλεπαν μακροχρόνιες ποινές φυλάκισης για οποιαδήποτε κριτική προς τον Βλαντιμίρ Πούτιν ή τις ρωσικές στρατιωτικές ενέργειες. Η δύναμη της κρατικής προπαγάνδας είχε ως στόχο να δημιουργήσει την εικόνα μιας μονολιθικής κοινωνίας, ενωμένης στην υποστήριξή της προς τον πόλεμο και τον πρόεδρο.
Το κυνήγι των αντιπολεμικών ακτιβιστών
Οι εκπρόσωποι όλων των κοινοβουλευτικών κομμάτων, τόσο της «Ενωμένης Ρωσίας» όσο και των τεσσάρων κομμάτων της αντιπολίτευσης, εμπλέκονταν σε μια κλιμάκωση επιθετικής ιμπεριαλιστικής ρητορικής και καταδίκης των εσωτερικών προδοτών, ενώ οι απόψεις κατά του πολέμου περιθωριοποιήθηκαν σχεδόν πλήρως στην κοινωνία. Μεγάλο μέρος του πληθυσμού που τις συμμεριζόταν εκφοβίστηκε και φιμώθηκε.
Ωστόσο, αυτοί οι άνθρωποι δεν έχουν εξαφανιστεί. Τα τελευταία χρόνια, έχουν προσπαθήσει να χρησιμοποιήσουν όλους τους νόμιμους τρόπους για να κάνουν τη φωνή τους να ακουστεί. Στα τέλη του 2023, ο Μπόρις Ναντέτζιν, ένας ελάχιστα γνωστός φιλελεύθερος πολιτικός, ανακοίνωσε την υποψηφιότητά του στις προεδρικές εκλογές και διεξήγαγε μια εκστρατεία με αόριστα συνθήματα που ζητούσαν το τέλος των εχθροπραξιών στην Ουκρανία και μια αλλαγή εξουσίας στη Ρωσία. Σε λίγες μόνο εβδομάδες, συγκεντρώθηκαν πάνω από 200.000 υπογραφές υπέρ του, ενώ ομάδες υποστήριξης εμφανίστηκαν σε όλη τη χώρα.
Τελικά, απαγορεύτηκε στον Μπόρις Ναντέτζιν να συμμετάσχει στις εκλογές με ένα καθαρά διαδικαστικό πρόσχημα. Από φόβο μήπως συλληφθεί, αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τη Ρωσία και τώρα ζει στη Γαλλία. Τον Μάρτιο του 2024, στις εκλογές στις οποίες ο ηγέτης της αντιπολίτευσης ήθελε να υποβάλει υποψηφιότητα, ο Βλαντιμίρ Πούτιν εξελέγη πρόεδρος για την έκτη θητεία του, αφού συγκέντρωσε το 87% των ψήφων. Οι αντίπαλοί του, που προέρχονταν από τα κοινοβουλευτικά κόμματα της αντιπολίτευσης, είχαν ορκιστεί πίστη στον εθνικό ηγέτη εν μέσω της προεκλογικής εκστρατείας.
Η αναμενόμενη νίκη του κόμματος του Βλαντιμίρ Πούτιν θα χρησιμεύσει ως εντολή για τη συνέχιση του πολέμου.
Με αυτό, κατέστη σαφές ότι η υποτιθέμενη συντριπτική πλειοψηφία των υποστηρικτών του πολέμου ήταν μια φαντασίωση. Ακόμη και μεταξύ του εκλογικού σώματος του προέδρου, πολλοί άνθρωποι περίμεναν ένα γρήγορο τέλος του πολέμου και την επιστροφή στην κανονική ζωή, ενώ το ποσοστό των εθνικιστών-ιμπεριαλιστών που κινητοποιούνταν από ιδεολογικά κίνητρα δεν ξεπέρασε ποτέ το 10-15% του πληθυσμού.
Εδώ και δύο χρόνια, η συνέχιση αυτής της ολοένα και πιο αιματηρής στρατιωτικής δράσης έχει γίνει ο νέος κανόνας. Οι ελπίδες για μια πιθανή συμφωνία με τον Τραμπ, που παλαιότερα ήταν ευρέως διαδεδομένες στη Ρωσία χάρη στην ίδια την επίσημη ρητορική, έχουν εξαφανιστεί οριστικά.
Στις πρόσφατες δηλώσεις του, ο Βλαντιμίρ Πούτιν κατέστησε σαφές ότι η άμεση προοπτική είναι η κλιμάκωση της σύγκρουσης, η οποία θα μπορεί να τερματιστεί μόνο σύμφωνα με τους όρους της Ρωσίας, δηλαδή όταν η Ουκρανία υποταχθεί πολιτικά [4]. Η πρόσφατη επίσκεψη των απεσταλμένων του προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών δεν αλλάζει τίποτα ως προς αυτό...[5]
Όπως ανακοίνωσε ο Βλαντιμίρ Πούτιν στα τέλη Αυγούστου στην εναρκτήρια ομιλία του στο συνέδριο του κόμματος «Ενωμένη Ρωσία» [6], οι επερχόμενες εκλογές «θα αποτελέσουν την έκφραση της συλλογικής βούλησης εκατομμυρίων ανθρώπων και της επιθυμίας τους να εγγυηθούν την κυριαρχία και την ασφάλεια της Ρωσίας». Έτσι, η αναμενόμενη νίκη του προεδρικού κόμματος θα χρησιμεύσει ως εντολή για τη συνέχιση του πολέμου και την αύξηση του κόστους που θα πρέπει να πληρώσει ο λαός για αυτόν.
Ραγδαία αύξηση της υποστήριξης προς το «Yábloko» [7]
Φέτος οι Ρώσοι έχουν νιώσει, τον αντίκτυπο του πολέμου στην καθημερινή τους ζωή [8] περισσότερο από ποτέ. Οι επιθέσεις με ουκρανικά drones εναντίον των διυλιστηρίων πετρελαίου έχουν προκαλέσει κρίση καυσίμων και ουρές αρκετών ωρών στα βενζινάδικα. Οι επιθέσεις εναντίον των αποθηκών της Wildberries, του μεγαλύτερου διαδικτυακού λιανοπωλητή της χώρας, έχουν ουσιαστικά καταστρέψει δεκάδες χιλιάδες μικρούς επιχειρηματίες που αποθήκευαν εκεί τα εμπορεύματά τους [9].
Η πολεμική οικονομία έχει προκαλέσει άνευ προηγουμένου περικοπές στις κοινωνικές δαπάνες, προκειμένου να χρηματοδοτηθεί η στρατιωτική παραγωγή και οι μισθοί των στρατιωτών. Οι ολοένα και πιο αυστηροί περιορισμοί στην πρόσβαση στο Διαδίκτυο και η επιθετική επιβολή των λεγόμενων παραδοσιακών αξιών συμβάλλουν σε μια γενικευμένη απαισιοδοξία.
Η πλειοψηφία του πληθυσμού, που παλαιότερα ήταν απολιτική και πιστή στο καθεστώς και των οποίων οι θεμελιώδεις αξίες ήταν πάντα η προβλεψιμότητα και η σταθερότητα, είναι όλο και πιο δυσαρεστημένη. Το δυναμικό για μια σημαντική διαμαρτυρία έγινε εμφανές στις αρχές Αυγούστου, όταν η υποστήριξη προς το κόμμα «Yábloko», του οποίου το κύριο σύνθημα είναι «Για την ειρήνη και την ελευθερία», κορυφώθηκε κατά την έναρξη της προεκλογικής εκστρατείας.
Ένα δικαστήριο απαγόρευσε βιαστικά στο κόμμα «Yábloko» να συμμετάσχει στις εκλογές, και ένα κύμα καταστολής έπληξε τα μέλη του.
Ιδρυμένο στις αρχές της δεκαετίας του ’90, το «Yábloko» συγκέντρωσε φιλελεύθερους πολιτικούς πρόθυμους να σεβαστούν τους κανόνες του συστήματος του Πούτιν, δηλαδή να απέχουν από κάθε σοβαρό πολιτικό ανταγωνισμό και από κάθε σφοδρή κριτική προς το Κρεμλίνο. Αναμφίβολα, το 2022, ήταν το μόνο νόμιμο κόμμα που καταδίκασε την έναρξη της ειδικής στρατιωτικής επιχείρησης στην Ουκρανία. Ωστόσο, οι ηγέτες του ενήργησαν με μεγάλη προσοχή και απέφυγαν να καλέσουν άμεσα τον λαό να βγει στους δρόμους.
Στην πραγματικότητα, οι αρχές θεωρούσαν ότι το « Yábloko» δεν αποτελούσε καμία απειλή και ότι η συμμετοχή του στις εκλογές, με ασήμαντα αποτελέσματα, θα τους προσέδιδε μεγαλύτερη νομιμοποίηση. Το « Yábloko» δεν έχει ποτέ ξεπεράσει το 1-2% στις εθνικές εκλογές. Ωστόσο, φέτος, οι λέξεις «ειρήνη» και «ελευθερία» είχαν μια συγκλονιστική επίδραση. Μέσα σε λίγες μόνο ημέρες, τα κοινωνικά δίκτυα γέμισαν με μηνύματα υποστήριξης προς το «Yábloko». Οι δημοσκοπήσεις (τις οποίες, φυσικά, πρέπει να αντιμετωπίζουμε με επιφύλαξη) έδειχναν ότι το κόμμα θα μπορούσε να συγκεντρώσει έως και 15% των ψήφων.
Γι’ αυτό, δύο εβδομάδες μετά την έναρξη της προεκλογικής εκστρατείας, στις 10 Αυγούστου, ένα δικαστήριο απαγόρευσε βιαστικά τη συμμετοχή του κόμματος στις εκλογές, ενώ ένα κύμα καταστολής έπληττε τα μέλη του. Ένας από τους πιο εξέχοντες ηγέτες του κόμματος, ο Λεβ Σλόσμπεργκ, καταδικάστηκε στις 17 Αυγούστου σε έντεκα χρόνια φυλάκισης για σχόλια κατά του πολέμου που δημοσίευσε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Η καταστολή επεκτάθηκε στη συνέχεια στο Κομμουνιστικό Κόμμα και στους πιο εξέχοντες υποψηφίους του, που αντιτίθενται περισσότερο στο καθεστώς, μεταξύ των οποίων και η πολύ δημοφιλής προσωπικότητα του Νικολάι Μπονταρένκο, στον οποίο απαγορεύτηκε να θέσει υποψηφιότητα με ένα κατασκευασμένο πρόσχημα. Αν και το Κομμουνιστικό Κόμμα στο σύνολό του έχει υιοθετήσει συστηματικά θέσεις υπέρ του πολέμου και του Βλαντιμίρ Πούτιν, ένα τμήμα της κοινωνίας το βλέπει ως τη μόνη νόμιμη εναλλακτική λύση έναντι του «Ενωμένης Ρωσίας» και, ως εκ τούτου, ως πιθανό προορισμό των ψήφων διαμαρτυρίας.
Πράγματι, η αυξανόμενη επιθυμία για ειρήνη στη ρωσική κοινωνία ταιριάζει όλο και λιγότερο με την προπαγάνδα του Πούτιν για ένα έθνος ενωμένο γύρω από τον πόλεμο και τον ηγέτη του. Για τον αρχηγό του Κρεμλίνου, αυτή η παραπλανητική εικόνα αποτελεί έναν τρόπο να μην χρειάζεται να φέρει μόνος του το βάρος μιας απόφασης που, ωστόσο, ήταν προσωπική. Όμως, το χάσμα μεταξύ των μύθων που κατασκευάζει και της πραγματικότητας μιας κοινωνίας που έχει χάσει τον προσανατολισμό της και έχει κουραστεί βαθιά από τον παράλογο πόλεμο κατά της Ουκρανίας διευρύνεται συνεχώς.
6/09/202
https://vientosur.info/putin-silencia-a-la-oposicion/
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:
[1] https://www.mediapart.fr/journal/international/051211/russie-ce-que-cache-le-simulacre-electoral
[2] https://www.mediapart.fr/journal/international/210921/le-kremlin-sort-la-boite-outils-pour-gagner-les-legislatives
[3] https://www.mediapart.fr/journal/international/220526/le-poutinisme-s-oriente-vers-le-modele-iranien
[4] https://www.mediapart.fr/journal/international/210825/buts-de-guerre-russes-il-faut-ecouter-ce-que-dit-moscou
[5] https://www.mediapart.fr/journal/fil-dactualites/060926/les-emissaires-de-trump-attendus-en-ukraine-pour-la-premiere-fois-apres-moscou
[6] https://www.rbc.ru/politics/22/08/2026/6a897eb19a7947558250d014?utm_referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F
[7] https://en.wikipedia.org/wiki/Yabloko
[8] https://www.mediapart.fr/journal/international/240226/en-russie-l-economie-de-guerre-met-les-menages-et-les-entreprises-sous-pression
[9] https://www.mediapart.fr/journal/international/120826/en-frappant-l-entreprise-wildberries-l-ukraine-s-attaque-l-equivalent-d-un-service-public-en-russie
