Βενεζουέλα: Επιτάφιος για μια επανάσταση;

του Luís Bonilla-Molina

Μετάφραση: elaliberta.gr

Πηγή: luisbonillamolina.com

«Βρισκόμαστε σε μια νέα πολιτική συγκυρία». Έτσι συνόψισε με συντομία η Ντέλσι Ροντρίγκες την κατάσταση στη Βενεζουέλα. Η επέμβαση των Ηνωμένων Πολιτειών στη Βενεζουέλα, που περιελάμβανε δύο ώρες αδιάκοπων βομβαρδισμών στο Καράκας, τη Λα Γκουάιρα και αλλού, μαζί με το πιο ντροπιαστικό γεγονός στην ιστορία των εθνικών ενόπλων δυνάμεων, φαίνεται πλέον μακρινή ανάμνηση. Τα γεγονότα της 3ης Ιανουαρίου έγιναν γρήγορα ιστορικό γεγονός, άξιο να τιμηθεί σε αίθουσες γεμάτες ακτιβιστές αλλά και για το διεθνές ακροατήριο που προτιμά να ζει στη Νάρνια προκειμένου να στηρίξει τα εθνικά πολιτικά του σχέδια.

Ο αντιμπεριαλισμός απουσιάζει εμφανώς από τον σύγχρονο δημόσιο διάλογο στη Βενεζουέλα. Αν και η κραυγή του Τσάβες «Γαμημένοι Γιάνκηδες, πηγαίνετε στο διάολο!» εξακολουθεί να αντηχεί έξω από το Παλάτι Μιραφλόρες, τις τελευταίες δύο εβδομάδες τα μικρόφωνα του προεδρικού παλατιού έχουν, με μετρημένο τρόπο, υποδείξει ότι τυχόν παράπονα σχετικά με τα γεγονότα της 3ης Ιανουαρίου θα διατυπώνονται αποκλειστικά μέσω διπλωματικών διαύλων, σε μια προσπάθεια να ξεπεραστεί ο λεκές που άφησαν στις σχέσεις μεταξύ ΗΠΑ και Βενεζουέλας.

Η σύγχυση εξακολουθεί να κυριαρχεί στην κοινωνική βάση του Μαδουρισμού, όπου σπάνια γίνονται συναντήσεις στις οποίες οι ακτιβιστές μιλούν άσχημα για τους γκρίνγκο — αν και, φυσικά, πάντα προσέχουν να μην αναφέρουν τον πορτοκαλί άντρα στο Λευκό Οίκο — κάτι που αποτελεί μια μορφή παρηγοριάς για όσους μόλις αρχίζουν να συνέρχονται από τον πόνο της απώλειάς τους.

Η δήλωση του Τραμπ το απόγευμα της 3ης Ιανουαρίου — ενώ οι κραυγές των θλιμμένων μητέρων για το θάνατο εκατοντάδων παιδιών τους αντηχούσαν σε όλη την πολιορκημένη πατρίδα — δεν μπορεί να αντικρουστεί από τα γεγονότα: Η Ροντρίγκες έχει δεσμευτεί να συνεργαστεί και να μην επαναλάβει τα λάθη του Μαδούρο.

Το λάθος στο οποίο αναφέρθηκε ο Τραμπ φαίνεται να έχει γίνει από τον ίδιο τον Μαδούρο. Μεταξύ των ετών 2014-2025, ο Μαδούρο κατάργησε το εθνικό-λαϊκό πρόγραμμα — για να μην αναφέρουμε τον λεγόμενο σοσιαλισμό του 21ου αιώνα — που είχε ενσαρκώσει ο Τσάβες, αλλά δεν κατάφερε να εφαρμόσει πλήρως τα πολιτικά, νομικά και θεσμικά μέτρα που απαιτούνταν για να μετατρέψει τη Βενεζουέλα σε μια νέα αποικία των ΗΠΑ.

Το λάθος του Μαδούρο δεν ήταν θέμα αρχών, αλλά πολιτικού υπολογισμού: πίστευε ότι μπορούσε να διαπραγματευτεί τη διατήρηση της εξουσίας του σε αντάλλαγμα για το ξεπούλημα του πλούτου της χώρας στις ΗΠΑ. Ο Μαδούρο κατάφερε να διαλύσει μια αποτυχημένη επανάσταση, αλλά δεν ήξερε πώς να παρουσιάσει την κατάρρευσή της χωρίς να χάσει τη βάση του. Τίποτα από αυτά δεν μας εμποδίζει να καταγγείλουμε την απαγωγή του στις 3 Ιανουαρίου και να απαιτήσουμε την απελευθέρωσή του, γιατί η Βενεζουέλα είναι μια συνταγματική προεδρική δημοκρατία που πρέπει να επιλύει τα προβλήματά της χωρίς την παρέμβαση κανενός αυτοκρατορικού κράτους.

Οι Φανταστικοί Τέσσερις και η Γουόντερ Γούμαν

Στις 15 Ιανουαρίου, ο Τραμπ, ο οποίος απολαμβάνει τόσο πολύ το θέαμα της επαγγελματικής πάλης που διόρισε την επιχειρηματία επαγγελματικής πάλης Λίντα Μακμάον επικεφαλής του Υπουργείου Παιδείας, αποφάσισε να χρησιμοποιήσει όρους από τα σύμπαντα της Marvel και της DC για να περιγράψει τις πολιτικές του επιλογές στη Βενεζουέλα.

Είπε ότι είχε μια μακρά τηλεφωνική συνομιλία εκείνο το πρωί με την Ροντρίγκες, την οποία περιέγραψε ως «φανταστική» και με την οποία, όπως είπε, συνεργάζονταν πολύ καλά. Το απόγευμα, συναντήθηκε κεκλεισμένων των θυρών με την ηγέτιδα της δεξιάς αντιπολίτευσης Μαρία Κορίνα Ματσάδο. Στις 3 Ιανουαρίου είχε απορρίψει τη Ματσάδο ως πιθανή επιλογή για την ηγεσία της Βενεζουέλας, αλλά τώρα την χαρακτήρισε «υπέροχη» — φυσικά, αφού αυτή του πρόσφερε το μετάλλιο του Νόμπελ Ειρήνης.

Ίσως ο Τραμπ ήθελε να αντικαταστήσει τη σειρά «Super moustache» και «Cilita» — φιγούρες δράσης που δημιούργησε η κυβέρνηση της Βενεζουέλας για να αναπαραστήσει τον Μαδούρο και τη Φλόρες, οι οποίες δόθηκαν ως χριστουγεννιάτικα δώρα σε φτωχά παιδιά — με τις δικές του ρητορικές εικόνες.

Αλλά, για να είμαστε δίκαιοι, ο όρος «φανταστικός» χρησιμοποιείται και για τρεις άλλες προσωπικότητες που, μαζί με την Ροντρίγκες, βρίσκονται στο τιμόνι της βενεζουελάνικης κυβέρνησης: τον Χόρχε Ροντρίγκες (πρόεδρο της Εθνοσυνέλευσης), τον Ντιόσνταδο Καμπέλο (υπουργό Εσωτερικών και Δικαιοσύνης) και τον Παντρίνο Λόπεζ (υπουργό Άμυνας). Είναι οι «Φανταστικοί Τέσσερις» αυτής της «νέας πολιτικής συγκυρίας», οι οποίοι πρέπει να αποφύγουν να εξοργίσουν τον Λέξ Λούθορ στο Λευκό Οίκο.

Το παρατσούκλι «Γουόντερ Γούμαν», ωστόσο, ταιριάζει σαφώς στην Ματσάδο, η οποία φαίνεται να έχει αποστασιοποιηθεί από την υπόλοιπη αντιπολίτευση της Βενεζουέλας, η οποία είναι πιο διατεθειμένη να καταλήξει σε συμφωνίες με τον Μαδούρο και τώρα με την Ντέλσι Ροντρίγκες. Όπως θα έλεγε ο Μπίφο Μπεράρντι, αυτά δεν είναι παρά αντανακλάσεις των προβλημάτων ψυχικής υγείας που περιβάλλουν την εξουσία στον 21ο αιώνα.

Διαλύοντας τα απομεινάρια της μπολιβαριανής επανάστασης

Η μπολιβαριανή διαδικασία έφτασε στις 3 Ιανουαρίου σαν ένα ζόμπι που τρέφεται με ρητορική χωρίς καμία βάση στην πραγματικότητα — μια τρομερή καρικατούρα των υποσχέσεων που κατοχυρώθηκαν στο Σύνταγμα του 1999. Η παρακμή ξεκίνησε πριν από τα μονομερή καταναγκαστικά μέτρα (αμερικανικές κυρώσεις), αλλά αυτά επιτάχυναν σαφώς τη μετάβαση από την εντροπία στην αντεπαναστατική διάλυση, η οποία εκφράστηκε με τον πιο έντονο τρόπο στο πακέτο οικονομικών μέτρων του 2018. Το πακέτο αυτό μετέφερε το βάρος της κρίσης στην εργατική τάξη, προστατεύοντας παράλληλα τους κύκλους συσσώρευσης κεφαλαίου.

Η κυβέρνηση Μαδούρο έγινε αυταρχική, καταργώντας ακόμη και τις πιο βασικές δημοκρατικές ελευθερίες και δημιουργώντας αδίστακτα τις χειρότερες υλικές συνθήκες που έχει βιώσει οποιοσδήποτε σημερινός Βενεζουελανός εργαζόμενος. Οι «Φανταστικοί Τέσσερις» ήταν δομικά στοιχεία αυτής της παρακμής. Δεν κληρονόμησαν απλώς αυτή την κατάσταση, αλλά συμμετείχαν ενεργά σε αυτήν.

Το ερώτημα που έθεταν όλοι ήταν αν η ιμπεριαλιστική επίθεση της 3ης Ιανουαρίου εναντίον της Βενεζουέλας θα μπορούσε να προκαλέσει μια εσωτερική επαναστατική απάντηση, με επικεφαλής το κυβερνών κουαρτέτο, που θα μπορούσε να επαναφέρει την πορεία που χαράχθηκε στο Σύνταγμα του 1999. Τα επακόλουθα γεγονότα κατέστρεψαν αυτή την ψευδαίσθηση. Όχι μόνο οι διπλωματικές σχέσεις μεταξύ Καράκας και Ουάσιγκτον ομαλοποιούνται στο πλαίσιο μιας αντιφιλελεύθερης και αποικιοκρατικής ατζέντας, αλλά και οι απαραίτητες αντιμεταρρυθμίσεις εδραιώνουν τη νέα κατάσταση των σχέσεων μεταξύ ΗΠΑ και Βενεζουέλας.

Κατόπιν αιτήματος της Ντέλσι Ροντρίγκες, η Εθνοσυνέλευση απλοποίησε τους εμπορικούς κανονισμούς για να άρει τους περιορισμούς στις ξένες επενδύσεις, ενώ παράλληλα ξεκίνησε μεταρρυθμίσεις στον νόμο περί υδρογονανθράκων για να νομιμοποιήσει τη λεηλασία του πετρελαίου της Βενεζουέλας και την επανένταξη των πολυεθνικών εταιρειών που εκδιώχθηκαν από την επανάσταση του Τσάβες. Αυτά τα άμεσα μέτρα αποκατάστασης αποσκοπούν στην ευθυγράμμιση της Βενεζουέλας με τους στόχους του Τραμπ, οι οποίοι παρουσιάστηκαν στους 16 πετρελαϊκούς μεγιστάνες που συγκεντρώθηκαν για να δημιουργήσουν ένα επενδυτικό ταμείο 100 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Το ταμείο αυτό θα επιτρέψει στις ΗΠΑ να αυξήσουν τον τρέχοντα έλεγχο τους από σχεδόν ένα εκατομμύριο βαρέλια πετρελαίου της Βενεζουέλας σε περισσότερα από τέσσερα εκατομμύρια μέσα σε δύο χρόνια.

Η Βενεζουέλα επανεντάσσεται στο τραπεζικό σύστημα SWIFT, επιτρέποντας τη διακίνηση τοπικών χρηματοοικονομικών συναλλαγών μέσω των ΗΠΑ. Τέσσερις ιδιωτικές τράπεζες (BNC, BBVA Provincial, Banesco και Mercantil) έχουν ήδη λάβει άδεια από την κυβέρνηση Τραμπ να δέχονται μέρος των ξένων νομισμάτων που μεταφέρονται στη χώρα από τις πωλήσεις πετρελαίου. Φαίνεται ότι αυτές οι ιδιωτικές τράπεζες θα πουλήσουν τα ξένα νομίσματα, ενώ η Κεντρική Τράπεζα της Βενεζουέλας θα λάβει μόνο τα μπολίβαρ που θα προκύψουν από αυτή τη δημοπρασία, μείον τις αντίστοιχες προμήθειες διαμεσολάβησης.

Η Ντέλσι Ροντρίγκες προωθεί αυτόν τον μηχανισμό ως μια μορφή «ενεργειακής συνεργασίας με τις ΗΠΑ, η οποία θα επιτρέπει την κατανομή των εισερχόμενων νομισμάτων σε δύο ταμεία: το πρώτο για κοινωνική προστασία, με σκοπό τη βελτίωση των μισθών των εργαζομένων και την ενίσχυση τομέων όπως η υγεία, η εκπαίδευση, η διατροφή και η στέγαση, και το δεύτερο για υποδομές και υπηρεσίες». Ένας γρήγορος υπολογισμός του αντίκτυπου των πρώτων 300 εκατομμυρίων δολαρίων που θα μεταφερθούν δείχνει πόσο αναποτελεσματικό θα είναι, για τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης της εργατικής τάξης, το 30% των εσόδων από τις πωλήσεις πετρελαίου που οι ΗΠΑ σχεδιάζουν να στείλουν στη Βενεζουέλα μέσω της αποικιακής μορφής διαμεσολάβησης.

Στις 9 Ιανουαρίου, ο Λευκός Οίκος δημοσίευσε την εκτελεστική του εντολή με τίτλο «Προστασία των εσόδων από το πετρέλαιο της Βενεζουέλας προς όφελος του αμερικανικού και του βενεζουελάνικου λαού», η οποία αποτελεί την ενσάρκωση της αποικιακής σχέσης όσον αφορά τη διαχείριση των πόρων που προέρχονται από τις πωλήσεις πετρελαίου. Οι ΗΠΑ ανέλαβαν τον ρόλο του «θεματοφύλακα» των κεφαλαίων της Βενεζουέλας, η χρήση και η κυκλοφορία των οποίων εξαρτάται από τον Υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ. Αυτό δοκιμάστηκε με τα 50 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου που οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν ότι είχαν κατασχέσει για το σκοπό αυτό.

Η κυβέρνηση της Ντέλσι Ροντρίγκες ανταποκρίθηκε ξεκινώντας νομοθετικές και θεσμικές μεταρρυθμίσεις για να διευκολύνει αυτό το εγχείρημα. Στις 15 Ιανουαρίου, την ίδια μέρα της τηλεφωνικής συνομιλίας μεταξύ της Ντέλσι Ροντρίγκες και του Τραμπ, ανακοινώθηκε η μεταρρύθμιση του νόμου της Βενεζουέλας για τους υδρογονάνθρακες. Ήταν σαν να παρακολουθούσαμε έναν διαγωνισμό για το ποιος θα παρουσιαζόταν ως ο πιο υπάκουος στον κάτοικο του Λευκού Οίκου: η Ματσάδο πρόσφερε στον Τραμπ το μετάλλιο του Νόμπελ, ενώ η Ντέλσι Ροντρίγκες παρουσίασε τη μεταρρύθμιση του νόμου για τους υδρογονάνθρακες.

Ως προπέτασμα καπνού, η κυβέρνηση Τραμπ διέταξε το κλείσιμο του κέντρου κράτησης El Helicoide στη Βενεζουέλα, το οποίο είχε καταγγελθεί ως τόπος βασανιστηρίων, και την απελευθέρωση των πολιτικών κρατουμένων που κρατούνταν εκεί. Ο πρόεδρος της Εθνοσυνέλευσης μεταπήδησε από τον ισχυρισμό ότι η Βενεζουέλα δεν είχε πολιτικούς κρατούμενους στην ενημέρωση ότι περισσότεροι από 400 είχαν απελευθερωθεί, ενώ οι υπόλοιπες υποθέσεις επανεξετάζονταν. Υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων είχαν προηγουμένως δηλώσει ότι ο αριθμός των πολιτικών κρατουμένων μπορεί να ξεπερνά τους 1000. Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι αυτές οι απελευθερώσεις είναι αποτέλεσμα του αγώνα που έδωσαν οι οικογένειες των πολιτικών κρατουμένων και οι οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων που τους υποστήριξαν, και δεν αποτελούν μια αυτοκρατορική ελεημοσύνη.

Όλα αυτά συμβαίνουν ενώ το άρθρο 5 του διατάγματος για την κατάσταση έκτακτης ανάγκης στη Βενεζουέλα εξακολουθεί να επιτρέπει τη σύλληψη οποιουδήποτε τολμά να επικρίνει την κυβερνήση. Σήμερα, είναι συνηθισμένο να βλέπεις αστυνομικούς και στρατιωτικούς στις πόλεις της Βενεζουέλας να ελέγχουν κινητά τηλέφωνα και να συλλαμβάνουν όποιον έχει πληροφορίες εναντίον της κυβερνήσεως. Οι περισσότεροι άνθρωποι πλέον βγαίνουν από τα σπίτια τους χωρίς κινητό τηλέφωνο ή με συσκευή που δεν μπορεί να λάβει μηνύματα WhatsApp ή να έχει πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Σαν να μην έφτανε αυτό, στις 15 Ιανουαρίου ανακοινώθηκε ότι η εκτελεστική και η νομοθετική εξουσία, μαζί με τη γραφειοκρατική και εργοδοτική Κεντρική Μπολιβαριανή Σοσιαλιστική Εργατική Ένωση (της οποίας βασικός αρχιτέκτονας ήταν ο Μαδούρο), θα επιτάχυναν τη μεταρρύθμιση της εργατικής νομοθεσίας, δημιουργώντας έναν νέο Εργατικό Κώδικα προσαρμοσμένο στη νέα πολιτική συγκυρία.

Μένει να δούμε την αντίδραση της καπιταλιστικής τάξης και των επιχειρηματικών ηγετών. Ωστόσο, η Ντέλσι Ροντρίγκες είναι εξαιρετικά ικανή να κινείται στα επιχειρηματικά, χρηματοοικονομικά και τραπεζικά περιβάλλοντα. Μάλιστα, μεταξύ 2018 και 2025, ο Μαδούρο της ανέθεσε να βρει κοινό έδαφος με τον παραδοσιακό επιχειρηματικό τομέα, κάτι που κατάφερε να κάνει αποτελεσματικά.

Η κύρια ένωση μεγάλων επιχειρήσεων Fedecamaras είχε συμμετάσχει στο πραξικόπημα του 2002 εναντίον του Τσάβες και είχε διακόψει κάθε σχέση με την κυβέρνηση. Ωστόσο, η Ντέλσι Ροντρίγκες κατάφερε να επιτύχει το φαινομενικά αδύνατο: όχι μόνο ήταν η τιμώμενη προσκεκλημένη στις εθνικές επιχειρηματικές συναντήσεις από το 2021, αλλά κατάφερε να απομακρύνει τους επιχειρηματίες από τις εκκλήσεις της Ματσάδο για σύγκρουση. Αυτή η εμπειρία θα μπορούσε να αποδειχθεί χρήσιμη για τη Ντέλσι Ροντρίγκες στην επίτευξη αυτού που δεν κατάφερε ο Μαδούρο: μια συμφωνία μεταξύ των διαφόρων καπιταλιστικών φατριών για μια ομαλή μετάβαση, όπου όλοι οι πλούσιοι κερδίζουν και κανένας συγκεκριμένος τομέας δεν χάνει. Φυσικά, σε τέτοιες συμφωνίες, αυτοί που βρίσκονται στο κατώτατο σημείο της κοινωνικής κλίμακας χάνουν πάντα.

Οι αλλαγές συμβαίνουν με ιλιγγιώδη ταχύτητα, ενώ κάθε αντιμπεριαλιστική προοπτική φαίνεται να εξασθενεί περαιτέρω.

Η μεγάλη απουσία

Σε διεθνές επίπεδο, ο κόσμος αναρωτιέται: Πού είναι η λαϊκή αντίδραση; Η αλήθεια είναι ότι δεν υπήρξαν αυθόρμητες μαζικές κινητοποιήσεις και αυτόνομες αντιδράσεις σε ό,τι συνέβη. Οι μικρές διαδηλώσεις που πραγματοποιήθηκαν οργανώθηκαν από την κυβέρνηση, κινητοποιώντας κυρίως τους δημόσιους υπαλλήλους και την κοινωνική βάση που εξακολουθεί να διατηρεί, η οποία, αν και μειωμένη, παραμένει σημαντική για τους σκοπούς αυτούς.

Πώς μπορούμε να το εξηγήσουμε αυτό; Το καθεστώς του Μαδούρο έχει δημιουργήσει μια τέτοια καταστροφή στις συνθήκες διαβίωσης των εργαζομένων, που μεγάλα τμήματα του πληθυσμού βλέπουν την αποχώρησή του ως τη μόνη ευκαιρία για αλλαγή. Οι πολίτες φαίνεται να έχουν φτάσει σε ένα σημείο όπου είναι πρόθυμοι να δουν αν οι νέες συνθήκες θα οδηγήσουν σε βελτίωση των μισθών, θα επιτρέψουν την επιστροφή των 8 εκατομμυρίων μεταναστών, η έξοδος των οποίων έχει διαλύσει τις οικογένειες της Βενεζουέλας, θα αποκαταστήσουν την κανονική και σταθερή λειτουργία των δημόσιων υπηρεσιών (ύδρευση και ηλεκτροδότηση) και θα δημιουργήσουν θεσμούς για την κάλυψη των αναγκών της συντριπτικής πλειοψηφίας σε θέματα υγείας, διατροφής και στέγασης.

Ωστόσο, η αποικιοκρατική διοίκηση είναι απίθανο να ανταποκριθεί σε αυτές τις προσδοκίες. Το κοινωνικό κίνημα θα επανέλθει μόνο στο βαθμό που αυτό θα γίνει εμφανές.

Στη χώρα των τυφλών...

Τώρα όλοι στην πολιτική μιλούν για μετάβαση και επίλυση των προβλημάτων σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα. Αλλά αυτό δεν μπορεί να γίνει μόνο με καλές προθέσεις· απαιτεί μια ολοκληρωμένη κατανόηση των δομικών αιτίων της τρέχουσας κατάστασης.

Από τη δική μας οπτική γωνία, η τρέχουσα κρίση στη Βενεζουέλα ξεκίνησε τον Φεβρουάριο του 1983 με την κατάρρευση του μοντέλου της καπιταλιστικής συσσώρευσης, της ταξικής συνεργασίας και της πολιτικής εκπροσώπησης. Η κρίση επιδεινώθηκε με την εξαφάνιση του «λαού» ως ενοποιητικού στοιχείου του έθνους-κράτους, ξεκινώντας με την εξέγερση του Caracazo το 1989.

Η κατάσταση οξύνθηκε ακόμη περισσότερο από την κρίση στο στρατό, η οποία εκδηλώθηκε με τις εξεγέρσεις της 4ης Φεβρουαρίου και της 27ης Νοεμβρίου 1992. Σε αυτό πρέπει να προσθέσουμε τη βαθιά κρίση αξιοπιστίας της δημοκρατίας, ένα φαινόμενο που έγινε αναμφισβήτητο με τα αποτελέσματα των εκλογών του 1993 και εντάθηκε με κάθε επόμενη εκλογική αναμέτρηση.

Η Συντακτική Συνέλευση του 1999 συγκέντρωσε την υποστήριξη της πλειοψηφίας, αλλά δεν κατάφερε να επανασυνθέσει τον λαό ως υποκείμενο της κρατικής συναίνεσης. Αντίθετα, το χάος εντάθηκε, με διαλείμματα φαινομενικής σταθερότητας. Η εμφάνιση μιας νέας καπιταλιστικής τάξης το 2002, μετά το πραξικόπημα εναντίον του Τσάβες που υποστηρίχθηκε από το στρατό, πυροδότησε έναν αγώνα για τη συσσώρευση πλούτου που σχεδόν ξέσπασε σε εμφύλιο πόλεμο μεταξύ 2014-2017.

Αυτή η ενδοκαπιταλιστική σύγκρουση παραμένει άλυτη και, το χειρότερο, αποκαλύπτει μια τάση και από τις δύο πλευρές να απορρίπτουν την ταξική συνεργασία, δηλαδή επιδιώκουν να καταργήσουν ακόμη και την ελάχιστη βάση για ένα μεταρρυθμιστικό κοινωνικό πρόγραμμα το οποίο διατηρεί σε ύφεση τον σπόρο της ριζοσπαστικής επανάστασης. Σε όλα αυτά πρέπει να προστεθεί το τραύμα της απώλειας της κυριαρχίας λόγω της ιμπεριαλιστικής επίθεσης της 3ης Ιανουαρίου και ο ντροπιαστικός ρόλος των ενόπλων δυνάμεων.

Είναι σαράντα τρία χρόνια δομικής κρίσης του μοντέλου συσσώρευσης και πολιτικής εκπροσώπησης χωρίς λύση.  Μια μετάβαση που σχεδιάζεται από τον κόσμο της εργασίας πρέπει να είναι σε θέση να αντιμετωπίσει όλα τα στοιχεία αυτής της κρίσης.

Η Μαρία Κορίνα Ματσάδο έχει δηλώσει ότι η δική της πρόταση είναι διαφορετική, ενώ η κυβέρνηση της Ντέλσι Ροντρίγκες φαίνεται να ενδιαφέρεται περισσότερο για την επιβίωσή της στην εξουσία παρά για την επίλυση αυτής της διαρθρωτικής κρίσης.

Οι επόμενοι μήνες θα είναι καθοριστικοί για την κατανόηση και τον προσδιορισμό της πορείας των γεγονότων στη χώρα.

Τόσο πολύ κολύμπι μόνο για να πεθάνεις στην ακτή

Ο Κουβανός συγγραφέας Λεονάρντο Παδούρα δημοσίευσε πρόσφατα ένα μυθιστόρημα που θα μπορούσε εύκολα να περιλαμβάνει ένα κεφάλαιο για τη Βενεζουέλα. Το Morir en la arena (Να πεθάνεις στην ακτή) αφηγείται την ιστορία μιας απογοητευμένης γενιάς που κατηγόρησε τον καπιταλισμό για τα πολιτικά, οικονομικά, κοινωνικά, πολιτιστικά και τεχνολογικά προβλήματα, που αγκάλιασε τον σοσιαλισμό ως εναλλακτική λύση και που τώρα φαίνεται να αποδέχεται ότι η μόνη λύση στα προβλήματά της είναι η επιστροφή σε έναν άγριο καπιταλισμό της ελεύθερης αγοράς του ανταγωνισμού και της εκμετάλλευσης της εργασίας, αλλά με ένα αξιοπρεπή μισθό.

Δεν είναι εύκολο να εξηγήσουμε ότι αυτό που συνέβη στη Βενεζουέλα δεν ήταν ένα σοσιαλιστικό πείραμα, αλλά μάλλον μια κλοπή της αφήγησης του ριζοσπαστικού μετασχηματισμού. Σίγουρα, η κυβέρνηση Τσάβες είχε κάποια θετικά στοιχεία, όπως και η Τέταρτη Δημοκρατία, αλλά και οι δύο κατέληξαν να είναι προσπάθειες επίλυσης της καπιταλιστικής κρίσης χωρίς να αλλάξουν το μοντέλο της ραντιέρικης παραγωγής και συσσώρευσης εισοδήματος.

Περισσότερο από τη δημιουργία συνταγών, η επανεκκίνηση μελλοντικών σχεδίων σήμερα σημαίνει να ακούμε τον λαό, γιατί μια επανάσταση είναι δυνατή και βιώσιμη μόνο όταν ανταποκρίνεται στις προσδοκίες, τις ανάγκες και τις απαιτήσεις των ταπεινών. Πρόκειται για το να κολυμπάμε κόντρα στο ρεύμα για να αποφύγουμε να πνιγούμε στην ακτή.

Το δύσκολο έργο των επαναστατών

Μπροστά σε αυτό το σκηνικό, δεν μπορεί να υπάρχει αμφιβολία για τις προτεραιότητες. Το κεντρικό καθήκον είναι η υπεράσπιση της εθνικής κυριαρχίας με έναν αντιμπεριαλισμό που βασίζεται σε όσους ζουν από την εργασία τους, δηλαδή κάθε βήμα για την υπεράσπιση της Δημοκρατίας της Βενεζουέλας πρέπει να συνοδεύεται από το αίτημα για την επαναδημοκρατικοποίηση της βενεζουελάνικης κοινωνίας και την μισθολογική δικαιοσύνη. Δεν υπάρχει εδαφική κυριαρχία χωρίς πολιτική κυριαρχία.

Είναι πολύ δύσκολο να συγκροτηθεί μια υπεράσπιση της κυριαρχίας της Βενεζουέλας που θα παραλείπει την ανάγκη επίλυσης των ανισοτήτων και της έλλειψης ελευθεριών στη Βενεζουέλα. Ο σωστός συνδυασμός αυτών των απαιτήσεων αποτελεί σήμερα την πρόκληση για τον αντιμπεριαλισμό.

Επομένως, το κάλεσμα για ένα παγκόσμιο αντιμπεριαλιστικό μέτωπο, βασισμένο στην αλληλεγγύη προς τη Βενεζουέλα, πρέπει να περιλαμβάνει το αίτημα για την πλήρη αποκατάσταση των πολιτικών, εργασιακών και κοινωνικών ελευθέρων στη Βενεζουέλα. Αυτό θα απαιτήσει τακτ και δημιουργικότητα, δέσμευση και ένα σαφές όραμα.

Με αυτό το πνεύμα και με αυτή την κατεύθυνση, υψώνουμε τη φωνή μας ως μέρος της έκκλησης για την οργάνωση μιας παγκόσμιας πλατφόρμας, η οποία άρχισε να παίρνει μορφή με την διαδικτυακή συνάντηση της 17ης Ιανουαρίου, συγκεντρώνοντας διαφορετικές και πλουραλιστικές φωνές που συνεχίζουν να πιστεύουν ότι ένας άλλος κόσμος και μια άλλη Βενεζουέλα είναι εφικτά.

18 Ιανουαρίου 2026

Λουίς Μπονίγια-Μολίνα, Βενεζουελάνος, μέλος της Διευθύνουσας Επιτροπής του Λατινοαμερικανικού Συμβουλίου Κοινωνικών Επιστημών CLACSO (2022-2025), μέλος της Λατινοαμερικανικής Εκστρατείας για το Δικαίωμα στην Εκπαίδευση (CLADE), της Λατινοαμερικανικής Κοινωνιολογικής Ένωσης (ALAS), του Ιδρύματος Kairos και της Ιβηροαμερικανικής Εταιρείας Συγκριτικής Εκπαίδευσης (SIBEC).

https://luisbonillamolina.com/2026/01/16/venezuela-epitafio-para-una-revolucion/

https://links.org.au/venezuela-epitaph-revolution