Cihan Tuğal

Με την εντατικοποίηση των κατακτήσεων και των πολέμων, η αντίσταση στον ιμπεριαλισμό έχει καταστεί ένα από τα κύρια θέματα της παγκόσμιας αριστεράς. Ωστόσο, αυτό εγείρει και ερωτήματα σχετικά με το πώς να οικοδομηθεί και να μαζικοποιηθεί ένα αντιιμπεριαλιστικό κίνημα. Μέσα στην αριστερά της Δύσης, και ιδιαίτερα στις ΗΠΑ, κερδίζει σταδιακά έδαφος, ειδικά στους σοσιαλιστικούς κύκλους, μια γραμμή που αρχικά μοιάζει λογική, αλλά τελικά υπονομεύει τα θεμέλια της αριστεράς. Αυτή η γραμμή διεκδικεί την άνευ όρων υποστήριξη των καθεστώτων και των κινημάτων που βρίσκονται στο στόχαστρο του ιμπεριαλισμού και θεωρεί προδοσία κάθε κριτική που ασκείται εναντίον τους. Το πιο πρόσφατο παράδειγμα αυτού είναι η υποστήριξη που παρέχεται στο ιρανικό καθεστώς, το οποίο ευθύνεται για αμέτρητους θανάτους αγωνιστών της αριστεράς, των μειονοτήτων και γυναικών κατά τη διάρκεια των ετών.

Και πάλι ο Τρότσκι για το πώς η σταλινική γραφειοκρατία θα πραγματοποιήσει την καπιταλιστική παλινόρθωση, συγκεκριμένα γράφει:“Δεν μπορούμε να υπολογίζουμε πως η γραφειοκρατία θα αποκηρύξει τον εαυτό της ειρηνικά και εθελοντικά προς όφελος της σοσιαλιστικής ισότητας…. πρέπει αναπόφευκτα σε μελλοντικά στάδια, να γυρέψει στηρίγματα γι αυτήν στις ιδιοκτησιακές σχέσεις. Μπορεί κανείς να φέρει το επιχείρημα ότι μεγάλος γραφειοκράτης λίγο ενδιαφέρεται για το ποιες είναι οι κυρίαρχες μορφές ιδιοκτησίας, εφόσον αυτές του εγγυώνται το αναγκαίο εισόδημα. Αυτό το επιχείρημα αγνοεί όχι μόνο την αστάθεια των ίδιων των δικαιωμάτων του γραφειοκράτη, αλλά και το ζήτημα των απογόνων του. 

Η Μόσχα, αντί να παρουσιάζεται ως ο κεντρικός εχθρός της παγκόσμιας τάξης, αντιμετωπίζεται πλέον ως δευτερεύων αντίπαλος με τον οποίο είναι δυνατή μια συνεννόηση… Στρατηγικά έγγραφα που δημοσίευσε η κυβέρνηση Τραμπ μεταξύ Δεκεμβρίου 2025 και αρχών του 2026 επιβεβαιώνουν αυτή τη στροφή. Η Ρωσία περιγράφεται σε αυτά ως «επίμονη αλλά διαχειρίσιμη» απειλή, ενώ οι Ευρωπαίοι ηγέτες κατηγορούνται ότι υπερβάλλουν τον κίνδυνο που αυτή ενέχει και ότι τρέφουν μη ρεαλιστικές προσδοκίες όσον αφορά την έκβαση του πολέμου στην Ουκρανία. Ταυτόχρονα, η Ουάσιγκτον ισχυρίζεται ότι επιθυμεί να διαπραγματευτεί ένα γρήγορο τέλος του πολέμου υπό την αιγίδα της. Αυτή η στροφή ανοίγει το δρόμο για ένα σενάριο με εκτεταμένες συνέπειες: μια συμφωνία μεταξύ των ιμπεριαλιστικών δυνάμεων — των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ρωσίας — που θα γίνει εις βάρος του ουκρανικού λαού.

Ο Τραμπ αντιμετωπίζει πλέον τις συνέπειες της πολιτικής του μυωπίας και της εμπιστοσύνης του στην αναπαραγωγή του σεναρίου της Βενεζουέλας στο Ιράν, χωρίς να εκτιμά τις βαθιές διαφορές μεταξύ των δύο χωρών. Αντιμετωπίζει ένα δίλημμα: να συνεχίσει τη διμερή επιθετικότητα, όπως προτρέπει ο Νετανιάχου, αναλαμβάνοντας τεράστια οικονομικά και πολιτικά ρίσκα στις ΗΠΑ, ειδικά με τις εκλογές για το Κογκρέσο να πλησιάζουν, ή να αποσυρθεί με ένα πρόσχημα που δεν θα ξεγελάσει κανέναν και θα διαβρώσει περαιτέρω την εμπιστοσύνη τόσο μεταξύ των περιφερειακών όσο και των δυτικών συμμάχων. Σε κάθε περίπτωση, η τρέχουσα κατάσταση «ούτε πολέμου ούτε ειρήνης» δεν μπορεί να διαρκέσει επ' αόριστον.

Η νηοπομπή σκοπεύει να συνεχίσει το ταξίδι της, με στόχο να παράσχει ανθρωπιστική και πολιτική βοήθειας στους Παλαιστινίους, να σπάσει τον παράνομο αποκλεισμό της Γάζας και να στρέψει την παγκόσμια προσοχή στην αντίσταση του παλαιστινιακού λαού. Η 4η Διεθνής καλεί σε διεθνή κινητοποίηση και στην άσκηση πίεσης στις κυβερνήσεις για να εξασφαλιστούν: η άμεση απελευθέρωση του Saif και του Thiago,  η προστασία του στολίσκου από ισραηλινές επιθέσεις, κυρώσεις κατά του Ισραήλ. Συνεχίζουμε τον αγώνα για την απελευθέρωση της Παλαιστίνης, για το δικαίωμα στην επιστροφή και για να σταματήσει η ισραηλινή και αμερικανική ιμπεριαλιστική επιθετικότητα στην περιοχή.

Ο Τρότσκι από το 1936 στο έργο του “Η προδομένη επανάσταση” με ένα διαζευκτικό τρόπο προβλέπει το ενδεχόμενο της καπιταλιστικής παλινόρθωσης: “Στο βαθμό, που προς όφελος ενός ανώτερου στρώματος (ΣΣ γραφειοκρατίας) δίνει στους αστικούς κανόνες διανομής όλο και πιο ακραία έκφραση προετοιμάζει μια καπιταλιστική παλινόρθωση. Αυτή η αντίθεση ανάμεσα στις μορφές ιδιοκτησίας και τους κανόνες διανομής, δεν μπορεί να μεγαλώνει επάπειρο. Είτε ο αστικός κανόνας  με τη μια ή την άλλη μορφή, θα απλωθεί και στα μέσα παραγωγής, είτε οι κανόνες διανομής, πρέπει να έρθουν σε συμφωνία με το σοσιαλιστικό ιδιοκτησιακό σύστημα”

Ποιον πρώτο απολογισμό του πολέμου στον Περσικό Κόλπο θα μπορούσαμε να κάνουμε, δύο μήνες αφότου οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ επιτέθηκαν αιφνιδιαστικά στο Ιράν; Με δεδομένο ότι ο πόλεμος συνεχίζεται και η έκβασή του δεν έχει ακόμη κριθεί, ο απολογισμός – έστω και προσωρινός – πρέπει να λάβει υπόψη, πρώτα απ’ όλα, τον αντίκτυπο αυτού του πολέμου στο εσωτερικό των εμπόλεμων χωρών. Και αυτός ο αντίκτυπος βγάζει μάτια: ενώ το εξαιρετικά κατασταλτικό και θεοκρατικό ιρανικό καθεστώς εκμεταλλεύεται την αμερικανική και ισραηλινή επιθετικότητα για να κερδίσει σε δημοτικότητα και να κινητοποιήσει τον πληθυσμό γύρω από την υπεράσπιση της πατρίδας σε κίνδυνο, η κατάσταση είναι εντελώς διαφορετική στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ervand Abrahamian

Η 1η Μαΐου 1979 ήταν μια μεγάλη δημόσια γιορτή στο Ιράν. Κύματα χαρούμενων διαδηλωτών ξεχύθηκαν στους δρόμους γιορτάζοντας την Παγκόσμια Ημέρα των Εργατών καθώς και «την αληθινή άνοιξη της ελευθερίας μετά από 2.500 χρόνια μοναρχίας». Από τότε η Ισλαμική Δημοκρατία συνεχίζει να γιορτάζει, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, την Πρωτομαγιά. Τίποτα δεν θα μπορούσε να είναι πιο παράδοξο. Η Πρωτομαγιά είναι μια «επινοημένη παράδοση» του σοσιαλιστικού κινήματος του 19ου αιώνα στη Δύση. Φέρνει στο νου εικόνες από την τραγωδία του Χέιμαρκετ· τους μάρτυρες του Σικάγου στην αγχόνη να επιβεβαιώνουν την πίστη τους στον σοσιαλισμό, τον αναρχισμό και τον αθεϊσμό· βαριά μηχανήματα, προλεταριακά καπέλα και καμινάδες· καθώς και τη Δεύτερη Διεθνή του Μαρξ, για να μην αναφέρουμε την Τρίτη Διεθνή του Λένιν. Επίσης, φέρνει στο νου την βιομηχανοποίηση, τον μαχητικό συνδικαλισμό και τον σοσιαλιστικό διεθνισμό που καταρρίπτει κάθε μορφή στενοκεφαλιάς, ειδικά όσον αφορά τη θρησκεία, την εθνικότητα και το φύλο. Η Ισλαμική Δημοκρατία, από την άλλη πλευρά, θεωρεί τον εαυτό της ως την αυθεντική ενσάρκωση του αγνού Ισλάμ· έχει υψηλή συνείδηση της πολιτικής δύναμης των τελετουργιών, των εικόνων, των συμβόλων και της γλώσσας· και ισχυρίζεται ότι απορρίπτει όλες τις δυτικές έννοιες, ειδικά αυτές του ανθρωπισμού, του σοσιαλισμού, του φεμινισμού και, της πιο ύπουλης από όλες, του μαρξισμού.

Ervand Abrahamian

Ένα κρύο πρωινό του χειμώνα του 1971, δεκατρείς νεαροί Ιρανοί οπλισμένοι με τουφέκια, πολυβόλα και χειροβομβίδες επιτέθηκαν στο φυλάκιο της χωροφυλακής στο χωριό Σιακάλ, στην άκρη των δασών της Κασπίας. Σκοτώνοντας τρεις χωροφύλακες, προσπάθησαν να απελευθερώσουν δύο συντρόφους τους που είχαν συλληφθεί λίγες μέρες νωρίτερα και, αφού δεν βρήκαν τους κρατούμενους στο φυλάκιο της χωροφυλακής, διέφυγαν στα απόκρημνα βουνά του Γκιλάν. Χωρίς να το γνωρίζουν ούτε οι συμμετέχοντες ούτε ο έξω κόσμος, αυτό το περίφημο «περιστατικό του Σιακάλ» πυροδότησε οκτώ χρόνια έντονης ανταρτικής δραστηριότητας και ενέπνευσε πολλούς άλλους ριζοσπάστες, τόσο ισλαμιστές όσο και μαρξιστές, να πάρουν τα όπλα εναντίον του καθεστώτος Παχλαβί.

Από τις εκδόσεις Τόπος κυκλοφόρησε το 2025 το βιβλίο του Γκέοργκ Λούκατς, «Για την Οντολογία του Κοινωνικού Είναι. Ι. Marx. ΙΙ. Εργασία». Περιλαμβάνει δυο κεντρικά κεφάλαια από το μεγάλο καταληκτικό έργο του Λούκατς, αφιερωμένα στον Μαρξ και την Εργασία, καθώς και ένα εκτενές εισαγωγικό δοκίμιο του Νικόλας Τερτουλιάν. Με αυτή την αφορμή ο Κώστας Καλλωνιάτης πήρε την ακόλουθη συνέντευξη από το μεταφραστή του έργου Χρήστο Υφαντή, ο οποίος προλογίζει και την έκδοση.